Xem mã nguồn của Nyala, Sudan

{{Infobox settlement
<!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info  ---------------->|official_name=Nyala|population_footnotes=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=|established_title2=<!-- Incorporated (town) -->|established_date2=|established_title3=<!-- Incorporated (city) -->|established_date3=<!-- Area    --------------------->|unit_pref=Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=<!-- Population   ----------------------->|population_as_of=2007|population_note=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|population_total=565734|population_density_km2=auto
<!-- General information  --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates=|elevation_footnotes=<ref name="EBnyala">{{chú thích web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/422997/Nyala |title=Nyala (Sudan) |last=Chauhan |first=Yamini |date=ngày 15 tháng 3 năm 2013 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=ngày 31 tháng 1 năm 2014}}</ref>|elevation_m=673
<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|website=|leader_name1=|leader_name=|other_name=|shield_size=|native_name=<!-- for cities whose native name is not in English -->|nickname=|settlement_type=<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->|motto=|image_skyline=Cinema street2.jpg|imagesize=|image_caption=Một con phố ở Nyala|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|image_map=|leader_title=|mapsize=|map_caption=|pushpin_map=Sudan<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->|pushpin_label_position=top|pushpin_map_caption=Vị trí ở Sudan
<!-- Location ------------------>|subdivision_type=Quốc gia|subdivision_name=[[Hình:Flag of Sudan.svg|25px]] [[Sudan]]|subdivision_type1=[[Bang của Sudan|Bang]]|subdivision_name1=[[Nam Darfur]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|footnotes=}}'''Nyala''' ({{Langx|ar|نيالا}}) là thủ phủ của bang [[Nam Darfur]] ở phía tây nam [[Sudan]].

== Lịch sử ==
Nyala là thủ đô của Đế quốc [[Vương quốc Daju|Daju]], được thành lập xung quanh vùng Jebel Um-Kurdós. Tuy nhiên, nhiều di chỉ cổ vật, đồ gốm, hình ảnh khắc về các trận chiến, ngựa, động vật và săn bắn vẫn chưa được nghiên cứu.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Arkell|first=A. J.|author-link=A. J. Arkell|date=June 1951|title=The History of Darfur 1200-1700 A.D.|journal=Sudan Notes and Records|publisher=[[University of Khartoum]]|volume=32|issue=1|pages=37–70|jstor=41724725}}</ref> Các địa điểm khảo cổ quan trọng nhất chưa được khai quật là Nari, Kedingnyir, Dobo, Simiat Hills, Jebel Keima, Kalokitting, Jebel Wara, và chính Jebel Marra.

Khi [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Vương quốc Anh]] xâm chiếm Sudan, vị tổng tư lệnh của Anh đã gặp Sultan Adam Suleiman vào năm 1932 để nắm được thông tin về nguồn nước và địa hình đất đai nhằm mục đích thiết lập trụ sở chính quyền Anh tại Darfur. Sultan Adam Suleiman đã lựa chọn Nyala cho mục đích đó.

Trong [[Chiến tranh Darfur|cuộc xung đột Darfur]], hàng nghìn người tản cư đã tập trung gần thành phố với hy vọng được bảo vệ. Có một trại tị nạn ở phần phía nam của Nyala. Khoảng 90.000 người cư trú trong trại.<ref>{{chú thích báo|url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/27/sudan.international|title=Violence flares in Darfur's Kalma refugee camp as a new cycle of persecution begins|last=Steele|first=Jonathan|date=ngày 27 tháng 10 năm 2007|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=ngày 2 tháng 2 năm 2014|location=London|author-link=Jonathan Steele}}</ref><ref>{{chú thích báo|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7580778.stm|title=Sudan 'kills refugees in Darfur'|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=ngày 26 tháng 8 năm 2008|access-date=ngày 2 tháng 2 năm 2014|publisher=[[BBC News Online]]}}</ref>

== Kinh tế ==
[[Tập tin:Nyala_market_street_and_post_office_2012_P1010331_608_kb.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nyala_market_street_and_post_office_2012_P1010331_608_kb.jpg|nhỏ|Phố chợ với bưu điện ở Nyala, Nam Darfur, Sudan]]
Các ngành công nghiệp địa phương là dệt may, cũng như chế biến thực phẩm và da thuộc. Nyala có ga cuối cho cả đường bộ lẫn đường sắt, đồng thời có một sân bay nội địa, Sân bay Nyala. Nyala đóng vai trò là nơi buôn bán [[gôm Ả Rập]] và có các chi nhánh của Ngân hàng Nông nghiệp Sudan và Ngân hàng Hợp tác Nhân dân.<ref name="EBnyala" /> Thành phố có [[Đại học Nyala]], một trường đại học công lập.

== Cơ sở hạ tầng về nước ==
Nyala phải đối mặt với các vấn đề về cơ sở hạ tầng nước do hạn hán và quản lý nước kém. Hầu hết nước được sử dụng trong và xung quanh Nyala là nước ngầm, chịu hậu quả của việc quản lý chất thải không đầy đủ và thiếu vệ sinh thích hợp. Các nguồn nước trong thành phố đã được kiểm tra để chứa lượng vi khuẩn cao hơn mức cho phép, từ đó gây ra các vấn đề về sức khỏe. Trong nhiều trường hợp, nước được lấy để phân phối không được khử trùng bằng clo đúng cách, làm cho mức vi khuẩn tăng thêm.

== Khí hậu ==
Nyala có [[khí hậu sa mạc]] nóng ([[phân loại khí hậu Köppen]] ''BWh''), nằm gần [[Khí hậu bán khô hạn|khí hậu bán sa mạc]] nóng (''BSh''), do khả năng thoát hơi nước rất cao.{{Weather box|location=Nyala (1961-1990)|Feb rain mm=0.0|Dec rain mm=0.0|Nov rain mm=0.0|Oct rain mm=18.9|Sep rain mm=71.1|Aug rain mm=118.3|Jul rain mm=119.4|Jun rain mm=49.3|May rain mm=18.4|Apr rain mm=2.3|Mar rain mm=0.6|Jan rain mm=0.0|Jan rain days=0.0|rain colour=green|year record low C=7.7|Dec record low C=7.7|Nov record low C=10.3|Oct record low C=14.3|Sep record low C=17.5|Aug record low C=15.9|Jul record low C=16.0|Jun record low C=14.2|May record low C=15.5|Apr record low C=14.9|unit rain days=0.1 mm|Feb rain days=0.1|Feb record low C=9.0|Apr humidity=13|source 2=Meteo Climat<ref name = meteoclimat>
{{chú thích web 
| url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=810
| title = Station Nyala
| publisher = Meteo Climat 
|language = fr 
| access-date = ngày 22 tháng 10 năm 2016}}</ref>|source 1=NOAA<ref name= NOAA>{{chú thích web
| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/SU/62790.TXT
| title = Nyala Climate Normals 1961–1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| access-date = ngày 16 tháng 1 năm 2015}}</ref>|year humidity=31|Dec humidity=19|Nov humidity=17|Oct humidity=31|Sep humidity=56|Aug humidity=65|Jul humidity=61|Jun humidity=40|May humidity=26|Mar humidity=13|Mar rain days=0.3|Feb humidity=15|Jan humidity=18|Dec rain days=0.0|Nov rain days=0.0|Oct rain days=1.8|Sep rain days=3.3|Aug rain days=11.1|Jul rain days=9.1|Jun rain days=5.2|May rain days=2.5|Apr rain days=0.5|Mar record low C=11.0|Jan record low C=8.0|single line=Yes|Dec record high C=40.2|Oct high C=34.4|Sep high C=32.8|Aug high C=32.2|Jul high C=33.0|Jun high C=35.3|May high C=38.7|Apr high C=37.1|Mar high C=36.2|Feb high C=32.8|Jan high C=30.7|year record high C=45.6|Nov record high C=40.2|Dec high C=31.0|Oct record high C=39.6|Sep record high C=39.6|Aug record high C=39.3|Jul record high C=40.6|Jun record high C=42.4|May record high C=45.5|Apr record high C=43.5|Mar record high C=45.6|Feb record high C=40.9|Jan record high C=39.4|metric first=Yes|Nov high C=33.6|year high C=34.0|year low C=20.3|Jan low C=15.4|Dec low C=16.5|Nov low C=19.4|Oct low C=21.1|Sep low C=21.1|Aug low C=21.9|Jul low C=22.3|Jun low C=22.9|May low C=23.9|Apr low C=21.7|Mar low C=20.5|Feb low C=17.3|year mean C=27.2|Jan mean C=23.1|Dec mean C=23.7|Nov mean C=26.5|Oct mean C=27.7|Sep mean C=26.9|Aug mean C=27.1|Jul mean C=27.7|Jun mean C=29.1|May mean C=31.3|Apr mean C=29.4|Mar mean C=28.3|Feb mean C=25.1|date=November 2011}}

== Trung tâm Amel ==
Được điều hành bởi Mossaad Mohamed Ali Mossaad và cựu [[Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc]] [[Kofi Annan]], Trung tâm Amel là một trung tâm điều trị và phục hồi ở Nyala cho các nạn nhân bị tra tấn. Nhờ việc này, cả hai đã được nhận [[Giải Olof Palme|Giải thưởng Olof Palme]].<ref>{{chú thích báo|url=http://www.thelocal.se/20070130/6249|title=Annan honoured with Olof Palme Prize|last=Savage|first=James|date=ngày 30 tháng 1 năm 2007|newspaper=[[The Local]]|access-date=ngày 2 tháng 2 năm 2014|location=Stockholm}}</ref> [[Mohammed Ahmed Abdallah]] giữ chức vụ giám đốc điều hành trung tâm cho đến năm 2007, nhận được [[Giải Nhân quyền Robert F. Kennedy|Giải thưởng Nhân quyền Robert F. Kennedy]] cho công việc của mình.<ref>{{chú thích web|url=http://rfkcenter.org/mohammed-ahmed-abdallah|title=Mohammed Ahmed Abdallah, Sudan|publisher=Robert F. Kennedy Center for Justice and Human Rights|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520223008/http://rfkcenter.org/mohammed-ahmed-abdallah|archive-date=ngày 20 tháng 5 năm 2013|access-date=ngày 2 tháng 7 năm 2012|url-status=dead}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

== Thư mục ==

* Arckell, A.J., History of Darfur 1200-1700 A.D. SNR.
* UNESCO General History of Africa, Vol. IV, Abridged Edition: Africa from the Twelfth to the Sixteenth Century (UNESCO General History of Africa) by Joseph Ki-Zerbo and DjiBril Tamsir Niane (Paperback - ngày 10 tháng 5 năm 1998) – Abridged
* Buchanan-Smith, M. (2011, January). City limits: Urbanisation and vulnerability in Suda [Pdf]. ODI.
* Abdelrahman, A. A., & Eltahir, Y. M. (2010). Bacteriological quality of drinking water in Nyala, South Darfur, Sudan. Environmental Monitoring and Assessment, 175(1-4), 37- 43. doi:10.1007/s10661-010-1491-7

== Liên kết ngoài ==
{{commonscat|Nyala|Nyala}}
* [http://i-cias.com/sudan/nyala.htm Adventures of Sudan: Nyala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071105041601/http://i-cias.com/sudan/nyala.htm |date=2007-11-05 }}
* [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=627900 Historical weather for Nyala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927155242/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=627900 |date=2011-09-27 }}

{{coord|12|03|N|24|53|E|region:SD_type:city|display=title}}

[[Thể loại:Khu dân cư ở Nam Darfur]]
[[Thể loại:Darfur]]
[[Thể loại:Thủ phủ bang Sudan]]