Xem mã nguồn của Nicholas xứ Cusa

{{Infobox scientist
|name = Nicholas xứ Cusa
|image = Nicholas of Cusa.jpg
|image_size = 220px
|caption = 
|birth_date = [[Năm]] [[1401]]
|birth_place = [[Kues]], [[Lãnh địa của hầu tước xứ Trier]], [[Đế quốc La Mã Thần thánh]]
|death_date = {{death year and age|1464|1401}}
|death_place = [[Todi]], [[Umbra]], [[Lãnh địa Giáo hoàng]]
|residence = 
|citizenship = 
|nationality = {{flag|Đức}}
|ethnicity = 
|field = [[Triết học]]
|work_institutions = 
|alma_mater = 
|thesis_title =
|doctoral_advisor = 
|known_for = 
|author_abbrev_bot = 
|author_abbrev_zoo = 
|influences = [[Albertus Magnus]], [[Thomas Aquinas]], [[Bonaventure]], [[Plato]], [[Aristotle]], [[trường phái Pythagoras]], [[Meister Eckhart]], [[Pseudo-Dionysius]], [[Proclus]], [[Plotinus]], [[Johannes Scottus Eriugena]], [[Ramon Llull]]
|influenced = [[Pico della Mirandola]], [[Immanuel Kant]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], [[Roberto Mangabeira Unger]]
|prizes = 
|religion = 
|footnotes = 
|signature = 
}}
'''Nicholas xứ Kues''' hay '''Nicolaus Cusanus''' hoặc '''Nicholas xứ Cusa''' (1401-1464) là [[nhà triết học]], [[nhà thiên văn học]], [[nhà thần học]], [[tu sĩ]] [[người Đức]]. Ông tin tưởng ở một hình thức của [[thuyết duy tín]] mà ông gọi là ''docta ignorantia'' (sự thiếu hiểu biết một cách có tri thức), khẳng định rằng [[Chúa Trời]] vượt ra ngoài khả năng phạm trù hóa của con người và [[tri thức]] của chúng ta về Chúa chỉ nằm trong phạm vi của sự phỏng đoán. Về [[thiên văn học]], [[1440]], Nicholas xứ Cusa phát biểu trong quyển [[De docta ignorantia]] ([[tiếng Việt]]: Về cái ngu dốt đã học được) rằng [[Trái Đất]] không nằm tại trung tâm của [[vũ trụ]] và là một trong số những [[thiên thể]] chiếm lĩnh vũ trụ. Sau đó, ông phát triển những phát biểu này trong các tác phẩm tiếp theo của mình.<ref>[[Lịch sử]] [[quang học]], [[Trần Nghiêm]]</ref> Thậm chí ông cùng với [[Nicole Oresme]] tranh luận về vấn đề này. Nicholas xứ Cusa còn có suy đoán [[tôn giáo]] và [[triết học]] về [[sự sống ngoài Trái Đất]] khiến việc tìm hiểu vấn đề của [[khoa học]] hiện đại với chủ đề này đã xuất hiện từ lâu.
==Vài nét về cuộc đời==
===Thời thơ ấu và niên thiếu===
Nicholas được sinh ra ở [[Cusa]], vùng đất nằm trong [[thung lũng Moselle]]. Ông là con trai của một người giàu có và làm nghề trồng [[nho]] để làm [[rượu vang]]. Nicholas xa [[gia đình]] khi đã được 12 [[tuổi]]. Về nguyên nhân của việc này, có lời đồn cho rằng đó là bởi người cha của ông đã ghẻ lạnh đối với đứa con trai. Dù là vì lý do gì thì Nicholas đã phải sống một cuộc sống tự lập từ sớm. Và có thêm một [[sự kiện]] xảy ra trong giai đoạn cuộc đời này được thông qua những lời kể. Theo như một câu chuyện, vào [[năm]] [[1413]], ông được một người có tên là Bá tước xứ Manderscheid gửi đến [[tu viện]] [[Huynh Đệ Sống Chung]], một tu viện ở [[Deventer]], từ đó ông có cơ hội để học hành. Tại đây, có lẽ ông được học [[tiểu học]] và học trong một [[môi trường]] mộ đạo thần bí. Vào năm [[1416]], ông học tại [[Đại học Heidelberg]]. Sự kiện được ghi lại một cách rõ ràng. Năm [[1417]], Nicholas đã đến [[nước]] [[Ý]], cụ thể là [[thành phố]] [[Padua]] và học ở đó đến 6 năm liền. Và ở đây ông làm quen và kết bạn với hai [[người Ý]], đó là [[Paolo dal Pozzo Toscanelli]] và [[Giuliano Cesanni]]. Ở đây, Nicholas đã thể hiện lòng nhiệt huyết khi đi [[học tập]] nhiều môn học như [[toán học]], [[vật lý]], [[thiên văn học]], [[y học]], [[văn học]] cổ và [[chủ nghĩa nhân đạo mới]]. Tuy vậy, ông lại nghiên cứu [[luật học]] là chủ yếu và kết quả tuyệt vời: Nicholas lấy bằng [[tiến sĩ]] về [[luật]] Giáo hội vào [[năm]] [[1423]].

===Khi trưởng thành===
Tiếp theo đó, Nicholas lao vào nghiên cứu môn [[thần học]] tại [[Đại học Cologne]], nơi ông được đăng ký vào trường với tư cách là một vị tiến sĩ về luật giáo hội vào năm [[1425]]. Hai năm sau, ông được bổ nhiệm vào chức vụ [[tu viện trưởng]] của [[Tổ chức Thánh Florin]] ở [[Coblenz]]. Tiếp theo nữa, vào năm [[1430]], ông được bổ nhiệm thêm một chức vụ tôn giáo nữa: [[Tổng giám mục]] của các [[linh mục]] vùng [[Trier]]. Ông được [[Giáo hoàng Nicôla V]] vinh thăng [[hồng y]] năm 1448. Hai năm sau đó, ông được bổ nhiệm làm [[Giám mục vương quyền|Thân vương Giám mục]] của [[Giáo phận vương quyền Brixen|Brixen]].

Trong các năm [[1451]] và [[1452]], Nicholas trở thành [[đại sứ]] của [[Giáo hoàng]] và ông thực hiện cuộc hành trình vòng quanh nước [[Đức]] với chức danh đó. Nhiệm vụ của ông trong chuyến đi này là cải cách [[nhà thờ]] và [[tu viện]]. Nhìn chung lại ông không thành công.

Từ khoảng thời gian cho đến khi qua đời, ông luôn làm việc dưới quyền của Giáo hoàng. Trong sáu năm cuối đời, ông giữ một chức vụ lớn mang tên [[Tổng đại diện Tòa thánh La Mã]]. Với chức vụ, ông trở thành nhà cố vấn tin cậy nhất của [[Giáo hoàng Piô II]]. Vị Giáo hoàng này chính là người bạn của Nicholas trong nhiều năm.

===Qua đời===
Nicholas xứ Cusa qua đời khi đang thực hiện sứ mệnh cuối cùng của mình tại Todi. Ba ngày sau, Giáo hoàng Piô II cũng qua đời mà chưa chứng kiến được cuộc [[thập tự chinh]] chống lại [[người Thổ]] do ông phát động mặc cho Nicholas khuyên ngăn đi đến thất bại nhục nhã.
[[Tập tin:San Pietro in Vincoli - Tomba del Cardinale Cusano 1.jpg|phải|nhỏ|Mộ phần của Hồng y Nicholas cùng với phù điêu "Hồng y Nicholas gặp thánh Phêrô" trong [[San Pietro in Vincoli|Vương cung thánh đường Thánh Phêrô Bị Xiềng Xích]] tại Rôma.]]

===Tính cách và quan điểm sống===
Nicholas xứ Cusa là một [[con người]] sống khiêm tốn, xa lánh sự [[xa hoa]]. Ông sống giản dị mà không rơi vào sự khổ hạnh khắc nghiệt như điều người ta có thể nghĩ về một người theo đạo. Tất cả những điều đó khiến ông nhận được sự kính trọng của nhiều người. Ông là người có ý thức trách nhiệm, có sự tận hiến.

==Sự nghiệp==
===Tóm tắt chung===
Nicholas xứ Cusa là một người đa tài, có nhiều cống hiến trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Các tác phẩm của Nicholas đều được bắt nguồn từ thực tiễn. Nhưng việc lý thuyết và thực hành không thống nhất với nhau đã khiến ông cảm thấy thấy vọng. Ông muốn gắn kết những trí thức đón nhận Thương đế với thế giới, con người với giáo hội. Không đạt được kết quả bằng [[hành động]], ông dùng lý thuyết triết học, nhưng nó lại chẳng đem lại bình yên gì cho ông. Thế giới không như ông nghĩ, ông thực sự không hề biết điều này và những hệ quả từ nó.
===Những [[nghiên cứu]]===
====[[Triết học]]<ref name="bktt"/>====
Điều làm nên sự nổi bật cho triết học của Nicholas đó là [[sự ngu dốt trí thức]] (''De Docta ignorantia'') và [[sự trùng hợp ngẫu nhiên của những cái đối lập]]. Ông có một tuyên bố rằng ông là tác giả của hai khái niệm này. Tuyên bó này có vẻ không có cơ sở. Nói về sự trùng hợp ngẫu nhiên của những cái đối lập, ta có thể khẳng định rằng chí ít những mầm mống về khái niệm này đã có từ thời đại của [[Plato]], một nhà triết học của [[Hy Lạp cổ đại]]. Còn cái gọi là sự [[ngu dốt]] [[trí thức]] đã được đặt tên bởi [[Augustine xứ Hippo]]. Thế nên, nếu có thấy tầm quan trọng của suy nghĩ của Nicholas về hai khái niệm thì cũng chỉ chắc chắn rằng ông là người phát triển chúng mà thôi.

Đến đây, chúng ta sẽ hỏi: Có điều gì đáng nói ở Nicholas?. Câu hỏi này có một câu trả lời mà nửa phản của nó có thể gây ra nhiều người bất ngờ: Gần như là được nói hết. Nhưng chớ vội kết luận rằng chẳng có gì để nói về tư tưởng của Nicholas ở đây cả. Nửa kia của câu trả lời đó là: Hai khái niệm này chỉ đúng về cách diễn đạt [[ngôn ngữ]] đơn thuần chứ chưa đúng về mặt tư tưởng. Và đây chính là công việc mà Nicholas xứ Cusa làm để tạo nên sự độc đáo của riêng mình.

Nhìn vào tư tưởng của Nicholas xứ Cusa khi ông suy nghĩ về sự ngu dốt tri thức và sự trùng hợp ngẫu nhiên của những cái đối lập, có thể tóm tắt nền tảng của ông qua các ý sau đây:
* Thứ nhất, suy tư lan man và cái hữu hạn: Theo suy nghĩ của Nicholas, khi suy tư, con người phải làm hai việc. Thứ nhất, làm sao để phân biệt cái này với cái khác và thứ hai, so sánh chúng như thế nào và nếu so sánh thì dựa trên những tiêu chuẩn ra sao. Từ việc suy tư như vậy, con người sẽ rơi vào [[thế lưỡng phân]]. Và bản thân của tiêu chuẩn cũng có sự khác biệt so với thẩm định, cụ thể là khi có quá nhiều cái khác biệt thì chẳng có tiêu chuẩn (biểu trưng cho tuyệt đối) nào có thể áp đụng được mà chỉ có thẩm định (biểu trưng cho tương đối) mới hữu dụng.
* Thứ hai, vượt qua sự hữu hạn: Con người vốn là sinh vật biết suy tư và khi suy tư thì suy tư rất nhiều. Chẳng thế mà không có sự hữu hạn nào có thể làm vừa lòng chúng ta. Đây là lúc chúng ta vươn xa hơn đến cái vô hạn. Chúng luôn muốn làm điều đó.
* Thứ ba, hạn từ chung giữa vô hạn và hữu hạn: Liệu có điều đó hay không? Câu trả lời là không. Con người không thể nào đạt tới cái vô tận, theo Nicholas, dù cho chúng ta tiến lên mạnh mẽ như thế nào trong sự hữu hạn. Và cũng theo ông, giữa vô hạn và hữu hạn có một sự gián đoạn. Sự gián đoạn này là một cái hố mà chúng ta không thể vượt qua.
* Thứ tư, ngu dốt trí thức và sự trùng hợp ngẫu nhiên của những cái đối lập. Đây có lẽ là ý quan trọng nhất trong tư tưởng triết học của Nicholas, thứ mà đang nói đây. Nó là sự tổng hợp của ba lý lẽ và mở đường để dẫn đến ý cuối cùng (ý sau đây). Nội dung của ý này đó là, vô hạn là cái chúng ta không thể vượt qua, nhưng lại là cái xuất hiện trong suy nghĩ của chúng ta. Cái vô hạn này không thể được giải thích bởi [[lý trí rời rạc]], thứ mà chúng ta có thể dùng đề giải thích cái hữu hạn. Đến đây, một khái niệm xuất hiện: sự ngu dốt trí thức, đơn giản là không phải sự trống rỗng mà là được phát triển trong [[tư duy]]. Yếu tố làm nên sự ngu dốt này chính là sự trùng hợp ngẫu nhiên của những cái đối lập. Đây là phương pháp chủ yếu và có lẽ là duy nhất tồn tại trong sự ngu dốt trí thức. Nó chấp lý trí rời rạc, nó đưa ra kinh nghiệm logic để giải quyết vấn đề.
* Thứ năm, bức tường giữa vô hạn và hữu hạn. Thực ra ý này chỉ là ý phát triển của ý thứ ba. Nếu nhìn vào ý thứ ba, chúng ta thấy là Nicholas có đề cập đến cái gián đoạn. Cái gián đoạn đó chính là bức tường mà chúng ta nói tới. Theo Nicholas, con người không thể trèo qua bức tường này để tới sự vô hạn. Đơn giản là chúng ta không thể đến được [[thế giới]] của thánh thần.

====Thiên văn học====
Phát biểu đáng chú ý nhất của Nicholas về thiên văn học đó là [[Trái Đất]] không ở trung tâm của [[vũ trụ]]. Đồng thời, ông cũng đề cập đến [[sự sống]] ngoài Trái Đất.
===Các tác phẩm<ref name="bktt"/>===
* ''[[Về sự hài hòa của Công giáo]]''
* ''[[Sự ngu dốt trí thức]]''
* ''[[Tầm nhìn Thượng đế]]''
==Chú thích==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Sinh năm 1401]]
[[Thể loại:Mất năm 1464]]
[[Thể loại:Nhà triết học Đức]]
[[Thể loại:Nhà thiên văn học Đức]]
[[Thể loại:Nhà thần học Đức]]
[[Thể loại:Thầy tu Đức]]
[[Thể loại:Nhà toán học Đức]]
[[Thể loại:Nhà ngoại giao Tòa Thánh]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Heidelberg]]
[[Thể loại:Người từ Bernkastel-Wittlich]]
[[Thể loại:Chủ nghĩa kinh viện]]
[[Thể loại:Kitô giáo và các tôn giáo khác]]