Xem mã nguồn của Rặng trâm bầu

{{Thông tin bài hát
| tên           = Rặng trâm bầu
| bìa           = 
| loại          = bài hát
| nghệ sĩ       = [[Kiều Hưng]] và [[Thanh Huyền]]
| phát hành     = 1972
| thu âm        = 
| thể loại      = [[Nhạc đỏ]]<br/>[[Nhạc quê hương]] Việt Nam
| thời lượng    = 
| ngôn ngữ      = Tiếng Việt
| sáng tác      = [[Thái Cơ]]
| sản xuất      =
| hãng đĩa      = [[Đài Tiếng nói Việt Nam]]
| bài hát trước = 
| năm trước     =
| bài hát sau   = 
| năm sau       = 
| khác          = 
}}
"'''Rặng trâm bầu'''" là một nhạc phẩm thuộc dòng [[nhạc đỏ]] và [[nhạc quê hương]] Việt Nam được sáng tác bởi nhạc sĩ [[Thái Cơ]] vào năm 1972.

"Rặng trâm bầu" ra đời khi [[Thái Cơ]] chứng kiến những trận chiến giữa quân giải phóng và phía bên kia chiến tuyến trong [[chiến tranh Việt Nam]], đồng thời biết được cảm xúc của [[Hồ Chí Minh]] khi nghe những chiến sĩ kể lại việc ẩn dưới bóng cây trâm bầu để đối đầu với kẻ thù. Ca khúc đã được [[Kiều Hưng]] và [[Thanh Huyền]] thu âm trên sóng [[Đài Tiếng nói Việt Nam]] và trở nên nổi tiếng. 

Sau này, nhạc phẩm cũng đã được nhiều ca sĩ khác thể hiện lại, nhan đề ca khúc được sử dụng để chuyển thể thành phim và kịch nói. Đây được xem là một trong những ca khúc tiêu biểu nhất của ông, giúp [[Thái Cơ]] nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007.
== Hoàn cảnh ra đời ==
Theo nhạc sĩ [[Thái Cơ]] và gia đình, do không thể vào miền Nam vì chia cắt, nhạc sĩ đã đạp xe vào đến [[Sông Bến Hải|Bến Hải]]. Ông chứng kiến những trận bom do [[Hoa Kỳ]] thả xuống, những trận chiến của quân giải phóng với phía bên kia chiến tuyến.<ref name="baothaibinh">{{chú thích báo |url=https://baothaibinh.com.vn/tin-tuc/39/165057/co-nhac-si-thai-co-dau-dau-huong-ve-que-huong |title=Cố nhạc sĩ Thái Cơ: Đau đáu hướng về quê hương |date=2022-12-12 |newspaper=Báo Thái Bình |access-date=2025-05-17 |author=Tú Anh |archive-date=2024-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415185927/https://baothaibinh.com.vn/tin-tuc/39/165057/co-nhac-si-thai-co-dau-dau-huong-ve-que-huong |url-status=live }}</ref> Ngoài ra, ông cũng được biết rằng [[Hồ Chí Minh]] từng xúc động khi nghe những chiến sĩ miền Nam kể lại những tháng ngày với đồng đội sống trong những căn hầm sâu kín, dưới bóng những cây trâm bầu để đối đầu với kẻ thù. Vì vậy, ông đã sáng tác ca khúc "Rặng trâm bầu".<ref name="baocand">{{chú thích báo |url=https://cand.com.vn/Nhan-vat/Nhac-si-Thai-Co-Nhung-Nghich-ly-sang-tao-i312134/ |title=Nhạc sĩ Thái Cơ: Những “Nghịch lý” sáng tạo |date=2009-01-12 |newspaper=Báo Công an nhân dân |access-date=2025-05-17 |archive-date=2024-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208122702/https://cand.com.vn/Nhan-vat/Nhac-si-Thai-Co-Nhung-Nghich-ly-sang-tao-i312134/ |url-status=live }}</ref> Bài hát được ông sáng tác vào năm 1972.<ref name="baocand"/> Vào cuối năm này, Kiều Hưng và Thanh Huyền đã thu âm ca khúc này trên sóng của [[Đài Tiếng nói Việt Nam]].<ref name="baovanhoa">{{chú thích báo |url=https://vanhienplus.vn/kieu-hung-thanh-huyen-doi-song-ca-huyen-thoai-cua-am-nhac-cach-mang-viet-nam/104631/ |title=Kiều Hưng – Thanh Huyền: Đôi song ca huyền thoại của âm nhạc cách mạng Việt Nam |newspaper=Tạp chí Văn hiến |date=2024-03-18 |author=Hoàng VĐH |access-date=2025-05-17|archive-date=2024-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20241011190238/https://vanhienplus.vn/kieu-hung-thanh-huyen-doi-song-ca-huyen-thoai-cua-am-nhac-cach-mang-viet-nam/104631/|url-status=live}}</ref>

Thái Cơ sáng tác ca khúc này khi ông chưa bao giờ nhìn thấy tận mắt bất kỳ một rặng [[trâm bầu]] nào, và cũng chưa từng đặt chân đến Nam Bộ.<ref name="baocand"/><ref name="baovnca">{{chú thích báo |url=https://vnca.cand.com.vn/tu-lieu-van-hoa/tai-nang-thien-bam-va-su-that-tha-vung-ve-dang-yeu-i698667/ |title=Tài năng thiên bẩm và sự thật thà, vụng về đáng yêu |newspaper=Tạp chí Văn nghệ Công an |author=Nguyễn Đình San |date=2023-06-30 |access-date=2025-05-18}}</ref> Ông cho rằng những lời hát do mình sáng tác là từ việc nghe những người Nam Bộ ra Bắc kể lại.<ref name="baovnca"/> Ngoài ra, lời hát của ca khúc có một vài nhầm lẫn khi thực tế lá trâm bầu không "xanh thắm" hay loài cây không "bát ngát xa trông" như những gì ông viết trong bài hát.<ref name="baocand"/> Đến năm 1993, nhà báo Lê Xuân Sơn khi đi công tác ở [[đồng bằng sông Cửu Long]] đã tìm hỏi và mang về tặng [[Thái Cơ]] một nhánh cây [[trâm bầu]].<ref name="baocand"/>

== Đón nhận và phổ biến ==
Bản thu ca khúc "Rặng trâm bầu" được [[Kiều Hưng]] và [[Thanh Huyền]] thu năm 1972 có đệm cả tiếng đàn bầu.<ref name="baovanhoa"/> Ca khúc qua giọng hát của Kiều Hưng và Thanh Huyền đã trở nên nổi tiếng trong suốt thập niên 1970.<ref name="baokhanhhoa">{{chú thích báo |url=https://baokhanhhoa.vn/van-hoa/202009/nhung-ban-song-ca-noi-tieng-8184925/ |title=Những bản song ca nổi tiếng |date=2020-09-22 |newspaper=Báo Khánh Hòa |author=Dương Trang Hương |access-date=2025-05-18 |archive-date=2025-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124154703/https://baokhanhhoa.vn/van-hoa/202009/nhung-ban-song-ca-noi-tieng-8184925/ |url-status=live }}</ref> Thậm chí theo nhạc sĩ Thái Cơ, ông rất hài lòng với phần thể hiện "Rặng trâm bầu" của Thu Hiền và Kiều Hưng.<ref name="baovanhoa"/> Bài hát được công chúng yêu mến, và ông cũng đã nhận được hàng nghìn lá thư bày tỏ tình cảm của người nghe ở [[Việt Nam]].<ref name="baocand"/> Ca khúc "Rặng trâm bầu" thường được [[Đài Tiếng nói Việt Nam]] phát đi phát lại nhiều lần vào khoảng thời gian khuya muộn.<ref name="baocand"/> 

Bài hát về sau cũng đã được nhiều nghệ sĩ khác thể hiện như [[Thu Hiền]],<ref name="baokhanhhoa"/> [[Trung Đức]],<ref>{{chú thích báo |url=https://www.nguoiduatin.vn/nsnd-trung-duc-giong-ca-huyen-thoai-mot-thoi-tuoi-xe-chieu-hanh-phuc-vien-man-204250224222502544.htm |title=NSND Trung Đức: Giọng ca huyền thoại một thời, tuổi xế chiều hạnh phúc viên mãn |author=Tùng Lâm |date=2025-03-05 |newspaper=Báo Người Đưa Tin |access-date=2025-05-18}}</ref> [[Trọng Tấn]],<ref name="tuoitre">{{chú thích báo |url=https://tuoitre.vn/tam-ca-nhac-do-trong-tan-dang-duong-viet-hoan-tro-lai-991987.htm |title=“Tam ca nhạc đỏ” Trọng Tấn, Đăng Dương, Việt Hoàn trở lại |author=Danh Anh |newspaper=Báo Tuổi Trẻ |date=2015-10-27 |access-date=2025-05-18 |archive-date=2025-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422124200/https://tuoitre.vn/tam-ca-nhac-do-trong-tan-dang-duong-viet-hoan-tro-lai-991987.htm |url-status=live }}</ref> [[Anh Thơ (ca sĩ)|Anh Thơ]], [[Việt Hoàn]],...<ref name="baocand"/> Với Trọng Tấn, album ''Rặng trâm bầu'' được cho là có sức tiêu thụ lớn.<ref name="tuoitre"/> Vào ngày nhạc sĩ Thái Cơ qua đời 31 tháng 3 năm 2004, trong thời gian nghỉ giữa hai hiệp trận đấu vòng loại World Cup 2006 giữa tuyển [[Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam|Việt Nam]] và [[Đội tuyển bóng đá quốc gia Liban|Liban]], kênh [[VTV3]] đã cho phát ca khúc với phần song ca của Việt Hoàn và Anh Thơ.<ref name="baocand"/> Năm 2013, một liveshow có tên "Rặng trâm bầu" được tổ chức ở [[Nhà hát Lớn Hà Nội]] nhân dịp kỷ niệm [[Ngày thương binh liệt sĩ]].<ref>{{chú thích báo |url=https://thanhtra.com.vn/van-hoa-the-thao-BE2162E3A/liveshow-rang-tram-bau-loi-tri-an-cho-ngay-27-7-067E3C33.html |title=Liveshow "Rặng trâm bầu" - lời tri ân cho ngày 27/7 |newspaper=Báo Thanh Tra |author=Nguyễn Thanh |date=2013-07-23 |access-date=2025-05-18}}</ref>

Vào năm 2004, một bộ phim lấy nhan đề "Rặng trâm bầu" đã được Hãng phim Phương Đông, Điện ảnh Quân đội và Đài Phát thanh – Truyền hình Tiền Giang cho ra mắt nhân kỷ niệm ngày Quốc khánh Việt Nam 2 tháng 9,<ref>{{chú thích báo |url=https://www.sggp.org.vn/ra-mat-bo-phim-rang-tram-bau-post156457.html |title=Ra mắt bộ phim “Rặng trâm bầu” |author=H.G. |date=2004-09-01 |newspaper=Báo Sài Gòn Giải Phóng |access-date=2025-05-18}}</ref> phim sau đó đã được gửi tham dự [[Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 14]].<ref>{{chú thích báo |url=https://www.sggp.org.vn/tp-ho-chi-minh-co-23-phim-tham-du-post152575.html |title=TP Hồ Chí Minh có 23 phim tham dự |author=K.Ư. |date=2004-10-31 |newspaper=Báo Sài Gòn Giải Phóng |access-date=2025-05-18 |archive-date=2023-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410000931/https://www.sggp.org.vn/tp-ho-chi-minh-co-23-phim-tham-du-post152575.html |url-status=live }}</ref> Phim "Rặng trâm bầu" sau đó đã được [[Trịnh Kim Chi]] chuyển thể thành kịch và được Hội Sân khấu Việt Nam tặng bằng khen tại Liên hoan sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc 2018, giúp cô nhận Huy chương vàng tại sự kiện này.<ref>{{chú thích báo |url=https://thanhnien.vn/nsut-trinh-kim-chi-tai-dien-vo-rang-tram-bau-185842000.htm |title=NSƯT Trịnh Kim Chi tái diễn vở Rặng trâm bầu |author=Dạ Ly |date=2019-04-15 |newspaper=Báo Thanh Niên |access-date=2025-05-18|archive-date=2025-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250519022816/https://thanhnien.vn/nsut-trinh-kim-chi-tai-dien-vo-rang-tram-bau-185842000.htm|url-status=live}}</ref>

Năm 2007, "Rặng trâm bầu" là một trong sáu ca khúc của Thái Cơ được Nhà nước Việt Nam trao [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về văn học nghệ thuật.<ref>{{chú thích báo |url=https://thanhnien.vn/them-5-tac-gia-duoc-nhan-giai-thuong-ho-chi-minh-185286611.htm |title=Thêm 5 tác giả được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh |date=2007-02-13 |author=Lan Dung |newspaper=Báo Thanh Niên |access-date=2025-05-18|archive-date=2024-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227052910/https://thanhnien.vn/them-5-tac-gia-duoc-nhan-giai-thuong-ho-chi-minh-185286611.htm|url-status=live}}</ref>

== Chú thích ==
{{tham khảo|30em}}
== Liên kết ngoài ==
* {{chú thích web |url=https://www.youtube.com/watch?v=BlEmoj26pgg |title=Rặng Trâm Bầu - Kiều Hưng và Thanh Huyền - thu thanh trước 1975 |publisher=YouTube}}
* {{chú thích web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7LoZXcX1AxQ |title=Phim Rặng Trâm Bầu (2004) |publisher=YouTube}}

[[Thể loại:Bài hát nhạc đỏ]]
[[Thể loại:Bài hát tiếng Việt]]
[[Thể loại:Bài hát Việt Nam]]
[[Thể loại:Bài hát năm 1972]]