Xem mã nguồn của Phi quốc xã hóa

{{Chất lượng dịch|date=tháng 9/2023}}
[[Tập tin:Denazification-street.jpg|nhỏ|Công nhân tháo biển báo khỏi một "[[Adolf Hitler]]-Straße" (Con đường Adolf Hitler) trước đây ở [[Trier]], ngày 12 tháng Năm năm 1945]]
'''Phi quốc xã hóa''' ({{Langx|de|Entnazifizierung}}; [[tiếng Anh]]: ''denazification'') là một sáng kiến của phe [[Khối Đồng Minh thời Chiến tranh thế giới thứ hai|Đồng minh]] nhằm loại bỏ hệ tư tưởng của [[Chủ nghĩa quốc xã|Quốc xã]] khỏi [[xã hội]], [[văn hóa]], [[báo chí]], [[kinh tế]], [[tư pháp]] và [[chính trị]] của [[Đức]] và [[Áo]] sau [[Chiến tranh thế giới thứ hai]]. Nó được thực hiện bằng cách loại bỏ những người từng là [[Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa|đảng viên Đảng Quốc xã]] hoặc thành viên [[Schutzstaffel|SS]] khỏi các vị trí có quyền lực và ảnh hưởng, bằng cách giải tán hoặc làm các tổ chức có liên hệ với chủ nghĩa Quốc xã bất lực, và bằng cách xét xử những người theo chủ nghĩa Quốc xã nổi tiếng về [[tội ác chiến tranh]] trong các [[Tòa án Nürnberg|phiên tòa ở Nuremberg]] năm 1946. Chương trình phi quốc xã hóa được đưa ra sau khi chiến tranh kết thúc và được củng cố bằng [[Hiệp định Potsdam]] vào tháng Tám năm 1945. Thuật ngữ ''denazification'' lần đầu tiên được đặt ra như một thuật ngữ pháp lý vào năm 1943 bởi [[Lầu Năm Góc|Lầu Năm Góc Hoa Kỳ]], nhằm được áp dụng với nghĩa hẹp liên quan đến hệ thống pháp luật của Đức thời hậu chiến. Tuy nhiên, sau này nó mang nghĩa rộng hơn.<ref name="taylor11">{{Chú thích sách|url=https://archive.org/details/exorcisinghitler0000tayl|title=Exorcising Hitler: The Occupation and Denazification of Germany|last=Taylor|first=Frederick|date=2011|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1408822128|pages=[https://archive.org/details/exorcisinghitler0000tayl/page/253 253–254]|url-access=registration}}</ref>

Vào cuối năm 1945 và đầu năm 1946, sự xuất hiện của [[Chiến tranh Lạnh]] và tầm quan trọng kinh tế của Đức đã khiến Mỹ đặc biệt mất hứng thú với chương trình này, phần nào phản ánh chương trình [[Đảo Hướng]] ở [[Chiếm đóng Nhật Bản|Nhật Bản do Mỹ chiếm đóng]]. Người Anh đã bàn giao những ủy ban phi quốc xã hóa cho người Đức vào tháng Một năm 1946; người Mỹ cũng làm vậy vào tháng Ba năm 1946. Người Pháp ít nỗ lực với việc phi quốc xã hóa nhất. Việc phi quốc xã hóa được thực hiện theo cách ngày càng khoan dung và nhẹ nhàng cho đến khi chính thức bị bãi bỏ vào năm 1951. Ngoài ra, chương trình này cực kỳ không được ưa chuộng ở [[Tây Đức]], nơi nhiều người Quốc xã duy trì các vị trí quyền lực. Chính phủ Tây Đức mới của [[Konrad Adenauer]] đã phản đối chương trình phi quốc xã hóa này;<ref>{{Chú thích sách|url=https://archive.org/details/talesfromspandau00goda/page/101|title=Tales from Spandau: Nazi Criminals and the Cold War|last=Goda, Norman J. W.|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=978-0-521-86720-7|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/talesfromspandau00goda/page/101 101–149]|ref={{harvid|Goda|2007}}|author-link=Norman J.W. Goda}}</ref> ông đã tuyên bố rằng việc chấm dứt quá trình này là cần thiết cho việc tái vũ trang của Tây Đức. Mặt khác, phi quốc xã hóa ở [[Cộng hòa Dân chủ Đức|Đông Đức]] được coi là một yếu tố then chốt của quá trình chuyển đổi thành một xã hội [[Chủ nghĩa xã hội|xã hội chủ nghĩa]] và Đông Đức đã nghiêm khắc hơn nhiều trong việc chống đối chủ nghĩa Quốc xã so với Tây Đức. Tuy nhiên, không phải tất cả những người từng là người Quốc xã đều nhận hình phạt khắc nghiệt; làm nhiệm vụ đặc biệt cho chính phủ đã bảo vệ một số ít khỏi việc bị truy tố.<ref name="Zitat1">{{Chú thích sách|title=Demokratisierung durch Entnazifizierung und Erziehung|last=Benz|first=Wolfgang|publisher=bpb|year=2005|page=7}}</ref><ref>{{Chú thích sách|title=Entnazifizierung und Personalpolitik in der sowjetischen Besatzungszone Köthen/Anhalt. Eine Vergleichsstudie (1945–1948).|last=Sperk|first=Alexander|publisher=Verlag Janos Stekovics|year=2003|isbn=3-89923-027-2|location=Dößel|language=de|trans-title=Denazification and personal politics in the Soviet Occupied Zone of Köthen/Anhalt. A comparative study (1945–1948).}}</ref>

== Tại các quốc gia khác ==
Theo [[truyền thông phương Tây]] thì [[Tổng thống Nga]] [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] khi tuyên bố mở [[chiến dịch quân sự đặc biệt]] tại Ukraina đã lấy cớ giả "''phi phát xit hóa''" để phát động [[Nga xâm lược Ukraina 2022|cuộc xâm lược của Nga vào Ukraina]] vào năm 2022, Putin gọi Ukraina thời hiện đại là một nhà nước [[Chủ nghĩa tân quốc xã|tân Quốc xã]] có ý định diệt chủng những người nói [[tiếng Nga]] ở nước này.<ref name="BBC_2022">{{Chú thích báo|date=2022-02-24|title=Ukraine conflict: Russian forces invade after Putin TV declaration|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation]]|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-60503037|url-status=live|access-date=2022-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307120920/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-60503037|archive-date=2022-03-07|quote=[...] The Russian leader launched the "special military operation" by repeating a number of unfounded claims he has made this week, including alleging that Ukraine's democratically elected government had been responsible for eight years of genocide. [...] He said the goal was demilitarisation and "denazification" of Ukraine. Hours earlier Ukraine's president had asked how a people who lost eight million of its citizens fighting Nazis could support Nazism. "How could I be a Nazi?" said Mr Zelensky, who is himself Jewish. [...]}}</ref> Bảo tàng Tưởng niệm [[Holocaust]] của [[Hoa Kỳ]] và [[Yad Vashem]] đã lên án việc Putin sử dụng sai lịch sử Holocaust; [[Tổng thống Ukraina]] [[Volodymyr Oleksandrovych Zelensky|Volodymyr Zelenskyy]] là [[người Do Thái]] và là người nói tiếng Nga như tiếng mẹ đẻ.<ref name="Snyder_2022_1">{{Chú thích báo|author-link=Timothy Snyder|date=2022-02-24|title=Putin's Hitler-like tricks and tactics in Ukraine - The glorification of violence and the disregard for law is central to the history of fascism. Taking law seriously and preventing senseless war was supposed to be the lesson learned from World War II.|work=[[The Boston Globe]]|publisher=[[Boston Globe Media Partners, LLC]]|url=https://www.bostonglobe.com/2022/02/24/opinion/putins-hitler-like-tricks-tactics-ukraine/|url-status=live|access-date=2022-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309221034/https://www.bostonglobe.com/2022/02/24/opinion/putins-hitler-like-tricks-tactics-ukraine/|archive-date=2022-03-09|quote=[...] Vladimir Putin's excuse for his senseless attack on Ukraine is "denazification." [...] the president of Russia claimed that he needs to replace a neighboring democracy with his own foreign tyranny in the name of World War II. He also referred [...] to an entirely imaginary "genocide" of those who speak Russian in Eastern Ukraine. [...] Volodymyr Zelensky, the president of Ukraine, is himself a Russian speaker. [...] He also referred to the grotesque Nazi charge, pointing out that Ukrainians had died by the millions in World War II fighting the Germans. "Tell it to my grandfather," he said, "who fought in the infantry of the Red Army and died a colonel in independent Ukraine." [...]}}</ref><ref name="YadVashem_2022">{{Chú thích báo|date=2022-02-27|title=Yad Vashem Statement Regarding the Russian Invasion of Ukraine|publisher=[[Yad Vashem]]|publication-place=Jerusalem, Israel|format=Press Release|url=https://www.yadvashem.org/press-release/27-february-2022-14-25.html|url-status=live|access-date=2022-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309221034/https://www.bostonglobe.com/2022/02/24/opinion/putins-hitler-like-tricks-tactics-ukraine/|archive-date=2022-03-09|quote=[...] the propagandist discourse accompanying the current hostilities is saturated with irresponsible statements and completely inaccurate comparisons with Nazi ideology and actions before and during the Holocaust. Yad Vashem condemns this trivialization and distortion of the historical facts of the Holocaust.}}</ref><ref name="Hollinger_2022">{{Chú thích web|url=https://www.ushmm.org/information/press/press-releases/museum-condemns-russias-invasion-of-ukraine|tựa đề=United States Holocaust Memorial Museum condemns Russia's invasion Of Ukraine and Vladimir Putin's exploitation of Holocaust history as a pretext for war|ngày=2022-02-24|editor=Hollinger|tên biên tập=Andrew|nhà xuất bản=[[United States Holocaust Memorial Museum]]|nơi xuất bản=Washington, DC, USA|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20220225015426/https://www.ushmm.org/information/press/press-releases/museum-condemns-russias-invasion-of-ukraine|ngày lưu trữ=2022-02-25|url-status=live|ngày truy cập=2022-02-25|trích dẫn=[...] In justifying this attack, Vladimir Putin has misrepresented and misappropriated Holocaust history by claiming falsely that democratic Ukraine needs to be "denazified." Equally groundless and egregious are his claims that Ukrainian authorities are committing "genocide" as a justification for the invasion of Ukraine. [...]}}</ref> Trong một nghiên cứu phân tích về bài báo tuyên truyền của Nga về "''Nga nên làm gì với Ukraina''", được xuất bản sau cuộc xâm lược Ukraina, nhà sử học người Mỹ [[Timothy Snyder]] đã chỉ ra rằng việc sử dụng các từ "''Quốc xã''" và "''phi quốc xã hóa''" của chế độ Nga về mặt lịch sử là không chính xác.<ref name="Snyder_2022_2">{{Chú thích báo|author-link=Timothy Snyder|date=2022-04-08|title=Russia's genocide handbook - The evidence of atrocity and of intent mounts|work=Thinking about... - Opening the future by understanding the past|publisher=[[Substack]]|url=https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook|url-status=live|access-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411190711/https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook?s=r|archive-date=2022-04-11}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

{{Đồng hóa văn hóa}}

[[Thể loại:Đồng Minh chiếm đóng Đức]]
[[Thể loại:Đồng Minh chiếm đóng Áo]]
[[Thể loại:Chủ nghĩa chống phát xít ở Đức]]
[[Thể loại:Hậu Thế chiến thứ hai ở Đức]]
[[Thể loại:Dân chủ hóa]]
[[Thể loại:Thanh trừng chính trị và văn hóa]]
[[Thể loại:Đàn áp chính trị ở Đức]]
[[Thể loại:Thuật ngữ chính trị]]
[[Thể loại:Lịch sử chính trị Đức]]
[[Thể loại:Thuật ngữ chính trị ở Đức]]