Xem mã nguồn của Osvaldo Dorticós Torrado

{{Infobox Officeholder
| name                = Osvaldo Dorticós Torrado
| image               = Osvaldo Dórticos (cropped).jpg
| imagesize           = 200px
| caption             = Dorticós năm 1960
| order               = thứ 14
| office              = Tổng thống Cuba
| term_start          = 18 tháng 7 năm 1959
| term_end            = 2 tháng 12 năm 1976
| primeminister       = [[Fidel Castro]]
| predecessor         = [[Manuel Urrutia Lleó|Manuel Urrutia]]
| successor           = [[Fidel Castro]]
| birth_date          = {{Birth date|1919|04|17|df=y}}
| birth_place         = [[Cienfuegos]], [[Cộng hòa Cuba (1902–1959)|Cộng hòa Cuba]]
| death_date          = {{Death date and age|1983|06|23|1919|04|17|df=y}}
| death_place         = [[La Habana]], [[Cuba]]
| death_cause         = [[Tự tử|Tự tử bằng súng]]
| party               = [[Đảng Xã hội chủ nghĩa Bình dân (Cuba)|Đảng Xã hội chủ nghĩa Bình dân]] (1941–1961) <br/>[[Phong trào 26 tháng 7]] (1953–1965) <br/>[[Đảng Cộng sản Cuba]] (1965–1983)
| spouse              = María de la Caridad Molina
| relations           = 
| children            = 
| residence           = 
| alma_mater          = [[Đại học La Habana]]
| occupation          = 
| profession          = Luật sư
| cabinet             = 
| committees          = 
| portfolio           = 
| nickname            = Cucharita (Teaspoon)
| signature           = 
| website             = 
| footnotes           = 
}}
'''Osvaldo Dorticós Torrado'''{{efn|Trong [[Phong tục gọi tên Tây Ban Nha|tên tiếng Tây Ban Nha]] này, [[họ]] đầu tiên hoặc họ cha là ''Dorticós'' và họ thứ hai hoặc họ mẹ là ''Torrado''.}} ({{IPA|es|osˈβaldo ðoɾtiˈkos toˈraðo|lang}}; 17 tháng 4 năm 1919 – 23 tháng 6 năm 1983) là chính khách người Cuba, từng giữ chức [[Tổng thống Cuba]] từ năm 1959 đến năm 1976. Ông là đồng minh thân cận của nhà cách mạng và nhà lãnh đạo lâu năm [[Fidel Castro]].

==Tiểu sử==
===Thân thế và học vấn===
Dorticós sinh ngày 17 tháng 4 năm 1919 trong một gia đình giàu có tại [[Cienfuegos]], [[Santa Clara (tỉnh)|tỉnh Las Villas]]. Cha ông vừa là luật sư vừa là bác sĩ, và một trong những tổ tiên của ông là [[Tomás Terry]], doanh nhân quê quán tại [[Venezuela]], có nguồn gốc tổ tiên từ Ireland bên phía họ nội. Terry đã tích lũy được một trong những khối tài sản lớn nhất tại [[Tây Bán Cầu]] (25 triệu đô la vào thời điểm ông qua đời năm 1886), và là người sáng lập Nhà hát Thomas Terry ở Cienfuegos. Sau một thời gian ngắn làm giáo viên, Dorticós theo học ngành luật và triết học tại [[Đại học La Habana]], và thi đậu lấy bằng luật vào năm 1941. Ông gia nhập [[Đảng Xã hội chủ nghĩa Bình dân (Cuba)|Đảng Xã hội chủ nghĩa Bình dân]] do những người cộng sản kiểm soát, và từng làm thư ký cho [[Juan Marinello]], lãnh đạo của đảng này.

Trong thập niên 1950, Dorticós thành lập một văn phòng luật thành công tại Cienfuegos và giữ chức Chủ tịch [[Câu lạc bộ Du thuyền Cienfuegos]]. Ông kiên quyết phản đối chính quyền của [[Fulgencio Batista]] và tham gia vào Phong trào Kháng chiến Dân sự, cung cấp vũ khí và nhu yếu phẩm cho lực lượng nổi dậy. Dorticós được bầu làm Trưởng [[Đoàn Luật sư La Habana]] vào năm 1958, trước khi bị chính quyền Batista bắt giữ trong cùng năm và bị lưu đày ngắn hạn sang México.

===Vai trò trong chính phủ===
Sau thành công của cuộc [[Cách mạng Cuba|Cách mạng]] vào ngày 1 tháng 1 năm 1959, Dorticós trở về Cuba và được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Các Đạo luật Cách mạng trong nội các do Fidel Castro đứng đầu. Trên cương vị này, ông đóng vai trò quan trọng trong việc soạn thảo các đạo luật cách mạng, chẳng hạn như [[Cải cách ruộng đất ở Cuba|Luật Cải cách Ruộng đất]] và Luật Tổ chức Cơ bản, vốn đã thay thế bản [[Hiến pháp Cuba 1940|Hiến pháp năm 1940]]. Sau khi Tổng thống [[Manuel Urrutia Lleó|Manuel Urrutia]] từ chức, Dorticós được [[Hội đồng Bộ trưởng Cuba|Hội đồng Bộ trưởng]] bổ nhiệm làm [[Tổng thống Cuba]] vào ngày 17 tháng 7 năm 1959.

Trong thời gian giữ chức Tổng thống, Dorticós đại diện Cuba tham dự [[Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ nhất Phong trào Không liên kết]] tại [[Belgrade]], [[Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư|Nam Tư]] (1961), và Hội nghị Thượng đỉnh của [[Tổ chức các quốc gia châu Mỹ|Tổ chức Các Quốc gia châu Mỹ]] (OAS) tại [[Punta del Este]], [[Uruguay]] (1962). Trong cuộc [[khủng hoảng tên lửa Cuba]] năm 1962, Dorticós đã phát biểu tại [[Liên Hợp Quốc]], tuyên bố rằng Cuba sở hữu vũ khí hạt nhân, mặc dù nước này hy vọng chúng sẽ không bao giờ phải sử dụng. Năm 1964, ông tham dự [[Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ hai Phong trào Không liên kết]] tại [[Cairo]].<ref name="HronikaBelgrade">{{cite book| editor= Milutin Tomanović |year=1965 |title=Hronika međunarodnih događaja 1964 |trans-title= Chronicle of International Events 1964 |publisher= [[Institute of International Politics and Economics]] |location = [[Belgrade]], [[SR Serbia]] |page=440-444 |language=sh}}</ref> Ngoài ra, vào ngày 25 tháng 5 năm 1973, ông cũng có mặt tại lễ nhậm chức của Tổng thống Argentina thuộc [[Chủ nghĩa Peron|phong trào Peron]] là [[Héctor José Cámpora|Héctor Cámpora]], cùng với Tổng thống Chile [[Salvador Allende]].

Bên cạnh cương vị Tổng thống Cuba, Dorticós còn giữ các chức vụ quan trọng khác như: Ủy viên Ban Bí thư Trung ương [[Đảng Cộng sản Cuba]] (từ năm 1965), và Chủ tịch Hội đồng Kế hoạch Trung ương (từ năm 1964). Tuy nhiên, phần lớn quyền lực thực tế nằm trong tay [[Thủ tướng Cuba|Thủ tướng]] Fidel Castro, còn Dorticós chủ yếu giữ vai trò mang tính hình thức.

Khi Hiến pháp mới được ban hành vào năm 1976, các chức danh Tổng thống và Thủ tướng được hợp nhất, và Castro trở thành Chủ tịch nước. Trong khi đó, Dorticós được bổ nhiệm làm Chủ tịch [[Ngân hàng Quốc gia Cuba|Ngân hàng Quốc gia]] và trở thành thành viên của [[Hội đồng Nhà nước Cuba|Hội đồng Nhà nước]].

===Cái chết===
Dorticós tự sát vào ngày 23 tháng 6 năm 1983.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1983/06/25/obituaries/osvaldo-dorticos-an-ex-president-and-aide-to-castro-kills-himself.html|title=Osvaldo Dorticos, An Ex-President and Aide to Castro, Kills Himself|date=1983-06-25|work=The New York Times|access-date=2017-08-11|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Nguyên nhân tự tử của ông dường như là do cái chết của bà vợ, cũng như căn bệnh mãn tính về cột sống mà ông phải chịu đựng.

==Vinh danh==
===Nước ngoài===
* [[File:Bintang Republik Indonesia Adipurna rib.svg|60px]] {{flagicon|Indonesia}} [[Huân chương Ngôi sao Cộng hòa Indonesia]], hạng Nhất (1960)
* [[File:MEX Order of the Aztec Eagle 1Class BAR.png|60px]] {{flagicon|Mexico}} Dây chuyền [[Huân chương Đại bàng Aztec]] (1960)<ref>{{cite news |last1=de Llano Neira |first1=Pablo |title=Dorticós en 1960, la última visita de Estado cubana a México |url=https://elpais.com/internacional/2015/11/06/actualidad/1446777835_270004.html |access-date=18 October 2024 |work=[[El País]] |date=6 November 2015}}</ref>
* [[File:CZE Rad Bileho Lva 3 tridy BAR.svg|60px]] {{flagicon|Czechoslovakia}} Đại Thập tự [[Huân chương Sư tử Trắng]] (1961)<ref>{{cite web |title=Československý řád Bílého lva 1923–1990 |url=https://www.prazskyhradarchiv.cz/file/edee/vyznamenani/cs_rbl.pdf |website=Archiv Kanceláře prezidenta republiky |access-date=18 October 2024}}</ref>
* [[File:DPRK ribbon bar - Order of National Flag 1st Class.svg|60px]] {{flagicon|North Korea}} [[Huân chương Quốc kỳ]], hạng Nhất (1966)<ref>{{cite news |title=North Koreans Cite Cubans |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1298&dat=19661102&id=LOBNAAAAIBAJ&sjid=DIsDAAAAIBAJ&pg=5280,3341643&hl=en |access-date=18 October 2024 |work=[[The Free Lance–Star]] |date=2 November 1966}}</ref>
* [[File:CHL Order of Merit of Chile - Grand Cross BAR.svg|60px]] {{flagicon|Chile}} Dây chuyền [[Huân chương Danh dự (Chile)|Huân chương Danh dự]] (1972)<ref>{{cite news |last1=Rojas |first1=Marta |title= Recibe Salvador Allende, presidente de Chile, la Orden Nacional José Martí; le fue impuesta por Osvaldo Dorticós, presidente de la República; fueron condecorados Fidel y Dorticós con la Orden al Mérito, Gran Collar |url=http://lanic.utexas.edu/project/granma/1972.html |access-date=18 October 2024 |work=[[Granma (newspaper)|Granma]] |date=14 December 1972}}</ref>
* [[File:POL Polonia Restituta Wielki BAR.svg|60px]] {{flagicon|Poland}} Đại Thập tự [[Huân chương Polonia Restituta|Huân chương Phục Hưng Ba Lan]] (1973)<ref>{{cite web |title=Party-Government Delegation Continues Cuban Visit |url=http://lanic.utexas.edu/project/castro/db/1973/19730425-1.html |website=Castro Speech Database |publisher=Latin American Network Information Center |access-date=18 October 2024 |date=26 April 1973}}</ref>
* [[File:ROM Ordinul Steaua Republicii Populare Române clasa I BAR.svg|60px]] {{flagicon|Romania|1965}} [[Huân chương Ngôi sao Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa România]], hạng Nhất (1973)<ref>{{cite news |last1=Oramas |first1=Lino |title=Impuso Ceausescu la Orden Estrella de la República, de primer clase, al presidente Osvaldo Dorticós, palabras de Nicolae Ceausescu, palabras de Osvaldo Dorticós |url=http://lanic.utexas.edu/project/granma/1973.html |access-date=18 October 2024 |work=[[Granma (newspaper)|Granma]] |date=1 September 1973}}</ref>

==Chú thích==
{{notelist}}

==Tham khảo==
{{reflist|30em}}

==Đọc thêm==
{{Commons category|position=right|Osvaldo Dorticós Torrado}}
*''The New York Times'', 20 tháng 7 năm 1959.
*''Red Star Over Cuba'' của [[Nathaniel Weyl]] (1961).
*''The Great Soviet Encyclopaedia'', 3rd ed., vol. 8.
*''Che Guevara: A Revolutionary Life'' của Jon Lee Anderson (1997).
*''Revolution in Cuba: An Essay in Understanding'' của Herbert Matthews (1975).
*''The New York Times'', 26 tháng 1 năm 1962, đề cập đến bài phát biểu của Dorticós tại hội nghị thượng đỉnh các bộ trưởng ngoại giao Mỹ tại Punta del Este ngày 25 tháng 1 năm 1962, trong đó ông cáo buộc Hoa Kỳ tạo ra “điều kiện cho một cuộc xâm lược vật chất và quân sự mới” nhằm vào Cuba.
*''Fidel: A Critical Portrait'' by Tad Szulc (2000), Có đề cập đến bài phát biểu của Dorticós tại Liên Hiệp Quốc ngày 8 tháng 10 năm 1962, trong đó ông nói rằng: "...chúng ta thực sự có những vũ khí không thể tránh khỏi, những vũ khí mà chúng ta vốn không muốn sở hữu và cũng không mong muốn sử dụng".

{{Tổng thống Cuba}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

{{DEFAULTSORT:Dorticos Torrado, Osvaldo}}
[[Thể loại:Sinh năm 1919]]
[[Thể loại:Mất năm 1983]]
[[Thể loại:Người Cienfuegos]]
[[Thể loại:Chủ tịch Cuba]]
[[Thể loại:Chính khách Cuba tự tử]]
[[Thể loại:Tự tử bằng súng ở Cuba]]
[[Thể loại:Nhân vật trong Cách mạng Cuba]]
[[Thể loại:Chính khách Đảng Cộng sản Cuba]]
[[Thể loại:Người Cuba gốc Ireland]]
[[Thể loại:Chính khách Cuba thế kỷ 20]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học La Habana]]
[[Thể loại:Nguyên thủ quốc gia chết do tự tử]]
[[Thể loại:Đại Thập tự Huân chương Sư tử Trắng]]
[[Thể loại:Đại Thập tự Huân chương Polonia Restituta]]
[[Thể loại:Chính khách Đảng Xã hội chủ nghĩa Bình dân (Cuba)]]
[[Thể loại:Người nhận Huân chương Ngôi sao Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa România]]