Xem mã nguồn của Ruồi xê xê

{{Bảng phân loại
| image = Tsetse-BKF-2.jpg
| image_caption = Ruồi xê xê năm 2015 tại [[Burkina Faso]]
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Diptera]]
| suborder = [[Brachycera]]
| zoosubsectio = [[Calyptratae]]
| superfamilia = [[Hippoboscoidea]]
| familia = '''Glossinidae'''
| familia_authority = [[Frederick Vincent Theobald|Theobald]], 1903
| genus = '''''Glossina'''''
| genus_authority = [[Christian Rudolph Wilhelm Wiedemann|Wiedemann]], 1830
| subdivision_ranks = Species groups
| subdivision = * '''''morsitans''''' ("savannah" species)
* '''''fusca''''' ("forest" species)
* '''''palpalis''''' ("riverine" species)
| range_map = Tsetse distribution.png
| range_map_width = 250px
| range_map_caption = Range of the tsetse fly
| rage_map_authority = [http://ergodd.zoo.ox.ac.uk/livatl2/tsetse.htm]
}}
'''Ruồi xê xê''' hay '''ruồi tse-tse'''/'''Tsetse''' ([[Danh pháp khoa học]]: '''''Glossina)''''' là một loài [[ruồi]] vùng nhiệt đới châu Phi thuộc Họ [[Glossinidae]] trong liên họ [[Hippoboscoidea]], trong đó chỉ có một chi bao gồm các loài ruồi xê rê ở châu Phi mang và truyền bệnh, đặc biệt là [[bệnh ngủ]] gây tử vong ở người và động vật. Chúng chủ yếu thấy ở châu Phi.

==Đặc điểm==
Ruồi có hình dạng tương tự các loại ruồi lớn khác. Loại ruồi này có một chiếc vòi luôn duỗi thẳng ra phía trước khi không chích. Là động vật hút máu, sống bằng máu con người và các loài động vật khác, vòi của chúng được sử dụng để hút máu cả người và động vật. Có thể sinh sản đến 4 lần trong năm. Sau khi giao phối, trứng sẽ nở và ở lại trong người con cái trong khoảng từ 9 đến 10 ngày trước khi chúng từ ấu trùng nở thành nhộng.

==Truyền bệnh==
Ruồi xê xê là tác nhân truyền và làm lây lan kí sinh trùng [[tripanosoma]] ([[trùng mũi khoan]]) gây bệnh ngủ làm chết người. Khi bị ruồi xê xê châu Phi đốt, nạn nhân có triệu chứng cúm, mệt mỏi, sốt, đau đầu nghiêm trọng, sưng tấy và trong nhiều trường hợp sốt cao, nói lắp và động kinh sau đó là buồn ngủ và hôn mê sâu. Các vết cắn của ruồi ảnh hưởng đến gần nửa triệu người mỗi năm, trong đó có người bị chết do bệnh ngủ. Bệnh ngủ là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất ở châu Phi.
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}
* Maudlin, I., Holmes, P.H. & Miles M.A. (2004) "The Trypanosomiases" CAB International.
* Buxton, P. (1955) ''The Natural History of Tsetse Flies: An Account of the Biology of the Genus Glossina (Diptera).'' London, UK: H.K. Lewis & Co.
* Glasgow, J. (1963) ''The Distribution and Abundance of Tsetse'' International Series of Monographs on Pure and Applied Biology, No. 20. Oxford, UK: Pergamon Press.
* Mulligan, H. & Potts, W. (1970) ''The African Trypanosomiases'' London, UK: George Allen and Unwin, Ltd.
* Ford, J. (1971) ''The Role of the Trypanosomiases in African Ecology.'' Oxford, UK: Clarendon Press.
* Leak, S. (1998) ''Tsetse Biology and Ecology: Their role in the Epidemiology and Control of Trypanosomiasis.'' New York, NY, USA: CABI Publishing. [http://www.cabi-publishing.org/bookshop/BookDisplay.asp?SubjectArea=Hum&Subject=Public+Health+and+Communicable+Diseases&PID=1406 book site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110613040449/http://www.cabi-publishing.org/bookshop/BookDisplay.asp?SubjectArea=Hum&Subject=Public+Health+and+Communicable+Diseases&PID=1406 |date=2011-06-13 }}
* McKelvey Jr., J. (1973) ''Man Against Tsetse: Struggle for Africa.'' Ithaca, NY, USA: Cornell University Press.
* [http://tuoitre.vn/Chinh-tri-xa-hoi/Song-khoe/59807/ruoi%C2%A0xe-xe-truyen-benh-buon-ngu-gay-chet-nguoi.html Ruồi xê xê truyền bệnh buồn ngủ gây chết người]

==Liên kết ngoài==
{{wikispecies|Glossina|Glossina}}
{{Thể loại Commons|Glossinidae|Glossinidae}}
*[http://www.tsetse.org Programmes and information to assist in the planning and implementation of tsetse control operations]
*[http://www.fao.org/ag/paat.html Programme Against African Trypanosomiasis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210415143408/http://www.fao.org/ag/paat.html |date=2021-04-15 }}
*[http://www.africa-union.org/Structure_of_the_Commission/depPattec.htm PAN AFRICAN TSETSE AND TRYPANOSOMIASIS ERADICATION CAMPAIGN (PATTEC)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050409122056/http://www.africa-union.org/Structure_of_the_Commission/depPattec.htm |date=2005-04-09 }}
*[http://www.mosquitocatalog.org/files/pdfs/045050-0.pdf ''Tsetse in the Transvaal and Surrounding Territories - An Historical Review'' - [[Claude Fuller (entomologist)|Claude Fuller]], (Division of Entomology, 1923)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227040712/http://www.mosquitocatalog.org/files/pdfs/045050-0.pdf |date=2012-02-27 }}
*[http://www.lshtm.ac.uk/pmbu/lttrn Leverhulme Trust Tsetse Research Network (LTTRN)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070606225734/http://www.lshtm.ac.uk/pmbu/lttrn/ |date=2007-06-06 }}
*[http://www.nzitrap.com/index.htm BITING FLIES - The NZI Trap] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130104081354/http://www.nzitrap.com/index.htm |date=2013-01-04 }}
*[http://ergodd.zoo.ox.ac.uk/livatl2/tsetse.htm Distribution maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090301142911/http://ergodd.zoo.ox.ac.uk/livatl2/tsetse.htm |date=2009-03-01 }}

[[Thể loại:Glossinidae|G]]