Xem mã nguồn của Sự khôn ngoan

[[Tập tin:Saint-Denis_(93),_basilique,_monument_funéraire_de_Louis_XII_et_Anne_de_Bretagne,_1515,_la_Prudence.JPG|nhỏ|267x267px| Tượng Prudentia, ở một góc mộ phần [[Louis XII của Pháp|Vua Louis XII]] tại [[Vương cung thánh đường Thánh Denis]] ở Paris]]
'''Sự khôn ngoan''' hay '''sự thận trọng''' ({{Langx|la|prudentia}}, {{Langx|en|prudence}}) là khả năng quản trị và kỷ luật bản thân thông qua việc sử dụng [[lý trí]].<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/prudence Prudence]. Merriam-webster.com. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2022.</ref> Sự khôn ngoan được coi là một [[đức hạnh]], và đặc biệt là một trong bốn [[đức hạnh cốt yếu]] (cùng với [[Sự can đảm|Can đảm]], [[Công lý|Công bằng]] và [[Điều độ|Tiết độ]]). Vị thần của sự khôn ngoan (Prudentia) được hình tượng hóa là một nhân vật nữ cùng với những yếu tố như là chiếc gương và con rắn. Vị thần này thường được thể hiện trong một cặp, với vị còn lại là [[Nữ thần Công lý|Justitia]], vị thần Công lý của người La Mã.

Khái niệm này bắt nguồn từ ''prudence'' trong [[tiếng Pháp cổ]] vào thế kỷ 14, là một từ đã bắt nguồn từ ''prudentia'' trong [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "việc nhìn xa, trông rộng hay sự sáng suốt." Nó thường được kết hợp với [[trí tuệ]], sự hiểu biết sâu sắc và [[Tri thức|kiến thức]]. Trong trường hợp này, đức hạnh này chính là khả năng phân định giữa các hành động đạo đức và hành động xấu xa, không chỉ theo một cách khái quát, mà còn có cân nhắc đến các hành động phù hợp ở thời điểm, địa điểm nhất định. Việc phân biệt khi nào một hành động là [[Dũng sĩ|can đảm]], thay vì là [[Liều lĩnh (tâm lý học)|liều lĩnh]] hay [[hèn nhát]], là công việc của đức hạnh này, và vì vậy, nó được xếp vào nhóm các đức hạnh cốt yếu (then chốt).

Sự khôn ngoan được [[Hy Lạp cổ đại|người Hy Lạp cổ đại]] và sau đó là [[Triết học Kitô giáo|các triết gia Kitô giáo]], đặc biệt là [[Tôma Aquinô|Thánh Tôma Aquinô]], coi là nguyên nhân, phương pháp và hình thức của mọi đức hạnh. Nó được coi là ''auriga virtutum'' hay là người đánh xe của các đức hạnh.

[[Cicero]] định nghĩa ''sự khôn ngoan'' như một quy tắc tu từ trong ''[[De Oratore]]'', ''[[De officiis]]'', ''[[De Inventione]]'' và ''[[De re publica]]''. Ông đối lập thuật ngữ này với ''imprudens'' là những trai trẻ không biết cân nhắc hậu quả trước khi họ hành động. ''Prudens'' hay là những người khôn ngoan, biết khi nào nên nói và khi nào nên im lặng. Cicero khẳng định rằng sự khôn ngoan chỉ có được thông qua kinh nghiệm, và tuy nó được áp dụng trong các cuộc trò chuyện hàng ngày, trong việc diễn thuyết trước công chúng, nó đóng vai phụ cho một thuật ngữ khái quát hơn cho sự khôn ngoan là ''sapientia''.<ref>{{Chú thích sách|title=Prudence: classical virtue, postmodern practice|last=Hariman|first=Robert|publisher=The Pennsylvania State University Press|year=2003|page=37}}</ref>

Theo [[Tôma Aquinô|Thánh Tôma Aquinô]], các quyết định sử dụng lý trí cho những mục đích xấu hoặc sử dụng những phương cách của điều ác được coi là từ "sự xảo quyệt" và "sự khôn ngoan giả" thay vì từ sự khôn ngoan.<ref name="delany">{{Chú thích web|url=http://www.newadvent.org/cathen/12517b.htm|tựa đề=Delany, Joseph. "Prudence." The Catholic Encyclopedia. Vol. 12. New York: Robert Appleton Company, 1911. Ngày 2 tháng 5 năm 2014}}</ref>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==

* [http://www.newadvent.org/summa/3.htm ''Summa Theologica'' "Phần thứ hai của Phần hai"] (Câu hỏi 47–56).
* [http://www.newadvent.org/cathen/12517b.htm "Sự khôn ngoan"] tại ''Từ điển Bách khoa Công giáo''.

[[Thể loại:Đạo đức Kitô giáo]]
[[Thể loại:Đức hạnh]]