Xem mã nguồn của Nim-rốt

[[Tập tin:Nimrod (painting).jpg|nhỏ|''Nimrod'' của David Scott, 1832]]
'''Nim-rốt''' ({{IPAc-en|ˈ|n|ɪ|m|r|ɒ|d}};<ref>Cách phát âm theo tiếng Anh Anh tại {{OED|Nimrod}}</ref> {{Hebrew Name|נִמְרוֹדֿ|Nimrôd|Nimrôḏ}}; {{Langx|arc|ܢܡܪܘܕ}}; {{Langx|ar|النمرود}} ''an-Namrūd'') là một nhân vật trong [[Kinh Thánh]] được mô tả là một vị vua ở vùng đất [[Shinar]] ([[Lưỡng Hà]]). Theo [[Sách Sáng Thế]] và [[Sách Sử Biên Niên]], ông là con trai của [[Cush (Kinh Thánh)|Cush]], cháu trai của [[Cham (con Nô-ê)|Cham]] và cháu chắt của [[Nô-ê]]. Kinh Thánh kể rằng ông là "anh hùng đầu tiên trên mặt đất" và là "một thợ săn hùng mạnh trước mặt Chúa".<ref>{{Chú thích web|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=S%C3%A1ng+Th%E1%BA%BF+10&version=BD2011|tựa đề=Sáng Thế 10 BD2011|website=BibleGateway|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20171026055627/https://www.biblegateway.com/passage/?search=S%C3%A1ng+Th%E1%BA%BF+10&version=BD2011|ngày lưu trữ=2017-10-26|url-status=dead|ngày truy cập=ngày 9 tháng 2 năm 2020}}</ref>

Những nỗ lực để liên kết Nim-rốt với các nhân vật được chứng minh có thật trong lịch sử đã thất bại. Nim-rốt có thể không đại diện cho bất kỳ một nhân vật lịch sử nào. Nhiều tác giả đã nhận dạng ông với một số nhân vật có thật và hư cấu của Lưỡng Hà cổ đại, trong đó có vị thần [[Ninurta]] hoặc là một sự kết hợp giữa hai vị vua của [[Đế quốc Akkad|Akkad]]: [[Sargon của Akkad|Sargon]] và cháu trai [[Naram-Sin của Akkad|Naram-Sin]] (2254-2218 TCN), hoặc vị vua [[Tukulti-Ninurta I]] (1243–1207 TCN) của Assyria.

== Mô tả trong Kinh Thánh ==
[[Tập tin:Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg|nhỏ| ''Bức tranh [[Tháp Babel (Brueghel)|Tháp Babel]] của'' [[Pieter Bruegel il Vecchio|Pieter Bruegel]] thể hiện Nim-rốt quan sát các tác phẩm điêu khắc bằng đá.]]
Kinh Thánh đề cập đến Nim-rốt lần đầu tiên trong Gia phả Nô-ê.<ref name="Harris">{{Chú thích sách|title=Understanding the Bible|url=https://archive.org/details/understandingbib0000harr_w2l8|last=Harris|first=Stephen L.|publisher=Mayfield|year=1985|location=Palo Alto|author-link=Stephen L Harris}}</ref> Ông được mô tả là con trai của Cush, cháu trai của Cham và cháu chắt của Nô-ê; và như "anh hùng đầu tiên trên mặt đất" và "một thợ săn hùng mạnh trước mặt Chúa". Điều này được nhắc lại trong Sách Sử Biên Niên 1:10 và "Vùng đất của Nim-rốt" được sử dụng như một [[từ đồng nghĩa]] cho [[Assyria]] hoặc Lưỡng Hà, được đề cập trong [[Sách Micha]] 5:6: {{Quote|Họ sẽ đánh bại xứ Assyria bằng gươm; họ sẽ tiến vào đất của Nim-rốt bằng các cổng chính; người sẽ cứu chúng ta khỏi dân Assyria, nếu chúng đến đất nước chúng ta hay bước chân vào biên giới chúng ta.}} Sách Sáng Thế nói rằng "sự khởi đầu của vương quốc của ông" là các thị trấn "[[Babylon|Babel]], [[Uruk|Erech]], [[Akkad (thành phố)|Akkad]] và Calneh ở vùng đất Shinar" (Lưỡng Hà) (Sáng Thế 10:10). Câu này được nhiều người hiểu là ông đã thành lập những thành phố này, hoặc đã cai trị chúng, hoặc cả hai. Do sự mơ hồ trong văn bản [[Tiếng Hebrew|tiếng Do Thái]] gốc, không rõ ai đã xây dựng những nơi này: Nim-rốt hay [[Tro|Ashur]], người đã xây dựng thêm [[Nineveh]], [[Resen (Sách Sáng Thế)|Resen]], [[Rehoboth-Ir]] và [[Nimrud|Calah]]. [[Walter Raleigh|Sir Walter Raleigh]] đã dành nhiều trang trong cuốn ''History of the World'' (<small>tạm dịch:</small> ''Lịch sử thế giới''; khoảng năm 1616) để bàn luận về vấn đề này.

== Diễn giải lịch sử ==
[[Tập tin:Naram-Sin inscription AO6782 stitched.jpg|phải|nhỏ|200x200px| Dòng chữ khắc bởi Naram Sin được tìm thấy ở thành phố [[Marad]]]]
Các nhà sử học, nhà Đông phương luận, nhà Assyria học và nhà thần thoại học từ lâu đã cố gắng tìm mối liên hệ giữa Nim-rốt và các nhân vật lịch sử có thật ở Lưỡng Hà.

Kể từ khi thành phố Akkad bị phá hủy và mất đi cùng với sự tàn phá của Đế chế của nó trong giai đoạn 2200–2154 trước [[Công Nguyên|Công nguyên]] (thời gian [[Cận Đông cổ đại]]), những câu chuyện nhắc đến Nim-rốt dường như gợi lại [[thời đại đồ đồng]] sớm. Mối liên hệ giữa Nim-rốt và Erech ([[Uruk]] thuộc [[Sumer-Akkad]]), một thành phố tồn tại vào khoảng thiên niên kỷ thứ 4 TCN, cũng chứng minh nguồn gốc lâu đời của những câu chuyện về ông.<ref name="vans">{{Harvp|Van der Toorn|Van der Horst|1990|ps=.}}</ref> Một số tàn tích của Lưỡng Hà cổ đại đã được những [[người Ả Rập]] thế kỷ thứ 8 đặt tên theo Nim-rốt, trong đó có những tàn tích của thành phố [[Nimrud|Kalhu]] của Assyria ([[Nimrud|Calah]] trong Kinh Thánh), được xây dựng bởi [[Shalmaneser I]] (1274-1244 TCN)<ref name="Harris"/> Một số người đã nỗ lực để liên kết ông với nhiều nhân vật lịch sử.

Sớm nhất là vào đầu thế kỷ thứ 4, giám mục [[Eusebius|Eusebius thành Caesarea]], đã xác định Nim-rốt là ''Euechoios'' của [[Chaldea]], vị vua đầu tiên sau trận lụt. [[George Syncellus]] (khoảng năm 800) cũng đồng ý với điều này. Gần đây, các nhà Sumer học cũng đề xuất khả năng Nim-rốt là ''Euechoios'' hoặc vị vua của Babylon và ông của [[Gilgamesh|Gilgamos]], người xuất hiện trong các bản cũ nhất của [[Claudius Aelianus|Aelian]] (khoảng năm 200) với tên là ''Euechoros'' với tên của người thành lập Uruk là [[Enmerkar]] trong các nguồn bằng [[chữ hình nêm]].

Năm 1920, J. D. Prince cũng đề xuất có thể có một mối liên hệ giữa Vua (Ni) của Marad và Nim-rốt. Ông đã đề cập đến việc Bác sĩ Kraeling lúc đó đang có xu hướng liên hệ Nim-rốt với Lugalbanda, một vị vua trong thần thoại được đề cập trong Poebel (1914), người thành phố Marad.<ref>{{cite magazine|last=Prince|first=J.D.|date=|year=1920|title=A Possible Sumerian Original of the Name Nimrod|url=https://archive.org/details/jstor-593422|journal=Tạp san của Hiệp hội Đông phương Hoa Kỳ|volume=|pages=|via=}}{{Chú thích đầy đủ}}</ref>

Theo [[Ronald Hendel]], cái tên Nim-rốt có lẽ là một biến thể mang tính luận chiến của vị thần [[Ninurta]], một vị thần nổi bật trong [[tôn giáo Lưỡng Hà cổ đại]], người có trung tâm sùng bái ở một số thành phố của Assyria như [[Nimrud|Kalhu]], và cả ở [[Babylon]], và là một vị thần bảo trợ của một số vị vua Assyria.<ref name="Metzger & Coogan">{{Chú thích sách|title=Oxford Guide to the Bible|url=https://archive.org/details/oxfordguidetobib0000unse|publisher=Oxford University Press|year=1993|isbn=978-0-19-534095-2|page=[https://archive.org/details/oxfordguidetobib0000unse/page/557 557]}}</ref> Các liên doanh đế quốc của Nim-rốt được mô tả trong Sách Sáng Thế có thể dựa trên các cuộc chinh phạt của vua Assyria Tukulti-Ninurta I (Dalley et al., 1998, tr. 67). [[Julian Jaynes]] cũng chỉ ra Tukulti-Ninurta I (một vị vua quyền lực của [[Đế quốc Trung Assyria]]) là nguồn gốc của Nim-rốt.<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=3eQd-x-cxPwC&lpg=PP1|title=The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind|last=Jaynes|first=Julian|publisher=Mariner Books|year=2000|access-date =ngày 9 tháng 2 năm 2020}}</ref> Alexander Hislop, trong bộ ''phim The Two Babylons'', đã quyết định rằng Nim-rốt sẽ được xác định là Ninus (cũng không được kiểm chứng trong danh sách vua của Lưỡng Hà), theo truyền thuyết [[Thần thoại Hy Lạp|Hy Lạp]] là một vị vua của Lưỡng Hà và chồng của [[Semiramis]], với toàn bộ các vị thần trong suốt Thế giới [[Địa Trung Hải]], và với [[Zarathustra|Zoroaster]] Ba Tư. Việc xác định với Ninus tuân theo nhận thức của ''Clementine''; một với Zoroaster, của ''Homement Clementine'', cả hai đều là một phần của [[văn học Clementine]].<ref>{{Chú thích web|url=http://ccel.org/fathers2/ANF-08/anf08-53.htm|tựa đề=Homily IX|ngày=ngày 1 tháng 6 năm 2005|nhà xuất bản=Ccel.org|ngày truy cập=ngày 5 tháng 4 năm 2012}}</ref>

Trong lý thuyết của [[David Rohl]], Enmerkar, người [[Sumer]] thành lập [[Uruk]], là nguồn cảm hứng ban đầu của Nim-rốt, bởi vì câu chuyện ''[[Enmerkar và Lãnh chúa Aratta]]''<ref>{{Chú thích web|url=http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section1/tr1823.htm|tựa đề=Enmerkar and the lord of Aratta: translation|nhà xuất bản=Etcsl.orinst.ox.ac.uk|ngày truy cập=ngày 12 tháng 11 năm 2009}}</ref> mang một vài điểm tương đồng với truyền thuyết về Nim-rốt và [[Tháp Babel]] và vì -KAR trong Enmerkar có nghĩa là "thợ săn". Ngoài ra, Rohl cho rằng những [[ziggurat]] ở Uruk và [[Eridu]] (mà nhiều người tin là do Enmerkar cho xây dựng) là địa điểm của Tháp Babel gốc.

[[George Rawlinson]] tin rằng Nim-rốt là [[Belus (Babylon)|Belus]] (giống như Nim-rốt và Ninus, một vị vua không được chứng thực trong biên niên sử Lưỡng Hà, nhưng được người Hy Lạp sau này tuyên bố là vua của Assyria) do các bản khắc của Babylon và Assyria mang tên Bel-Nibru.<ref>{{Chú thích sách|title=The Seven Great Monarchies of the Ancient Eastern World|last=|first=|publisher=|year=|isbn=|volume=1|location=|pages=347–350}}{{Chú thích đầy đủ}}</ref> Từ ''Nibru'' trong [[tiếng Akkad]] của Assyria và Babylon xuất phát từ một từ gốc có nghĩa là 'theo đuổi' hoặc khiến 'một người chạy trốn' và như Rawlinson đã chỉ ra, nó không chỉ giống với tên của Nim-rốt mà nó cũng hoàn toàn phù hợp với hình ảnh một thợ săn vĩ đại của Nim-rốt trong Sách Sáng Thế 10: 9. Mối liên kết Belus-Nim-rốt cũng được tìm thấy trong nhiều tác phẩm lâu đời như các cuốn sách của Movses Khorenatsi và ''[[Book of the Bee]]''.<ref>Mos. Choren. 1. 6; 9; ''Book of the Bee'', 22</ref> [[Nibru]] viết bằng [[tiếng Sumer]] là tên gốc của thành phố [[Nippur]].

Năm 1929, Joseph Poplicha đã viết về việc xác định Nim-rốt trong triều đại đầu tiên hoặc Uruk.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Poplicha|first=Joseph|year=1929|title=The Biblical Nimrod and the Kingdom of Eanna|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_1929-12_49_4/page/303|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=49|pages=303–317|doi=10.2307/593008|jstor=593008}}</ref>

Yigal Levin (2002) cho rằng Nim-rốt là một hồi ức của Sargon và cháu trai Naram-Sin và cái tên "Nim-rốt" bắt nguồn từ sau này.<ref>{{cite magazine|last=Levin|first=Yigal|year=2002|title=Nimrod the Mighty, King of Kish, King of Sumer and Akkad|volume=52|pages=350–356|doi=10.1163/156853302760197494|magazine=Vetus Testamentum}}</ref>

== Trong văn hóa ==
* Trong ''[[Thần khúc]]'' của [[Dante Alighieri]] (viết vào khoảng 1308–1321), Nim-rốt được miêu tả là một [[người khổng lồ]] (phổ biến trong thời [[Trung Cổ]]). Ông đứng cùng với [[Aloadae|Ephialtes]], [[Antaeus]], [[Hecatoncheires|Briareus]], [[Tityos]] và [[Typhon]] ở mép ngoài của tầng Phản Bội của [[Hoả ngục]]. Câu thoại duy nhất của ông là "[[Raphèl mai amècche zabì almi]]", nghĩa đen là "không chắc chắn.<ref>Dante, ''Inferno'', XXXI.67 và 76.</ref>

== Chú thích ==
{{Tham khảo|30em}}

== Thư mục ==
{{Đầu tham khảo}}
* {{Chú thích sách|title=The Legacy of Mesopotamia|last=Dalley|first=Stephanie|publisher=Oxford University Press|year=1998|location=Oxford|display-authors=etal|author-link=Stephanie Dalley}}
* {{Chú thích sách|title=Noah's Curse: The Biblical Justification of American Slavery|last=Haynes|first=Stephen R.|publisher=Oxford University Press|year=2002|location=New York}}
* {{cite magazine|last1=Van der Toorn|first1=K.|last2=Van der Horst|first2=P. W.|name-list-style=amp|date=January 1990|title=Nimrod Before and After the Bible|url=http://www.michaelsheiser.com/PaleoBabble/NimrodHTR.pdf|volume=83|issue=1|pages=1–29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150525135856/http://www.michaelsheiser.com/PaleoBabble/NimrodHTR.pdf|archive-date = ngày 25 tháng 5 năm 2015 |url-status=dead|magazine=Tạp chí Thần học Harvard}}
{{Cuối tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=295&letter=N&search=nimrod Nim-rốt trên ''Jewish Encyclopedia''] 
* [http://www.redmoonrising.com/worldpowers/awpindex.htm ''Against World Powers: A Study of the Judeo-Christian Struggle in History and Prophecy''] [http://www.redmoonrising.com/worldpowers/awpindex.htm ''<nowiki>Chống lại các cường quốc thế giới: Một nghiên cứu về cuộc đấu tranh của Do Thái-Kitô giáo trong lịch sử và lời tiên tri]</nowiki>''] - Các tác phẩm Kitô giáo hiện đại theo quan điểm của David Rohl về các truyền thuyết của Nim-rốt. Một trang khác từ trang này tóm tắt [http://www.redmoonrising.com/agenda.htm lý thuyết của Rohl về Nim-rốt và Enmerkar]

[[Thể loại:Hồi giáo và Do Thái giáo]]
[[Thể loại:Thần thoại Hồi giáo]]
[[Thể loại:Truyền thuyết Do Thái giáo]]
[[Thể loại:Thợ săn]]
[[Thể loại:Sách Sử Biên Niên]]
[[Thể loại:Người trong Sách Sáng Thế]]
[[Thể loại:Quân vương Trung Đông]]
[[Thể loại:Người Do Thái]]