Xem mã nguồn của Oxyjulis californica

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Oxyjulis californica''
| image = Oxyjulis californica.jpg
| image_caption = 
| image_size = 250px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Labriformes]]
| familia = [[Labridae]]
| genus = '''''Oxyjulis'''''
| genus_authority = [[Theodore Nicholas Gill|Gill]], 1863
| species = '''''O. californica'''''
| binomial = ''Oxyjulis californica''
| binomial_authority = ([[Albert Günther|Günther]], 1861)
| synonyms = * ''Halichoeres californicus'' {{small|[[Albert Günther|Günther]], 1861}}
}}
'''''Oxyjulis californica''''', [[tên thông thường]] là '''señorita''' ([[tiếng Tây Ban Nha]]), là loài [[cá biển]] duy nhất thuộc chi '''''Oxyjulis''''' trong [[họ Cá bàng chài]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1861]].

== Từ nguyên ==
Từ ''oxyjulis'' trong tên [[Chi (sinh học)|chi]] có nguồn gốc từ [[tiếng Hy Lạp cổ đại]], được ghép từ ''oxy'' ("sắc nhọn", ám chỉ phần mõm nhọn) và ''julis'' (tên gọi của một [[Chi (sinh học)|chi]] cũ trong [[họ Cá bàng chài]]).<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://www.pierfishing.com/senorita/|tựa đề=Señorita|tác giả=Ken Jones|ngày=2018-08-25|website=Pier Fishing in California|ngày truy cập=2020-01-19}}</ref> Từ định danh của loài cá này được đặt theo tên của nơi đầu tiên tìm thấy chúng, bang [[California]], [[Hoa Kỳ]].<ref name=":0" />

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''O. californica'' có phạm vi phân bố ở Đông [[Thái Bình Dương]]. Loài này được ghi nhận từ [[khu bảo tồn biển]] Salt Point ([[quận Sonoma, California]]) trải dài về phía nam đến hơn nửa phía bắc của [[bán đảo Baja California]].<ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Craig, M.T. |date=2010 |title=''Oxyjulis californica'' |volume=2010 |page=e.T187709A8608245 |doi=10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187709A8608245.en |access-date=21 December 2021}}</ref><ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Oxyjulis|species=californica|year=2019}}</ref>

''O. californica'' sinh sống trong những [[rừng tảo bẹ]] và những bụi [[rong biển]], thường được tìm thấy phổ biến ở độ sâu khoảng 20 m trở lại,<ref name="IUCN" /> nhưng cũng đã được quan sát ở độ sâu đến 97 m.<ref name="FishBase" />

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở ''O. californica'' là 25&nbsp;cm.<ref name="FishBase" /> Cơ thể của ''O. californica'' thuôn dài, được so sánh với hình dạng của điếu [[xì gà]], được bao phủ bởi những lớp [[Vảy cá|vảy]] lớn. Vùng lưng có [[Màu đồng|màu nâu đồng]], chuyển thành màu nâu cam ở hai bên thân, và [[trắng]] ở vùng bụng. Một số cá thể có màu vàng nâu hoặc vàng cam ở cả phần lưng và hai bên thân, chuyển sang màu trắng ở vùng bụng. Gốc vây đuôi có một đốm màu nâu đen.<ref name="snow">{{Chú thích web|url=https://mexican-fish.com/senorita|tựa đề=Señorita, ''Oxyjulis californica''|tác giả=John Snow|website=Mexico – Fish, Birds, Crabs, Marine Life, Shells and Terrestrial Life|ngày truy cập=2021-01-19}}</ref><ref name=":1">Fitch & Lavenberg, sđd, tr.79</ref> Miệng nhỏ, có những chiếc răng nanh nhô ra trước dùng để cạo những loài [[thủy sinh không xương sống]] khỏi [[rong]] [[tảo]] và những ký sinh bám trên cơ thể các loài động vật khác.<ref name=":2">Langstroth & Langstroth, sđd, tr.81</ref>

Số gai ở vây lưng: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 13; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 13.<ref name="snow" />

== Sinh thái ==
Thức ăn của ''O. californica'' phần lớn là những loài [[thủy sinh không xương sống]] trên các bẹ [[tảo]].<ref name=":2" /> Chúng thường bơi theo từng nhóm nhỏ, nhưng cũng có khi sống đơn độc.<ref name=":1" />

Khi bị đe dọa, ''O. californica'' sẽ đào hang dưới lớp [[bùn]] [[cát]] và chui mình vào đó.<ref name="FishBase" /> Khi ngủ, ''O. californica'' vùi thân mình vào trong hang, để lộ phần đầu ra bên ngoài.<ref name="FishBase" />

=== Cá dọn vệ sinh ===
Tương tự nhiều loài trong [[họ Cá bàng chài]], ''O. californica'' có một [[Tập tính động vật|tập tính]] là ăn những loài [[giáp xác]] [[ký sinh]] và [[mô]] chết trên cơ thể của những loài cá khác.<ref name=":2" /> Khi gặp những cá thể ''O. californica'', những loài cá "khách hàng" sẽ ngừng bơi, căng rộng các vây và chúi đầu xuống, ra dấu hiệu cần được "làm sạch".<ref name=":2" /> Người ta nhận thấy, ''O. californica'' có thể bị nhiễm [[ký sinh]] từ các loài cá "khách hàng" mà chúng đang làm vệ sinh, nhiều hơn so với những cá thể đồng loại không thực hiện hành vi này.<ref name=":3">Barnes & Gibson, sđd, tr.331</ref>

''O. californica'' cũng có thể trở thành [[con mồi]] cho những loài "khách hàng", vì chúng đã được tìm thấy trong [[dạ dày]] của các loài ăn thịt như ''[[Paralabrax clathratus]]'', ''[[Sebastes paucispinis]]'' và ''[[Sebastes constellatus]]'',<ref>Barnes & Gibson, sđd, tr.332</ref> và nhiều loài [[động vật ăn cá]] khác như [[chim cốc]].<ref>Fitch & Lavenberg, sđd, tr.80</ref> Tuy nhiên, tỉ lệ săn mồi trên những cá thể làm vệ sinh dường như cực kỳ thấp. Điều này có thể liên quan đến việc những loài cá dọn vệ sinh có khả năng nhận diện những loài "khách hàng" (như ''[[Labroides dimidiatus]]''), và chúng chỉ làm vệ sinh cho những loài cá ăn thịt không có ý định kiếm ăn,<ref name=":3" /> hoặc một số loài cá dọn vệ sinh có vị không ngon đối với những loài ăn thịt, như đã đặt ra giả thiết ở ''O. californica'' và cá bống ''[[Elacatinus]]''.<ref name=":3" />

=== Quay lại vị trí ban đầu ===
Trong một cuộc khảo sát ở ngoài khơi [[đảo Santa Catalina, California]], nơi mà các [[rừng tảo bẹ]] khổng lồ ''[[Macrocystis pyrifera]]'' mọc dày đặc, người ta thu thập những cá thể thuộc ba loài: ''O. californica'' và cá thia ''[[Chromis punctipinnis]]'' (đều đã trưởng thành), cùng cá mú ''[[Paralabrax clathratus]]'' (chưa trưởng thành) để tiến hành nghiên cứu về hành vi quay trở lại nơi cư trú ban đầu của chúng. Sau khi đánh dấu để theo dõi, người ta thả chúng đến một [[rừng tảo bẹ]] khác.<ref name="hartney">{{chú thích tạp chí|author=K. B. Hartney|year=1996|title=Site fidelity and homing behaviour of some kelp‐bed fishes|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1095-8649.1996.tb01778.x|journal=Journal of Fish Biology|volume=49|issue=6|pages=1062–1069|doi=10.1111/j.1095-8649.1996.tb01778.x}}</ref>

Trong số các loài được chuyển đến những địa điểm mới, có đến 80% số cá thể ''O. californica'' và hoàn toàn 100% số cá thể ''C. punctipinnis'' được đánh dấu đã quay trở lại nơi thu thập ban đầu.<ref name="hartney" /> Điều đó cho thấy rằng, những loài cá này có khả năng định vị chính xác địa điểm mà chúng đã từng cư trú, và có thể quay trở lại vị trí này nếu chúng được thả ở một nơi khác. Ngược lại, người ta không ghi nhận bất kỳ một cá thể ''P. clathratus'' được đánh dấu nào quay trở lại nơi ban đầu.<ref name="hartney" /> Việc tách một cá thể ''P. clathratus'' chưa trưởng thành khỏi nơi sinh sống được suy đoán là có thể ảnh hưởng đến sự sống sót của nó.<ref name="hartney" />

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}

=== Trích dẫn ===
* {{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=S_uYbDEKyhgC&lpg=PP1&dq=&hl=vi&pg=PA79#v=onepage&q&f=false|title=Tidepool and Nearshore Fishes of California|author1=John E. Fitch|author2=Robert J. Lavenberg|publisher=Nhà xuất bản [[Đại học California]]|year=1975|isbn=978-0520028456|page=79-80}}
* {{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=C15jZPBeqyQC&lpg=PA1&vq=&hl=vi&pg=PA331#v=onepage&q&f=false|title=Oceanography and Marine Biology: An Annual Review (Volume 38)|editor1=Margaret Barnes|editor2=R. N. Gibson|publisher=Nhà xuất bản CRC|year=2000|isbn=978-0203180525}}
* {{chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=byqHxbBBb90C&lpg=PA1&dq=&hl=vi&pg=PA81#v=onepage&q&f=false|title=A Living Bay: The Underwater World of Monterey Bay|author1=Lovell Langstroth|author2=Libby Langstroth|editor=Todd Newberry|publisher=Nhà xuất bản [[Đại học California]]|year=2000|isbn=978-0520221499}}

=== Xem thêm ===
* {{chú thích tạp chí|author1=Edmund S. Hobson|year=1971|title=Cleaning symbiosis among California inshore fishes|url=https://spo.nmfs.noaa.gov/sites/default/files/pdf-content/1971/693/hobson.pdf|journal=Fishery Bulletin|volume=69|issue=3|pages=335–355}}
* {{chú thích tạp chí|author1=Brock B. Bernstein|author2=Nancy Jung|year=1979|title=Selective pressures and coevolution in a kelp canopy community in southern California|url=https://www.researchgate.net/profile/Brock_Bernstein/publication/271401346_Selective_Pressures_and_Coevolution_in_a_Kelp_Canopy_Community_in_Southern_California/links/55a71c0808ae410caa75146b/Selective-Pressures-and-Coevolution-in-a-Kelp-Canopy-Community-in-Southern-California.pdf|journal=Ecological Monographs|volume=49|issue=3|pages=335–355}}

{{Taxonbar|from=Q2607702}}

[[Thể loại:Oxyjulis|C]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Mỹ]]
[[Thể loại:Cá México]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1861]]