Xem mã nguồn của Phán quan

{{Zh tên|Phán quan|c=判官}} hay {{Zh tên|minh phán|c=冥判}} là một chức quan của [[âm phủ]] được nhắc đến trong [[Đạo giáo]], [[Phật giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian Trung Hoa|tín ngưỡng dân gian Trung Quốc]]. Nhiệm vụ chính là quản lý [[tuổi thọ]] của [[Người|loài người]], báo ứng thiện ác, trừng phạt [[ác quỷ]].

== Nguồn gốc ==
Phán quan có nguồn gốc từ chức phán quan - một chức quan cấp dưới của [[tiết độ sứ]] hoặc [[quan sát sứ]] triều đại [[nhà Đường]].

== Truyền thuyết tại Trung Quốc ==
Trong [[Đạo giáo]], [[Phật giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian Trung Hoa|tín ngưỡng dân gian]] tại [[Trung Quốc]], phán quan là một nhân vật quan trọng trong việc giúp [[Diêm vương|Diêm Vương]] ra phán quyết linh hồn người chết. Trong các miếu [[thành hoàng]] tại quốc gia này, thường đặt hai tượng phán quan; văn phán quan mặt trắng, mặc quan phục, tay phải cầm bút lông, tay trái cầm sổ sinh tử; võ phán quan trên trán có [[thái cực đồ]], mặc quan phục, tay cầm "giản trùy", tục xưng là cửu tiết tiên (roi chín khúc), phụ trách áp giải vong hồn.

Theo cuốn ''Đạo pháp hội nguyên'', thành Phong Đô của âm phủ cũng có chức phán quan, tòng cửu phẩm, trực thuộc Thiên Xu viện, giúp đỡ các tư quản lý công vụ. Họ được gọi chung là Thiên Xu viện Phong Đô phán quan,<ref>《[[道法会元]]卷二百四十九·太上天壇玉格上》</ref> tổng cộng có 21 vị, bao gồm:
[[Tập tin:明酆都監生案判官班簡像.jpg|nhỏ|Tượng phán quan Ban Giản]]
[[Tập tin:明酆都五道案判官郭願像.jpg|nhỏ|Tượng phán quan Quách Nguyện]]

# Truy hồn án phán quan Vương Phúc
# Giam sinh án phán quan Ban Giản
# Khảo lược án phán quan Tí Hòa
# Tội nghiệp án phán quan Giả Nguyên
# Đoạn hình án phán quan Triệu Thắng
# Chủ tội án phán quan Trương Kỳ
# Thụ sinh án phán quan Dương Thông
# Thụ điệp án phán quan Phù Phác
# Đao sơn án phán quan Chúc Thuận
# Kiếm thụ án phán quan Lý Cung
# Chú tử án phán quan Tiết Trung
# Chấp đối án phán quan Vĩnh Chân
# Chú sinh án phán quan Trung Sách
# Chú lộc án phán quan Thầnh Tuần
# Chú bệnh án phán quan Hoàng Thọ
# Chú đẳng án phán quan Chu Tất
# Chú thiện  án phán quan Biện Thân
# Khiếm sát án phán quan Trình Đức
# Kiếp giam án phán quan Lưu Bảo
# Phóng sinh án phán quan Đổng Kiệt
# Ngũ đạo án phán quan Quách Nguyện<ref>《[[道法会元]]卷二百六十二·酆都考召大法》</ref>

Có thuyết cho rằng có "Phán vương đô đốc" Tân Thiên Quân quản lý các phán quan.<ref>《[[道法会元]]卷二百十四·玉音乾元丹天雷法》</ref>

Theo truyền thuyết dân gian khác, ngoài thập điện ra, còn có tứ đại phán quan là thuộc hạ của Tôn giả [[Mục-kiền-liên]], Mục-kiền-liên là phụ tá của [[Địa Tạng|Địa Tạng Vương Bồ Tát]]. Những phán quan này là người phúc tra công đức [[nghiệp]] của [[Chết|người chết]], mỗi người đều có một tư phán quan riêng phụ tá cho mình:<ref>{{Chú thích web |url=http://www.fafa01.com/post556022 |ngày truy cập=2020-03-18 |tựa đề=超離奇！死不甘心，亡魂不願過橋！超度法師也無可奈何！！ |archive-date=2018-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626164408/http://www.fafa01.com/post556022 |url-status=dead }}</ref>

* Tra sát tư Phán quan Lý Huyền Thúy
* Thưởng thiện tư Phán quan Dương Huyền Cảm
* Phạt ác tư Phán quan Hàn Tử Thông
* Âm luật tư Phán quan Thôi Tử Ngọc

Trong bốn phán quan đứng đầu là Thôi Tử Ngọc, chưởng quản Sổ sinh tử, cùng thẩm tra hồn phách người chết, nếu dương thọ chưa hết thì đưa tới Uổng Mạng thành; phán quan Lý Huyền Thúy chưởng quản Nghiệt Kính đài, chiếu ra cảnh tượng lúc còn sống của người chết, khiến họ nhận tội; phán quan Dương Huyền Cảm tính toán thiện nghiệp của người chết; Phán quan Hàn Tử Thông tính toán ác nghiệp của người chết.

== Hình tượng trong văn học ==
Rất nhiều tác phẩm [[kỳ ảo]] có đề cập tới phán quan, nhưng có nhiều khác biệt. Trong ''[[Liêu trai chí dị]]'' có Lục phán quan làm việc thiên tư; trong ''[[Tây du ký]]'' có Thôi phán quan nghĩ cách cứu viện [[Đường Thái Tông]].

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Tín ngưỡng Trung Hoa]]
[[Thể loại:Tín ngưỡng dân gian Việt Nam]]
[[Thể loại:Chư thiên Phật giáo]]
[[Thể loại:Đạo giáo]]
[[Thể loại:Địa ngục]]