Xem mã nguồn của Sông Tam Kỳ

{{Thông tin sông
| tên = Sông Tam Kỳ
| quốc gia = [[Việt Nam]]
| tỉnh = [[Quảng Nam]]
}}
'''Sông Tam Kỳ''' là một con sông ở tỉnh Quảng Nam, chảy qua khu vực Tam Kỳ và vùng phụ cận.<ref name="BCT2023">{{cite report |title=Tiềm năng sản xuất, cung ứng các sản phẩm đặc trưng của tỉnh Quảng Nam |url=https://sanphamvungmien.vn/data/files/Sanphamdactrung_QuangNam%20%28dx%29.pdf |publisher=Bộ Công Thương |year=2023 |access-date=22-02-2026 |format=PDF}}</ref> Sông nằm trong hệ thống sông Tam Kỳ, một trong hai hệ thống sông lớn của tỉnh, với diện tích lưu vực được nêu là 735 km².<ref name="BCT2023" /> Ở vùng ven biển, đoạn hạ lưu của sông Tam Kỳ liên hệ với [[sông Trường Giang (Quảng Nam)|sông Trường Giang]]; tuyến sông này nối hệ thống sông Tam Kỳ với hệ thống [[sông Thu Bồn]] và thoát ra biển qua các cửa sông ở dải ven biển phía nam tỉnh.<ref name="LanAnh2024">{{cite web |last=Lan Anh |first= |title="Đánh thức" những dòng sông xứ Quảng |url=https://tapchixaydung.vn/danh-thuc-nhung-dong-song-xu-quang-20201224000027360.html |website=Tạp chí Xây dựng |publisher=Bộ Xây dựng |date=ngày 7 tháng 12 năm 2024 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref> Ở thượng lưu, công trình đầu mối [[hồ Phú Ninh]] hình thành khi chặn dòng sông Tam Kỳ, tạo nguồn nước tưới và điều tiết cho hạ du.<ref name="VinhLoc2017">{{cite news |last=Vĩnh Lộc |first= |title=Ký ức Phú Ninh |url=https://baodanang.vn/ky-uc-phu-ninh-3098690.html |newspaper=Báo Đà Nẵng |date=ngày 24 tháng 3 năm 2017 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref>

== Địa lý và lưu vực ==
Tài liệu tổng quan về điều kiện tự nhiên Quảng Nam nêu hai hệ thống sông lớn của tỉnh là Vu Gia - Thu Bồn và Tam Kỳ; lưu vực hệ thống sông Tam Kỳ có diện tích 735 km².<ref name="BCT2023" /> Mạng lưới sông ngòi trong tỉnh bắt nguồn từ sườn đông [[dãy Trường Sơn]] và đổ ra biển ở vùng đồng bằng ven biển, hình thành các hành lang thoát nước theo hướng Tây-Đông.<ref name="BCT2023" /> Hạ lưu sông Tam Kỳ nằm trong không gian thủy hệ ven biển có sông Trường Giang chạy dọc bờ biển, nối hai hệ thống sông Thu Bồn và Tam Kỳ; đầu phía bắc hợp lưu với sông Thu Bồn và đổ ra biển tại [[Cửa Đại]] (khu vực [[Hội An]]), đầu phía nam nhập lưu với sông Tam Kỳ và đổ ra biển qua cửa Lở và cửa An Hòa (khu vực [[Núi Thành]]).<ref name="LanAnh2024" />

== Hồ Phú Ninh và khai thác nước ==
Cụm công trình đầu mối Phú Ninh chặn dòng sông Tam Kỳ ngày 29 tháng 3 năm 1979; các hạng mục như đập, cống và tràn xả lũ hoàn thành theo tiến độ khai thác vận hành của hệ thống thủy lợi.<ref name="VinhLoc2017" /> Nước từ hồ được dẫn về hạ du qua hệ thống kênh tưới, phục vụ sản xuất nông nghiệp ở khu vực phía nam tỉnh trong giai đoạn đưa công trình vào khai thác.<ref name="VinhLoc2017" /> Một bài viết chuyên đề về khai thác đa mục tiêu nêu hồ Phú Ninh có dung tích trữ hơn 344 triệu m³ và diện tích mặt nước khoảng 3.433 ha; công trình cấp nước tưới, cấp nước sinh hoạt - công nghiệp, đồng thời tham gia cắt lũ cho vùng hạ du quanh Tam Kỳ và khu vực lân cận.<ref name="LanAnh2025">{{cite web |last=Lan Anh |first= |title=Khai thác đa mục tiêu hồ thủy lợi Phú Ninh |url=https://nongnghiepmoitruong.vn/khai-thac-da-muc-tieu-ho-thuy-loi-phu-ninh-d782508.html |website=Báo Nông nghiệp và Môi trường |date=ngày 6 tháng 11 năm 2025 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref>

Hồ Phú Ninh còn gắn với phát điện quy mô nhỏ từ dòng xả điều tiết. Thông tin báo chí nêu [[nhà máy thủy điện Phú Ninh]] khởi công ngày 1 tháng 1 năm 1981, vận hành thương mại từ năm 1984, gồm hai tổ máy công suất 800 kW/tổ máy; sản lượng điện hằng năm được nêu trong khoảng 1,5 đến 3 triệu kWh.<ref name="LanAnh2025" /> Vai trò điều tiết của hồ chi phối chế độ dòng chảy trên sông Tam Kỳ ở đoạn hạ du trong các đợt mưa lũ theo mùa.<ref name="LanAnh2025" />

== Quan trắc, điều tiết lũ và mực nước ==
Trong đợt mưa lũ cuối tháng 10 năm 2025, hồ Phú Ninh vận hành điều tiết qua tràn xả sâu với lưu lượng từ 30 đến 700 m³/s; mực nước hồ lúc 12 giờ ngày 27 tháng 10 năm 2025 ở cao trình +30,27 m.<ref name="PhuongGiang2025">{{cite news |last=Phương Giang |first= |title=Hồ Phú Ninh tiếp tục vận hành điều tiết nước từ 15 giờ chiều 27/10 |url=https://baodanang.vn/ho-phu-ninh-tiep-tuc-van-hanh-dieu-tiet-nuoc-tu-15-gio-chieu-27-10-3308426.html |newspaper=Báo Đà Nẵng |date=ngày 27 tháng 10 năm 2025 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref> Cùng bản tin này nêu dự báo mực nước sông Tam Kỳ tại trạm Tam Kỳ (từ 7 giờ ngày 27 đến 7 giờ ngày 28 tháng 10 năm 2025) có thể đạt tối đa +1,5 m, thấp hơn mức báo động I (+1,7 m).<ref name="PhuongGiang2025" />

Một bản tin khác cùng ngày cũng nêu khung vận hành điều tiết 30 đến 700 m³/s và dự báo mực nước tối đa +1,50 m tại trạm Tam Kỳ, thấp hơn báo động I (+1,70 m).<ref name="LeTrung2025">{{cite news |last=Lê |first=Trung |title=Hồ Phú Ninh ở thượng lưu sông Tam Kỳ sẽ xả nước điều tiết đến 700m³/s |url=https://tuoitre.vn/ho-phu-ninh-o-thuong-luu-song-tam-ky-se-xa-nuoc-dieu-tiet-den-700m-s-20251027132222847.htm |newspaper=Tuổi Trẻ Online |date=ngày 27 tháng 10 năm 2025 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref> Các ngưỡng quan trắc tại trạm thủy văn là cơ sở triển khai phương án ứng phó [[lũ lụt]] và tổ chức vận hành hạ tầng thoát nước đô thị ở khu vực ven sông.<ref name="PhuongGiang2025" /><ref name="LeTrung2025" />

== Sạt lở bờ sông và hạ tầng ven sông ==
Lũ lớn có thể gây [[xói lở]] và [[sạt lở]] bờ sông ở một số đoạn qua khu dân cư, tạo nguy cơ ảnh hưởng đất sản xuất và nhà cửa ven sông.<ref name="TranThuong2025">{{cite news |last=Trần |first=Thường |title=Đà Nẵng khởi công dự án gần 100 tỉ tạo cảnh quan sông Tam Kỳ |url=https://nld.com.vn/da-nang-khoi-cong-du-an-gan-100-ti-tao-canh-quan-song-tam-ky-196251015173914297.htm |newspaper=Người Lao Động |date=ngày 15 tháng 10 năm 2025 |access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2026 |language=vi}}</ref> Ngày 15 tháng 10 năm 2025, dự án kè chống sạt lở kết hợp đường cảnh quan ven sông Tam Kỳ và khu tái định cư được khởi công tại một phường ven sông; hạng mục kè và đường dọc kè có tổng giá trị 94,7 tỉ đồng, chiều dài gần 1 km, trên đoạn từ cầu Tam Kỳ mới đến cầu Tam Kỳ cũ.<ref name="TranThuong2025" /> Các hạng mục kè bờ và đường ven sông thường được triển khai cùng các công trình thoát nước đô thị để ổn định bờ sông và giảm rủi ro ngập cục bộ khi mưa lớn.<ref name="TranThuong2025" /><ref name="LanAnh2024" />

== Tham khảo ==
<references />

== Liên kết ngoài ==
* [https://tapchixaydung.vn/danh-thuc-nhung-dong-song-xu-quang-20201224000027360.html "Đánh thức" những dòng sông xứ Quảng] (Tạp chí Xây dựng)

[[Thể loại:Sông tại Quảng Nam]]