Xem mã nguồn của Ramen

{{Chất lượng dịch}}
{{Distinguish|Ramyeon|Lạp miến|Mỳ ăn liền|Ramune}}
{{About|món mỳ nước của Nhật Bản}}
{{Use dmy dates|date=August 2011}}
{{Infobox food
| name             = ''Ramen''
| image            = File:Shoyu Ramen.jpg
| image_size       = 250px
| caption          = ''[[Shōyu]]'' (nước dùng làm từ đậu nành) ''ramen''<ref>[http://www.seimen.co.jp/wonderland/tsu/4.html 西山製麺 ラーメンワンダーランド「ラーメン丼の図柄の意味は？」]</ref>
| alternate_name   = ''[[shina]] [[soba]]'', ''[[chūka]] soba''
| country          = [[Phố người Hoa Yokohama]], {{JPN}}
| region           = [[Đông Á]]
| type             = [[Mì nước]]
| served           = Nóng
| main_ingredient  = [[Mì Trung Quốc]], [[nước dùng]] làm từ thịt hoặc cá, rau hoặc thịt
| variations       = Nhiều biến thể, đặc biệt là theo vùng, với nhiều thành phần và món ăn kèm khác nhau}}
{{Nihongo|'''Ramen'''|ラーメン hoặc 拉麺|rāmen|hanviet=lạp miến|kyu=|hg=|kk=|{{IPA|ja|ɽaꜜːmeɴ|IPA}}}} là một món mì của [[Nhật Bản]]. Món này làm từ [[mì sợi Trung Quốc]] kèm với thịt hoặc (thỉnh thoảng) nước dùng làm từ cá, với hương vị phổ biến là nước tương hoặc miso, và sử dụng các lớp phủ như thịt lợn thái mỏng (<span lang="ja" dir="ltr">叉焼</span>, [[xá xíu]]), nori (rong biển sấy khô), menma, và hành lá.

Gần như mọi vùng ở Nhật Bản đều có biến thể ramen riêng, chẳng hạn như ramen tonkotsu (nước hầm xương heo) của Kyushu và ramen miso của [[Hokkaido]]. ''Mazemen'' là tên của một loại mì ramen không dùng với nước xúp mì mà là với nước xốt (như xốt Yakiniku), giống như mì được dùng với tương chua ngọt.<ref name="rame01">[http://dic.yahoo.co.jp/dsearch?enc=UTF-8&p=%E3%83%A9%E3%83%BC%E3%83%A1%E3%83%B3&dtype=0&dname=0ss&stype=0 大辞林（Yahoo!辞書）] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804061906/http://dic.yahoo.co.jp/dsearch?enc=UTF-8 |date=2009-08-04 }}、[http://dictionary.goo.ne.jp/leaf/jn2/228789/m0u/%E6%8B%89%E9%BA%BA/ 大辞泉（goo辞書）]、[http://100.yahoo.co.jp/detail/%E3%83%A9%E3%83%BC%E3%83%A1%E3%83%B3/ 日本大百科全書（Yahoo!百科事典）] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419093030/http://100.yahoo.co.jp/detail/%E3%83%A9%E3%83%BC%E3%83%A1%E3%83%B3/ |date=ngày 19 tháng 4 năm 2017 }} の「ラーメン」項より。</ref><ref name="rame02">石神秀幸『ラーメンの真髄』、ベスト新書、KKベストセラーズ、2007年、ISBN 978-4-584-12154-2</ref>

==Lịch sử==
Nguồn gốc của ramen vẫn chưa được xác định rõ ràng. Nhiều nguồn cho rằng ramen có nguồn gốc từ Trung Quốc<ref>{{chú thích sách|last=Rupelle|first=Guy de la|title=Kayak and land journeys in Ainu Mosir: among the Ainu of Hokkaido|year=2005|publisher=iUniverse|location=Lincoln, NE|isbn=978-0-595-34644-8|page=116|url=http://books.google.com/books?id=Fx5XqEK9OV8C&pg=PA116}}</ref><ref>{{chú thích sách|last=Asakawa|first=Gil|title=Being Japanese American|year=2004|publisher=Stone Bridge Press|location=Berkeley, CA|isbn=978-1-880656-85-3|page=49|url=http://books.google.com/books?id=ZUQD9On6QZkC}}</ref> nhưng người ta không rõ nó được du nhập vào Nhật Bản từ khi nào. Nhiều nguồn khác cho rằng nó được phát minh ở Nhật Bản vào đầu thế kỷ 20.<ref>{{chú thích sách |script-title=ja:ラーメンの誕生 |trans-title=The birth of Ramen |first=Tetsu |last=Okada |publisher=Chikuma Shobō |year=2002 |isbn=448005930X |url=https://books.google.com/books?id=GB7fPAAACAAJ&hl=en |language=ja}}</ref><ref>{{chú thích sách |script-title=ja:文化麺類学・ラーメン篇 |trans-title=Cultural Noodle-logy;Ramen |first=Tadamasa |last=Okuyama |publisher=Akashi Shoten |year=2003 |isbn=4750317926 |url=https://books.google.com/books?id=-B6OPQAACAAJ&redir_esc=y |language=ja}}</ref><ref>{{chú thích sách |script-title=ja:にっぽんラーメン物語 |trans-title=Japanese Ramen Story |first=Keiko |last=Kosuge |publisher=Kodansha |year=1998 |language=ja |isbn=4062563029 |url=https://books.google.com/books?id=b1mbAAAACAAJ&hl=en }}</ref>

Từ nguyên học của "Ramen" vẫn còn là một chủ đề gây tranh cãi. Có giả thiết cho rằng ''ramen'' là cách phát âm trong tiếng Nhật của từ gốc tiếng Trung là ''[[lạp miến]]'' (拉麺),<ref>{{chú thích sách|title=Kodansha encyclopedia of Japan, Volume 6|year=1983|publisher=Kodansha|location=Tokyo|isbn=978-0-87011-626-1|page=283|edition=1st}}</ref> nghĩa là "mì kéo sợi thủ công" Giả thiết thứ 2 cho rằng nó xuất phát từ 老麺 (''lão miến'') còn một nguồn khác cho rằng ramen ban đầu là 鹵麺 (''lỗ miến''), mì được nấu trong nước xốt nhiều tinh bột. Giả thiết thứ 4 xuất phát từ 撈麵 (''lao miến''). Cho đến thập niên 1950, ramen vẫn được gọi là ''[[shina (từ ngữ)|shina]] [[soba]]'' (<span lang="ja" dir="ltr">支那そば</span>, nghĩa là "soba Trung Quốc") nhưng ngày nay ''chūka soba'' (<span lang="ja" dir="ltr">中華そば</span>, cũng có nghĩa là "soba Trung Quốc") hoặc đơn giản là ''Ramen'' (ラーメン) thường gặp hơn, khi mà từ "支那" (''shina'', đọc âm Hán Việt là "chi na") mang một ý nghĩa miệt thị.<ref name="Cwiertka">{{chú thích sách|title=Modern Japanese cuisine: food, power and national identity|first=Katarzyna Joanna |last=Cwiertka|publisher=Reaktion Books| year= 2006|isbn=1-86189-298-5| page=144| url=https://books.google.com/books?id=oK-7LOlWNpEC&pg=PA144&dq=ramen+shina+soba&hl=en|quote=Tuy nhiên, ''Shina soba'' đã có được địa vị của một món ăn 'quốc dân' ở Nhật Bản dưới một tên gọi khác - ''rāmen''. Sự thay đổi tên gọi từ ''Shina soba'' sang ''rāmen'' bắt đầu trong khoảng thập niên 1950 và 1960. Từ ''Shina'', được sử dụng trong lịch sử khi đề cập đến Trung Quốc, mang một ý nghĩa miệt thị thông qua liên kết của nó với các đoàn thể chủ nghĩa đế quốc Nhật Bản ở châu Á, và được thay thế bằng từ ''Chūka'', bắt nguồn từ tên gọi Trung Quốc của nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân (Trung Hoa). Trong một khoảng thời gian, thuật ngữ ''Chūka soba'' được sử dụng, nhưng cuối cùng tên gọi ''rāmen'' được bắt gặp, lấy cảm hứng bởi phiên bản ăn liền hương vị gà của món ăn này được bày bán vào năm 1958 và ngay lập tức lan rộng trên toàn quốc.}}</ref>

Đến năm 1900, các nhà hàng phục vụ ẩm thực Trung Hoa từ [[Quảng Châu]] và [[Thượng Hải]] đã phục vụ một món mỳ ramen với sợi mỳ đơn giản (được cắt chứ không kéo bằng tay), một vài đồ ăn kèm, và nước dùng từ xương lợn và muối. Nhiều người Hoa sống tại Nhật Bản cũng kéo các xe bán đồ ăn mang đi, bán ramen, [[bánh bao]] và [[há cảo|gyōza]] cho công nhân. Đến giữa thập niên 1900, những xe bán đồ ăn này sử dụng một loại còi phát nhạc gọi là ''[[charumera]]'' (チャルメラ, xuất phát từ tiếng Bồ Đào Nha ''charamela'') để quảng cáo sự hiện diện của họ, một thói quen mà một vài nhà hàng vẫn giữ lại thông qua một cái loa và một đoạn thu âm được lặp lại. Đến đầu [[thời kỳ Shōwa]], ramen đã trở thành một món ăn phổ biến khi ra ngoài ăn.

Theo chuyên gia ramen Osaki Hiroshi, cửa hàng ramen chuyên biệt đầu tiên được mở tại [[Yokohama]] vào năm 1910.<ref name=nhkworld>NHK World. ''Japanology Plus: Ramen''. 2014. Truy cập 2015-03-08.</ref>

Sau [[Chiến tranh thế giới thứ hai]], bột mì giá rẻ nhập khẩu từ Hoa Kỳ tràn vào thị trường Nhật Bản. Cùng thời điểm đó, hàng triệu quân nhân Nhật đã trở về từ Trung Quốc và lục địa Đông Á từ sau [[Chiến tranh Trung - Nhật]]. Nhiều người trong số những người trở về đã trở nên quen thuộc với các món ăn Trung Quốc và sau đó mở ra các nhà hàng Trung Quốc trên khắp Nhật Bản. Việc ăn ramen, trong khi đó đang phổ biến, vẫn còn là một dịp đặc biệt mà yêu cầu phải ra ngoài đường để đi ăn.

Năm 1958, [[mỳ ăn liền]] được phát minh bởi [[Andō Momofuku]], nhà sáng lập và là chủ tịch người Nhật Bản gốc Đài Loan của [[Nissin Foods]], hiện được điều hành bởi người con trai [[Andō Kōki]]. Được mệnh danh là [[phát minh]] vĩ đại nhất thể kỷ 20 của Nhật Bản trong một cuộc thăm dò của Nhật Bản,<ref>{{chú thích báo| title = Japan votes noodle the tops| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/1067506.stm| access-date = ngày 25 tháng 4 năm 2007 | work=BBC News | date = ngày 12 tháng 12 năm 2000}} BBC News</ref> ramen ăn liền cho phép bất cứ ai có thể làm ra một phiên bản món ăn gần giống chỉ đơn giản bằng cách thêm nước sôi.

Bắt đầu từ thập niên 1980, ramen đã trở thành một biểu tượng văn hóa của Nhật Bản và đã được nghiên cứu trên toàn thế giới từ nhiều góc độ. Đồng thời, các phiên bản địa phương của ramen đã được đưa ra thị trường quốc gia và thậm chí có thể được sắp xếp theo tên khu vực của họ. Một [[Bảo tàng Rāmen Shin-Yokohama|bảo tàng ramen]] đã được mở cửa tại [[Yokohama]] vào năm 1994.<ref>''[[Japanorama]]'', Series 3, Episode 4. ''[[BBC Three (former)|BBC Three]]'', ngày 9 tháng 4 năm 2007</ref>

==Các loại==
Tại Nhật Bản, có nhiều loại ramen khác nhau với sự khác biệt theo vùng miền và từng cơ sở chế biến, ngay cả khi chúng mang cùng một tên gọi. Ramen có thể được phân loại bởi hai thành phần chính là sợi mì và nước dùng.

===Sợi mì===
[[Tập tin:Fresh ramen noodle 001.jpg|thumb|Sợi mỳ ramen tươi]]
Hầu hết các sợi mì được làm từ bốn thành phần cơ bản: bột mì, muối, nước và {{Nihongo|'''''Kansui'''''|鹹水||hanviet=kiềm thủy|kyu=|hg=かんすい|kk=カンスイ}}) một loại nước khoáng có tính kiềm, có chứa [[natri cacbonat]] và thường có [[kali cacbonat]], cũng như đôi khi một lượng nhỏ [[axit photphoric]].

''Kansui'' là thành phần phân biệt trong mì ramen, và có nguồn gốc từ vùng [[Nội Mông]], nơi mà một số hồ nước chứa một lượng lớn các chất khoáng này và có loại nước được cho là hoàn hảo để làm món mì này. Làm mì với ''kansui'' khiến cho mì có một màu vàng cũng như một kết cấu vững chắc. Trứng cũng có thể được thay thế cho ''kansui''. Một vài loại mì không làm từ trứng hay ''kansui'' và chỉ nên được sử dụng cho [[yakisoba]], vì chúng có một cấu trúc yếu hơn và trở nên cực kỳ mềm khi nấu mì nước.

Ramen có nhiều dạng và độ dài sợi khác nhau. Chúng có thể dày hoặc mỏng, thẳng hoặc xoăn, và trong một số trường hợp có dạng mỏng như sợi ruy băng.

===Nước dùng===
Nước dùng của ramen thường được nấu từ thịt gà hoặc thịt lợn, kết hợp với các thành phần như [[kombu]] (tảo bẹ), [[katsuobushi]] (vụn [[cá ngừ vằn]] phơi khô bào mỏng), [[niboshi]] (cá mòi nhỏ phơi khô), xương [[bò]], [[nấm hương]] (shiitake) và [[hành tây]].

===Hương vị===
[[Tập tin:Gyoza no Ousho 20191210 125203.jpg|thumb|''Shoyu'' ramen]]
[[Tập tin:Santoka ramen.jpg|thumb|''Shio'' ramen]]
[[Tập tin:Dosanko Akaneri.jpg|thumb|''Miso'' ramen]]
[[Tập tin:Ichiran ramen by SkyChen in Shibuya, Tokyo.jpg|thumb|''Tonkotsu'' ramen]]
[[Tập tin:Muroran-CurryRamen.jpg|thumb|''Curry'' ramen]]
Nhìn chung, các sự kết hợp từ các thành phần trên có thể được chia thành năm loại, dù các biến thể mới và công thức ban đầu đôi khi khiến các phân loại này không được rõ ràng. Dưới đây là liệt kê các loại theo thứ tự từ lâu đời nhất.
*'''''Shōyu''''' (<span lang="ja" dir="ltr">醤油</span>, "nước tương") ramen là loại lâu đời nhất trong năm loại. Món này có nước dùng trong màu nâu, được nấu từ gà (đôi khi từ cá hoặc thịt bò) cùng rau củ, kết hợp với nước tương, tạo nên hương vị thơm, mặn và đậm đà nhưng vẫn hài hòa. Shōyu ramen thường dùng mì xoăn chứ không thẳng. Nó thường được trang trí với măng tre ướp hay ''[[menma]]'', hành lá, ''kamaboko'' (chả cá Nhật), ''nori'' (rong biển), trứng luộc, giá đỗ và/hoặc [[hồ tiêu|hạt tiêu]]; thỉnh thoảng món canh cũng sẽ chứa dầu ớt hoặc gia vị Trung Quốc, và một số cửa hàng phục vụ thịt bò thái lát thay vì chāshū bình thường.
* '''''Shio''''' ("muối") ramen là loại ramen có nước dùng trong, màu vàng nhạt, được nấu với muối cùng các nguyên liệu như thịt gà, rau củ, cá và rong biển. Trong một số truòng hợp, xương lợn cũng được sử dụng nhưng không được hầm lâu như trong [[Tonkotsu ramen|tonkotsu]] ramen, do đó nước dùng vẫn giữa được độ trong và vị tương đối thanh nhẹ. [[Xá xíu|Chāshū]] đôi khi được đổi cho món thịt viên thịt nạc gà, mận ngâm và [[kamaboko]] (một lát cá cuộn đã chế biến đôi khi được phục vụ như một vòng tròn màu trắng xếp nếp với một xoắn ốc màu hồng hoặc đỏ gọi là [[narutomaki]]) cũng là những món đi kèm phổ biến. Có các kết cấu và độ dày của sợi mỳ khác nhau giữa các món ''shio'' ramen, nhưng chúng thường thẳng chứ không xoăn.
* '''''Miso''''' ramen là một loại ramen tương đối mới, bắt đầu trở nên phổ biến trên toàn quốc vào khoảng năm 1965. Loại ramen Nhật Bản độc đáo này được ra đời tại [[Hokkaido]], với nước dùng kết hợp với một lượng lớn [[miso]] và cùng nước dùng béo từ gà hoặc cá, đôi khi có thêm ''tonkotsu'' hoặc mỡ lợn để tạo ra một món canh đậm đà, hơi ngọt và có vị béo đặc trưng. Nước dùng của miso ramen thường có hương vị mạnh, do đó thường được dùng kèm với nhiều loại topping<ref>Trong ẩm thực, topping là từ dùng để chỉ những loại thức ăn được đặt phía trên một loại thức ăn khác.</ref> đậm vị như xốt đậu tương cay ''[[đậu biện tương|tōbanjan]]'' ([[:zh: 豆瓣酱|豆板醤]]), bơ, ngô, tỏi tây, hành tây, giá đỗ, thịt lợn xay, cải bắp, hạt mè, hạt tiêu trắng và tỏi băm nhỏ là tương đối phổ biến. Sợi mì thường dày, xoăn và có độ dai nhẹ.
* '''''{{visible anchor|Tonkotsu}}''''' (<span lang="ja" dir="ltr">豚骨</span>, "xương lợn"; không nên nhầm lẫn với [[tonkatsu]]) ramen thường có nước dùng màu trắng đục. Nó tương tự như món ''bạch thang'' (<span lang="ja" dir="ltr">白湯</span>) của Trung Quốc và có một loại nước dùng đặc làm từ xương lợn hầm, chất béo và collagen trên lửa to trong nhiều giờ, mà thêm cho nước dùng một hương vị nồng và một dạng kem đục đồng nhất có thể so sánh với sữa, bơ nấu chảy hoặc nước thịt (tuỳ thuộc vào cửa hàng). Nhiều cửa hàng, nhưng không phải tất cả, hoà trộn loại nước dùng lợn này với một lượng nhỏ nước luộc gà và rau và/hoặc nước tương. Sợi mỳ mỏng và thẳng, và nó thường được phục vụ với [[Beni shōga|beni shoga]] (gừng ngâm). Trong những năm gần đây, xu hướng mới nhất trong các món bày kèm bên trên ''tonkotsu'' là ''māyu'' ([[dầu vừng]]), một loại dầu có màu hơi đen và mùi thơm chiết từ tỏi nghiền đốt thành than hoặc [[vừng|hạt vừng]]. Đó là một đặc sản của [[Kyushu]], đặc biệt là vùng [[Hakata, Fukuoka]] (vì thế đôi khi món này được gọi là "[[Hakata ramen]]").
*Ramen '''''cari''''' được tạo ra lần đầu vào năm 1965 ở Hokkaido,<ref>[http://www.edition.cnn.com/2014/10/07/travel/cnngo-japan-ramen/ Adventures in ramen: Japan's ever-changing soup scene] CNN Travel-ngày 10 tháng 2 năm 2015</ref> chủ yếu sử dụng nước dùng từ xương lợn và rau củ ướp với bột [[cà ri]]. Món này sử dụng sợi mỳ dày và xoăn, và có các món ăn kèm như [[xá xíu]], [[wakame]] và giá đỗ. Đó là một đặc sản của Hokkaido, đặc biệt là thành phố Muroran (vì thế đôi khi món này được gọi là "[[ramen cari Muroran]]").

===Đồ bày kèm===
Sau khi chế biến cơ bản, ramen có thể được nêm nếm và tăng hương vị với bất kỳ số lượng đồ ăn bày kèm nào,<ref>{{Chú thích web| url=http://www.oricon.co.jp/news/ranking/45707/| script-title=ja:ラーメンの具、トッピング選手権| dịch tiêu đề=Ramen ingredient and topping ranking| work=[[Oricon Style]]| nhà xuất bản=Oricon, Inc.| ngôn ngữ=ja}}</ref> bao gồm nhưng không giới hạn trong:
*[[xá xíu|Chāshū]] (thịt lợn nướng/om rồi thái lát)
*[[Hành lá]]
*[[Trứng luộc]] đã thêm gia vị
*[[Giá đỗ]] hoặc bất kì loại rau mầm nào khác
*[[Menma]] (măng muối chua)
*[[Kakuni]] (thịt lợn viên hoặc nặn hình vuông và om)
*[[Nori]] ([[rong biển]] sấy khô)
*[[Narutomaki]]/[[kamaboko]] (chả cá nặn thành hình sẵn)
*[[Ngô]]
*[[Bơ]]
*[[Wakame]]
===Món thêm theo sở thích===
Các loại gia vị thường được thêm vào ramen là [[hồ tiêu|tiêu đen]], bơ, [[ớt]], hạt mè và tỏi nghiền. Công thức nấu nước dùng và các phương pháp chế biến thường là các bí mật được bảo vệ chặt chẽ.

Trong hầu hết các nhà hàng phục vụ tonkotsu ramen cũng cung cấp một hệ thống gọi là ''kae-dama'' (<span lang="ja" dir="ltr">替え玉</span>), nơi mà khách đã ăn mỳ xong có thể yêu cầu một phần mỳ "thêm vào" (với khoảng vài trăm yên trở lên) để thêm vào phần nước dùng còn lại trong tô của họ.<ref>{{Chú thích web |url=http://mukai.dameningen.org/nagahama/faq-e.html |tiêu đề=Hakata Ramen (Nagahama Ramen) FAQ |nhà xuất bản=Mukai.dameningen.org |ngày= |ngày truy cập=2012-11-18 |archive-date = ngày 1 tháng 4 năm 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401011822/http://mukai.dameningen.org/nagahama/faq-e.html |url-status=dead }}</ref>

==Các biến thể địa phương==
Trong khi các phiên bản ramen tiêu chuẩn luôn có sẵn trên khắp Nhật Bản từ [[thời kỳ Đại Chính]], vài thập kỷ qua đã cho thấy một sự gia tăng của các biến thể mang tính địa phương. Một số trong đó đã trở nên nổi tiếng trên toàn quốc có thể kể đến như:

'''[[Sapporo]]''', thủ phủ của [[Hokkaido]], đặc biệt nổi tiếng với loại ramen của họ. Hầu hết người dân Nhật Bản đều nhắc tới Sapporo với món mỳ ''miso'' ramen đậm đà của nó, món ăn được phát minh tại đây và là món ăn lý tưởng cho mùa đông khắc nghiệt và nhiều tuyết của Hokkaido. Món miso ramen của Sapporo thường được bày kèm với ngô ngọt, bơ, giá đỗ, thịt lợn băm nhỏ và tỏi, và đôi khi có cả hải sản địa phương như [[họ Điệp|sò điệp]], [[Bộ Mực ống|mực ống]] và [[Phân thứ bộ Cua|cua]]. [[Hakodate]], một thành phố khác của Hokkaido, thì nổi tiếng với ramen vị muối,<ref>{{Chú thích web|tác giả 1=Nate |url=http://www.ramenate.com/2009/12/hakodate-ramen-daimon.html |tiêu đề=函館らーめん大門 (Hakodate Ramen Daimon) |nhà xuất bản=Ramenate! |ngày=2009-12-17 |ngày truy cập=2012-11-18}}</ref> trong khi [[Asahikawa]] ở phía Bắc hòn đảo phục vụ một biến thể với vị nước tương.<ref name="a_ramen">{{Chú thích web|url=http://www.japan-guide.com/e/e6893.html|tiêu đề=Asahikawa Travel: Asahikawa Ramen|nhà xuất bản=japan-guide.com|ngày truy cập=2013-09-26}}</ref> Ở [[Muroran]], nhiều nhà hàng ramen phục vụ món [[Muroran curry ramen]].<ref>{{Chú thích web|tác giả 1=加盟店一覧　（50音順） |url=http://www.muroran-curryramen.com |tiêu đề=室蘭カレーラーメンの会 » 北海道ラーメン第４の味を目指して・・・ |nhà xuất bản=Muroran-curryramen.com |ngày=2013-01-24 |ngày truy cập=2015-09-28}}</ref>

'''[[Kitakata, Fukushima|Kitakata]]''' ở phía bắc đảo [[Honshu]] được biết đến với món mì có sợi mì khá dày, dẹt và xoăn, phục vụ với nước dùng từ thịt lợn và [[niboshi]]. Khu vực này trong phạm vi thành phố cũ có số lượng bình quân đầu người cao nhất của các cơ sở ramen. Ramen có sự nổi bật trong khu vực như vậy đến mức  từ ''soba'' thường được dùng để nhắc đến ramen, không phải là [[soba]] thực sự được nhắc tới như ''nihon soba'' ("soba Nhật Bản").<ref>{{Chú thích web |title=Regional Japanese Ramen and Where to Find Them |url=https://www.japan.travel/en/ph/robi-domingo-loves-japan/regional-japanese-ramen-and-where-to-find-them/ |access-date=2026-05-10 |website=Japan National Tourism Organization (JNTO) |language=en-ph}}</ref>

Ramen kiểu '''[[Tokyo]]''' gồm sợi mì xoăn hơi mỏng, phục vụ với nước dùng từ thịt gà với hương vị đậu nành. Nước dùng phong cách Tokyo thường có sự hiện diện của ''[[dashi]]'', khi mà các cơ sở ramen lâu đời ở Tokyo thường có nguồn gốc từ các cửa tiệm bán [[soba]]. Đồ ăn bày kèm tiêu chuẩn thường có hành lá băm nhỏ, [[menma]], thịt lợn thái lát, kamaboko, trứng, nori và rau bina. [[Ikebukuro]], [[Ogikubo]] và [[Ebisu, Shibuya|Ebisu]] là ba khu vực ở Tokyo được biết đến với loại ramen của họ.<ref>{{Chú thích web |title=Regional Ramen: A Trip Across Japan |url=https://kokorocares.com/blogs/blog/regional-ramen-a-trip-across-japan-1 |access-date=2026-05-10 |website=Kokoro Care |language=en}}</ref>

Ramen đặc trưng của '''[[Yokohama]]''' được gọi là [[Ie-kei]] (<span lang="ja" dir="ltr">家系</span>). Nó bao gồm sợi mì dày và rất thẳng, phục vụ với nước dùng từ thịt lợn có hương vị đậu nành tương tự như ''tonkotsu''. Đồ ăn bày kèm thường có thịt lợn quay ([[xá xíu]]), rau bina luộc, vài tấm nori, thường có [[hành hoa]] (negi) thái nhỏ, và một quả trứng luộc lòng đào hoặc chín hẳn. Theo truyền thống, khách sẽ được yêu cầu độ mềm của sợi mỳ, độ đậm của nước dùng và lượng dầu mà họ muốn.

'''[[Wakayama]]''' ramen ở vùng [[Kansai]] có nước dùng được nấu từ nước tương và xương lợn.<ref>{{chú thích báo| url=http://travel.cnn.com/10-things-know-about-wakayama-243956 | title = 10 things that make Wakayama Japan's best kept secret |first= Maggie |last= Hiufu Wong| work=CNN Travel | publisher = Cable News Network. Turner Broadcasting System, Inc| date = ngày 7 tháng 6 năm 2013 |access-date = ngày 22 tháng 11 năm 2014}}</ref>

'''[[Hakata ramen]]''' có nguồn gốc từ quận [[Hakata, Fukuoka|Hakata]] của thành phố [[Fukuoka]] ở [[Kyushu]]. Nó có nước dùng ''tonkotsu'' đục và đậm đà từ xương lợn, và sợi mì khá mỏng, không xoắn và đàn hồi. Thông thường, những đồ ăn kèm bày trên đặc trưng như [[tỏi]] nghiền, ''[[beni shoga]]'' (gừng muối), hạt mè, và mù tạt xanh [[Tsukemono|muối]] cay (karashi takana) được để trên bàn cho khách tự phục vụ. Các [[Yatai (cửa hàng bán lẻ)|quầy hàng]] ramen ở Hakata và [[Tenjin, Fukuoka|Tenjin]] đều rất nổi tiếng ở Nhật Bản. Các xu hướng gần đây đã làm cho Hakata ramen trở thành một trong những loại mì phổ biến nhất ở Nhật Bản, và một số chuỗi nhà hàng chuyên về Hakata ramen có thể được tìm thấy trên khắp đất nước.

<gallery mode="packed">
File:tokyoramen.jpg|Ramen kiểu Tokyo
File:kitakatara-men.jpg|Kitakata ramen
File:Hakatara-men.jpg|Hakata ramen với nước dùng ''tonkotsu'' 
File:Wakayamaramen222.jpg|Wakayama ramen
File:Tsukemen.jpg|Ramen chấm ''tsukemen'' 
File:aburasoba.jpg|Mỳ dùng với dầu ''Aburasoba''
File:takayama_ramen.jpg|Takayama ramen
File:Hiyashira-men.jpg|''Hiyashi'' ramen (ramen nguội) 
File:Butter Corn Ramen.JPG|Ramen ngô nấu bơ, một đặc sản của Hokkaido
File:Zaru ramen Paris.jpg|[[Zaru]] ramen
File:151010 Sapporo ramen at Susukino Sapporo Hokkaido Japan01s.jpg|Ramen kiểu [[Sapporo]]
File:Muroran-CurryRamen.jpg|Ramen cà ri Muroran
</gallery>

==Các món ăn có liên quan==<!-- This section is linked from [[Mayonnaise]] -->
Có một số món mì chịu ảnh hưởng từ [[ẩm thực Trung Quốc|Trung Quốc]] có liên quan ở Nhật Bản. Các món sau thường được phục vụ bên cạnh ramen trong các cơ sở bán ramen. Chúng không bao gồm các món mì được coi như món ăn truyền thống của Nhật Bản, như [[soba]] hoặc [[udon]], những món hầu như không bao giờ bán trong cùng một nhà hàng như ramen.
* [[Nagasaki, Nagasaki|Nagasaki]] [[champon]]. Món này có sợi mì dày hơn ramen nhưng mỏng hơn udon. Champon được bày kèm một số loại nguyên liệu khác nhau, hầu hết là [[hải sản]], được xào và nấu tươi sống trong một loại sốt từ tinh bột. Các nguyên liệu đã xào được đổ trực tiếp vào phần mì đã nấu, với phần sốt đồng thời đóng vai trò nước dùng.
* ''Tan-men'' là một món mì nước có vị dịu, thường là vị muối, phục vụ với một hỗn hợp rau củ xào và hải sản/thịt lợn. Không nên nhầm lẫn với tantan-men (xem bên dưới).
* ''Wantan-men'' có sợi mì thẳng dài và [[hoành thánh]], phục vụ với nước dùng có vị dịu, thường là vị muối.
* ''Abura soba'' ("mì dầu"). Về cơ bản, ramen và các đồ bày kèm được phục vụ mà không có nước canh, nhưng có một lượng nhỏ xốt dầu đậu nành thay thế.
* ''Tsuke-men'' ("mì nhúng"). Sợi mì và nước canh được phục vụ trong các bát riêng biệt. Thực khách sẽ nhúng mì vào nước canh trước khi ăn. Món này có thể phục vụ nóng hoặc lạnh.
* ''Tantan-men'' (<span lang="ja" dir="ltr">担担麺</span>). phiên bản Nhật hoá của [[đam đam miến]], một đặc sản của [[ẩm thực Tứ Xuyên|Tứ Xuyên]]. Ramen nằm trong nước dùng màu đỏ, có vị cay của ớt và vừng, thường chứa thịt lợn băm nhỏ, trang trí với [[hành lá]] và [[ớt]] xắt nhỏ, và thi thoảng bày kèm với những món như rau bina hoặc [[Cải thìa|cải chíp]] (chingensai).
* ''Sūrātanmen'' hoặc ''sanrātanmen'' (<span lang="ja" dir="ltr">酸辣湯麺</span>, "mì trong [[súp chua cay]]") rất giống món [[súp chua cay]] [[ẩm thực Tứ Xuyên|Tứ Xuyên]] phục vụ với sợi mì dài. Các nguyên liệu bày kèm được xào và một chất làm đặc được thêm vào, trước khi hỗn hợp được đổ vào nước canh và mì.
* ''[[Hiyashi chūka|Hiyashi-chūka]]'' (<span lang="ja" dir="ltr">冷やし中華</span>, "món nguội Trung Hoa"). Cũng gọi là ''reimen'', đặc biệt là ở miền tây Nhật Bản. Một món ''ramen'' nguội mùa hè trên một đĩa bày nhiều loại đồ ăn kèm (thường là trứng ốp la, thịt nguội, dưa chuột và cà chua, tất cả đều thái lát) và phục vụ với một loại xốt đậu nành có dấm và ''[[karashi]]'' (mù tạt Nhật Bản). Nó được chế biến lần đầu ở Ryutei, một nhà hàng Trung Quốc ở [[Sendai#Đặc sản|Sendai]].

==Các nhà hàng ở Nhật Bản==
[[Tập tin:Ramenya.jpg|thumb|Một nhà hàng ramen ở trung tâm Kyoto]]
Ramen được phục vụ ở nhiều loại nhà hàng và địa điểm khác nhau, bao gồm cả các quán rượu ''[[izakaya]]'', các quán cafe ăn trưa, quán kinh doanh [[karaoke]] và khu vui chơi giải trí. Tuy nhiên, những món ramen có chất lượng tốt nhất thường chỉ có ở những nhà hàng ''ramen-ya'' chuyên biệt.

Khi mà các nhà hàng {{Nihongo|'''ramen-ya'''|ラーメン屋 hoặc 拉麺屋|rāmen-ya|hanviet=lạp miến ốc}} chủ yếu phục vụ các món ramen, họ thường thiếu sự đa dạng trong menu. Bên cạnh ramen, một vài món thường có sẵn trong một nhà hàng ''ramen-ya'' bao gồm [[cơm chiên]] (gọi là ''Chahan'' hoặc ''Yakimeshi''), ''[[há cảo|gyoza]]'' (há cảo) và bia.

==Bên ngoài Nhật Bản==
[[Tập tin:YakyudoriRamen.jpeg|thumb|right|Shio ramen của một nhà hàng ramen ở phía Nam California]]
Ramen đã trở nên phổ biến ở Trung Quốc, nơi nó được gọi là '''''rìshì lāmiàn''''' ('''日式拉麺''', "[[lạp miến]] kiểu Nhật"). Các chuỗi nhà hàng phục vụ ramen Trung Quốc một cách rõ ràng bên cạnh các [[ẩm thực Nhật Bản|món ăn Nhật Bản]] như [[tempura]] và [[yakitori]], những món theo truyền thống không được phục vụ cùng nhau ở Nhật Bản. Tại Hàn Quốc, ramen được gọi là '''''ramyeon''''' ('''라면'''). Có nhiều phiên bản khác nhau, ví dụ như ''ramyeon'' vị [[kimchi]]. Trong khi thường được phục vụ với các loại rau củ như cà rốt và hành là hoặc trứng, một vài nhà hàng phục vụ các biến thể của ''ramyeon'' có những nguyên liệu thêm vào như [[mandu|há cảo mandu]], [[tteok]] hoặc phô mai.<ref>[http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2008/08/146_28944.html Back to Korean-Style Ramyeon at Nenassi's Noodle Bar]</ref> Tại Trung Á, món ăn này (được gọi là '''''laghman''''') có sợi mì dày hơn và vị cay đáng kể hơn.

Bên ngoài châu Á, có các nhà hàng chuyên về đồ ăn kiểu Nhật như mỳ ramen, đặc biệt là ở các khu vực có nhu cầu lớn về [[ẩm thực châu Á]]. Ví dụ, [[Wagamama]], một chuỗi nhà hàng tại Anh chuyên phục vụ món ăn châu Á, có phục vụ một món mỳ nước ramen. [[Jinya Ramen Bar]] có phục vụ tonkotsu ramen tại Mỹ và Canada.

===Ramen ăn liền===
{{Main article|Mỳ ăn liền}}
Mỳ ramen ăn liền đã được xuất khẩu từ Nhật Bản bởi [[Nissin Foods]] bắt đầu từ năm 1971, mang tên "Oodles of Noodles" (''Muôn vàn sợi mì'', một cách chơi chữ).<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/6237013.stm "Inventor of instant noodles dies"] [[BBC News]]. ngày 6 tháng 1 năm 2007</ref> Một năm sau, sản phẩm này đã được tái định vị thương hiệu thành "Nissin [[Cup Noodles]]", được đóng gói trong một [[hộp xốp đựng thực phẩm]] (nó được nhắc đến với tên gọi '''Cup Ramen''' ở Nhật Bản), và sau đó đạt được một sự tăng trưởng doanh số bán hàng trên toàn cầu. Theo thời gian, thuật ngữ "ramen" trở thành cách gọi ở Bắc Mỹ để nhắc đến các loại mì sợi ăn liền khác, kể cả khi không phải ramen về mặt kỹ thuật.{{Citation needed|date=September 2013}} Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiêu thụ mì ăn liền hai hoặc nhiều lần một tuần làm tăng khả năng mắc bệnh tim và các bệnh khác, bao gồm cả bệnh tiểu đường và đột quỵ, đặc biệt là ở phụ nữ.<ref>{{Chú thích web|tiêu đề = Health Column: The risks behind those ramen noodles|url = http://suffolktimes.timesreview.com/2014/09/52021/health-column-the-risks-behind-those-ramen-noodles/|access-date = ngày 31 tháng 1 năm 2016|archive-date = 2017-05-02|archive-url = https://web.archive.org/web/20170502032511/http://suffolktimes.timesreview.com/2014/09/52021/health-column-the-risks-behind-those-ramen-noodles/|url-status = dead}}</ref>

==Bảo tàng==
Bảo tàng [[Shin-Yokohama Raumen Museum]] là một bảo tàng độc đáo về ramen, đặt tại quận [[Shin-Yokohama]] của [[Kōhoku-ku, Yokohama]].<ref>{{Chú thích web|tiêu đề= Ramen Museum| url=http://www.japan-guide.com/e/e3202.html|ngày truy cập = 2008-06-18}}</ref>

==Phiên bản đóng hộp==
Tại [[Akihabara]], các máy bán hàng tự động phân phối ramen ấm trong một hộp bằng thép, gọi là {{Nihongo|''ramen kan''|らーめん缶}}. Sản phẩm này được sản xuất bởi một nhà hàng ramen nổi tiếng và chứa mì, nước canh, [[menma]] và thịt lợn. Nó được thiết kế như một món ăn nhanh, và bao gồm một nĩa nhựa nhỏ gấp được. Có vài loại hương vị như ''tonkotsu'' và cà ri.<ref>{{Chú thích web|tiêu đề= Ramen-can:a topic in Akihabara|url=http://bestspiralizer.com/ramen-can-a-topic-in-akihabara/|ngày truy cập = ngày 28 tháng 9 năm 2014}} Global Pop Culture</ref>

==Trong văn hoá đại chúng==

===''Tampopo''===
Việc sản xuất và tiêu thụ ramen là một nội dung lớn trong bộ phim hài năm 1985 ''[[Tampopo]]'' của đạo diễn [[Itami Jūzō]]. Hai tài xế xe tải, Goro và Gun ([[Yamazaki Tsutomu]] và [[Watanabe Ken]]), giúp goá phụ Tampopo ([[Miyamoto Nobuko]]) với cửa hàng ramen không thành công của bà. Thực phẩm trong mọi khía cạnh của cuộc sống là chủ đề bao quát, nhưng nghệ thuật của món ramen tốt được đề cập đến nhiều lần trong suốt bộ phim khi Goro và Gun giúp cô học cách làm ra món ramen tuyệt hảo nhất.

===''The Ramen Girl''===
Ramen và bảo tàng Shin-Yokohama Ramen Museum đều đã được nhắc tới trong bộ phim chính kịch hài lãng mạn ''[[The Ramen Girl]]'', với diễn viên chính [[Brittany Murphy]] vào vai Abby, một phụ nữ Mỹ ở lại Tokyo sau khi chia tay bạn trai của mình.

Một đêm mưa, cảm thấy cô đơn và lạc lõng trong căn hộ tại Tokyo, nhân vật chính thấy mình tới một nhà hàng ramen gần đó và đã được miễn cưỡng phục vụ một bát nóng ramen bởi người chủ quán, Maezumi ([[Nishida Toshiyuki]]), người đang buồn rầu về việc con trai bỏ nghề để theo đuổi ẩm thực Pháp và nỗi lo không có người kế vị. Khi Abby nhấn mạnh việc học nghề của ông, Maezumi miễn cưỡng đồng ý đào tạo cô. Câu chuyện tập trung vào việc học nghề của Abby dưới sự giám sát của Maezumi, rào cản ngôn ngữ không bao giờ được hoàn toàn giải quyết của họ, và sự đụng độ giữa phong cách giảng dạy của Maezumi và phong cách học tập của Abby, với một cốt truyện phụ liên quan đến sự cạnh tranh giữa Maezumi và một chủ cửa hàng ramen khác. Nó lên đến đỉnh điểm trong sự công nhận chính thức của công thức cá nhân "Nữ thần Ramen" của Abby bởi người đại sư về ramen và sự kế vị của cô cho Maezumi với nhà hàng ramen mới của cô ở New York.

==Xem thêm==
{{Portal|Ẩm thực}}
{{div col|colwidth=30em}}
* [[Iekei Ramen]]
* [[Danh sách các món canh và món hầm Nhật Bản]]
* [[Danh sách các món mỳ]]
* [[Danh sách các món canh]]
* [[Lao miến]]
* [[Pot Noodle]]
* [[Saimin|Hawaiian saimin]]
* [[Mỳ shirataki]]
* [[Tsukemen]]
{{div col end}}

<!-- Người Nhật bắt đầu ăn loại mì này vào năm 1910.
Hiện nay, Ramen là tên một món ăn đơn giản, bao gồm lúa mì với nước tương, đứng đầu là thịt heo, tiếp theo là cá và dưa chua, rau bina. Khi mì Ramen được truyền Nhật Bản, ban đầu nó được bày bán chủ yếu ở những quán vỉa hè.

Năm 1950, một người từ Trung Quốc trở về Nhật Bản đã bắt đầu làm món "Sapporo Ramen" ở Hokkaido, từ đó các món mì sợi trở nên phổ biến và từ Ramen hầu như ai cũng biết. Đến năm 1980, Ramen trở thành món ăn thường xuyên đối với người già lẫn trẻ nhỏ. -->

==Ghi chú==
{{Tham khảo|colwidth=30em}}

== Đọc thêm ==
* {{chú thích sách |first=Ivan|last= Orkin |year=2013 |title=Ivan Ramen: Love, Obsession, and Recipes from Tokyo's Most Unlikely Noodle Joint |url=https://books.google.com/books?id=qSjAWnXaHHIC |location=Berkeley, Calif. |publisher=Ten Speed Press |oclc=852399997 |isbn=9781607744467 |access-date =ngày 7 tháng 4 năm 2014}}
* {{Chú thích web |url=http://www.splendidtable.org/story/the-art-of-the-slurp-or-how-to-eat-ramen |tiêu đề=The art of the slurp (or, How to eat ramen) |work=[[The Splendid Table]] |ngày=ngày 4 tháng 4 năm 2014 |ngày truy cập=ngày 7 tháng 4 năm 2014 |archive-date=2016-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014142240/http://www.splendidtable.org/story/the-art-of-the-slurp-or-how-to-eat-ramen |url-status=dead }} Phỏng vấn với tác giả.

==Liên kết ngoài==
{{sisterlinks|d=Q234646|n=no|q=no|s=no|v=no|voy=no|species=no|m=no|mw=no|b=no}}
* [http://www.instantramen.or.jp/IRMA/ International Ramen Manufacturers Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603182836/http://www.instantramen.or.jp/IRMA/ |date = ngày 3 tháng 6 năm 2013}}
* [http://ramen.walkerplus.com/ Ramen Walker Magazine (Japanese)]
* [http://www.rameniac.com/ramen_styles/ rameniac's map and guide to ramen styles in japan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110419222850/http://www.rameniac.com/ramen_styles/ |date = ngày 19 tháng 4 năm 2011}}
* [http://www.worldramen.net/ World Ramen.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030423115807/http://www.worldramen.net/ |date = ngày 23 tháng 4 năm 2003}}
* [http://www.ramentokyo.com/ Ramen Tokyo]
* [http://www.instantramen.or.jp/IRMA/ International Ramen Manufacturers Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603182836/http://www.instantramen.or.jp/IRMA/ |date = ngày 3 tháng 6 năm 2013}}
* [http://ramendb.supleks.jp/ Ramen Database]

{{Mì}}

[[Thể loại:Ẩm thực Nhật Bản]]
[[Thể loại:Ramen]]
[[Thể loại:Mì sợi Nhật Bản]]
[[Thể loại:Phát minh của Trung Quốc]]