Xem mã nguồn của Notum (côn trùng)

{{for|prôtêin cùng tên "Notum"|Gen NOTUM}}
[[Tập tin:Scheme ant worker anatomy-fr.svg|nhỏ|Ở ong thợ, phần ngực (thorax) có các tấm họp thành notum.]]
'''Notum''' là phần lưng thuộc các đốt ngực của [[côn trùng]], hoặc là mặt lưng thuộc cơ thể nhóm [[Lớp Chân bụng|chân bụng]] (gastropoda).<ref>{{Chú thích web|url=https://www.dictionary.com/browse/notum|title=notum|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date =}}</ref><ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/notum|title=notum|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date =}}</ref> Từ này đọc theo [[tiếng Latinh]] là "nô-tum"; phát âm IPA: /nəʊtʌm/ hoặc /ˈnō-təm/, số nhiều của từ này là '''nota''' (/ˈnō-tə/).

Từ này được sử dụng trong [[côn trùng học]], khi nghiên cứu về [[côn trùng]] và trong [[nhuyễn thể học]] nghiên cứu về [[động vật thân mềm]] không vỏ. Từ "notum" luôn áp dụng cho các cấu trúc mặt lưng (ở phía trên) của các động vật này, nghịch nghĩa với cấu trúc mặt bụng (ở phía dưới).

Thuật ngữ này được cho là xuất hiện từ năm 1877 theo nội hàm nói trên.<ref name=":0" /> Từ này được sử dụng trong [[côn trùng học]], cũng như trong [[nhuyễn thể học]] nghiên cứu động vật thân mềm. Trong phân loại học, từ này được sử dụng để mô tả phần sau cơ thể của nhóm động vật chân bụng sống dưới biển, không có vỏ, được gọi là [[hải sâm]].

== Ở côn trùng ==
Notum là phần lưng của đoạn ngực. Đoạn ngực (thoracic) thường gồm ba đốt ngực, có ''alinotum'' mang cánh trước và ''postnotom'' mang cánh sau.<ref>Cranston, P. S, and P. J Gullan. The Insects: An Outline Of Entomology. 5th ed. Chichester: Wiley-Blackwell, 2014. Print.</ref> Chức năng chính của chúng là nơi gắn kết các cơ dọc lưng và phát triển mạnh nhất ở các loài côn trùng thường xuyên phải bay.<ref name="isbn0-412-61390-5">{{chú thích sách|title=Imms' General Textbook of Entomology: Volume 1: Structure, Physiology and Development Volume 2: Classification and Biology|author1=Richards, O. W.|author2=Davies, R.G.|publisher=Springer|year=1977|isbn=0-412-61390-5|location=Berlin}}</ref> Đoạn notum ứng với đốt ngực thứ nhất được gọi là ''pronotum'', ứng với đốt ngực thứ hai được gọi là ''mesonotum'', còn ''metanotum'' là thứ ba (xem hình đầu trang).

== Ở chân bụng ==
[[Tập tin:Plakobranchus papua.jpg|nhỏ|Phần lưng ở đốt ngực côn trùng gọi là notum. Trong hình minh hoạ: '''a''' = phần notum gồ lên trên mặt lưng cơ thể; '''b''' = mặt lưng với chi tiết nhìn nghiêng; '''c''' = đầu với xúc tu; '''d''' = dưới notum có các tuyến; '''e''' = mặt bụng. (Thanh tỷ lệ: a, d, e = 10&nbsp;mm; b, c = 5&nbsp;mm).]]Như ở Sên biển là động vật thân mềm nhóm chân bụng sống không có vỏ, thuộc bộ Nudibranchia. Bề mặt lưng của được gọi là notum (xem hình bên).<ref name="Gosliner 1987">Gosliner, T.M. 1987. ''Nudibranchs of Southern Africa'' {{ISBN|0-930118-13-8}}</ref>

== Xem thêm ==

* [[Hình thái học côn trùng]]
* [[Hải sâm]]

== Tham khảo ==
Hình thái học côn trùng (''Insect morphology'') ở http://cpsc270.cropsci.illinois.edu/syllabus/pdfs/lecture02.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127230928/http://cpsc270.cropsci.illinois.edu/syllabus/pdfs/lecture02.pdf |date=2022-01-27 }}

== Nguồn trích dẫn ==
{{Tham khảo}}

[[Thể loại:Sinh học]]
[[Thể loại:Côn trùng học]]
[[Thể loại:Giải phẫu côn trùng]]