Xem mã nguồn của S-60 AZP 57 mm

{{bài cùng tên|S60}}
{{Infobox weapon
| name                = Pháo phòng không S-60 (AZP S-60)
| image               = S-60-57mm-hatzerim-1.jpg
| image_size          = 
| caption             = Một khẩu S-60 trưng bày tại bảo tàng ở Israel
| origin              = [[Liên Xô]]
| type                = [[Pháo tự động]]
| is_ranged           = yes
| is_explosive        = 
| is_artillery        = yes
| is_vehicle          = 
| service             = 1950 – nay
| used_by             = Xem phần ''{{section link|AZP S-60|Users|nopage=yes}}''
| wars                = Xem phần ''{{section link|AZP S-60|Conflicts|nopage=yes}}''
| designer            = [[Vasily Gavrilovich Grabin|Vasiliy Grabin]]
| design_date         = 
| manufacturer        = TsAKB (Viện thiết kế pháo Trung ương)
| production_date     = 
| number              = 
| variants            = 
| weight              = 4.660 kg (10.273 lbs)
| length              = {{convert|8,5|m|ftin|abbr=on}}
| part_length         = {{convert|4,4|m|ftin|abbr=on}}<ref name=":0">{{Cite book|title=Jane's Pocket Book of Towed Artillery|last=Foss|first=Christopher |date=1977|publisher=Collier|page=243|isbn=0020806000|location=New York|oclc=911907988}}</ref>
| width               = {{convert|2,054|m|ftin|abbr=on|sigfig=1}}
| height              = {{convert|2,37|m|ftin|abbr=on}}
| crew                = 7 người
| cartridge           =  57×347mmSR<ref>{{Cite web|url=http://www.quarryhs.co.uk/ammotable7.htm|title=48-57 Mm Calibre Cartridges|access-date=3 December 2020|archive-date=1 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301193433/https://quarryhs.co.uk/ammotable7.htm|url-status=dead}}</ref>
| caliber             = 57 mm (2.24 in)
| action              = Vận hành bằng lực giật 
| rate                = 105–120 phát/phút (lý thuyết)<br>70 phát/phút (duy trì)
| velocity            = 1.000 m/s (3.281 ft/s)
| range               = {{convert|6,000|m|ft|abbr=on}} (điều khiển bằng radar)<br>{{convert|4,000|m|ft|abbr=on}} (điều khiển bằng quang học)
| max_range           = 
| feed                = 
| sights              = 
| breech              = 
| recoil              = 
| carriage            = Bốn bánh xe với [[Bệ pháo#Bệ pháo hiện đại|càng chống]]
| elevation           = −4° đến +85°
| traverse            = 360°<ref name=":0" />
}}
'''S-60 AZP''' (tiếng [[Nga]]:Автоматическая зенитная пушка С-60, abbrev. АЗП (AZP), tạm dịch là '''Pháo tự động chống máy bay S-60''') là loại pháo cao xạ tự động dùng để phòng không, được [[Liên Xô]] phát triển từ những năm 1950. Đây là loại pháo có tầm bắn thấp và gần trung bình. Loại súng này đã được [[Liên Xô]] xuất khẩu đến nhiều nước trên thế giới chủ yếu là các nước trong khối [[hệ thống xã hội chủ nghĩa|xã hội chủ nghĩa]] cũ và vẫn còn được sử dụng tại nhiều quốc gia hiện nay.

== Lịch sử ==
Từ cuối những năm 1940, [[Liên Xô]] đã bắt đầu nghiên cứu và chế tạo thử mẫu súng phòng không 57&nbsp;mm, phát triển từ khẩu [[61-K 37 mm]]. Trong cuộc thi thiết kế, có 3 mẫu súng đã được đưa ra và mẫu của nhà thiết kế [[Vasily Gavrilovich Grabin|V. G. Grabin]] đã chiến thắng. Ông học hỏi từ mẫu súng 5,5&nbsp;cm (55&nbsp;mm) Gerät 58 của [[Đức Quốc xã]] nhằm tìm hiểu, học hỏi để thiết kế ra mẫu súng của mình.<ref>{{cite web |title=AZP S-60 Anti-Aircraft Gun |url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=162916 |website=HMdb.org |access-date=24 March 2023}}</ref> Người Xô Viết cũng đã xem xét các chi tiết của những khẩu súng phòng không 50&nbsp;mm [[Flak 41]] của Đức mà họ đã thu được trong [[Trận Stalingrad]] nhằm ứng dụng vào việc chế tạo.

Khẩu súng được thử nghiệm từ năm 1946 đến năm 1950, vào năm này [[Hồng Quân|Hồng quân]] cũng đã chấp nhận mẫu pháo vào biên chế với tên gọi là ''57 mm AZP S-60''. Grabin vẫn tiếp tục phát triển phiên bản tự hành (SPAAG) của nó là pháo phòng không tự hành 57&nbsp;mm [[ZSU-57-2]].

Cũng giống như pháo 37&nbsp;mm, S-60 cũng có thể được sử dụng để chống lại các loại xe thiết giáp hạng nhẹ và bắn máy bay tầm thấp. Thông thường, 57&nbsp;mm S-60 được kéo bởi một xe Ural-375.

Một sự khác biệt lớn với 37mm M1939 (61-K) trong hệ thống ngắm bắn, 57mm S-60 được triển khai cùng với hệ thống điều khiển với máy chỉ huy PUAZO-6/60 và [[ra đa|radar]] SON-9/9A, hoặc tương tự pháo 57&nbsp;mm cũng sử dụng máy chỉ huy PUAZO-5 và [[ra đa|radar]] SON-4.

Trong tác chiến phòng không, pháo 57mm có tầm bắn 4.000m nếu dùng kính ngắm quang học và 6.000m nếu có radar dẫn đường. Trong một trung đoàn trang bị 57&nbsp;mm thường được bố trí thành bốn khẩu đội. Mỗi khẩu đội gồm 6 pháo, radar điều khiển hỏa lực, máy chỉ huy.

Tại [[Liên Xô]], mỗi sư đoàn pháo phòng không sẽ có nhiều trung đoàn pháo 37&nbsp;mm và 57&nbsp;mm. PVO đã quyết định sắp xếp trong 1 trung đoàn phòng không sẽ có 4 khẩu đội pháo 57&nbsp;mm (hoặc 37&nbsp;mm), mỗi khẩu đội 6 khẩu. Như vậy thì mỗi trung đoàn sẽ có 24 súng phòng không.

Đến giữa những năm 1960, tại [[Liên Xô]], những khẩu súng phòng không bắt đầu được thay thế bằng các tên lửa phòng không có tốc độ nhanh, chuẩn xác và tầm bắn cao như [[S-75 Dvina|SAM-2]] hay [[S-125 Neva/Pechora|SAM-3]]. Đến những năm 1970, gần như chúng đã bị loại bỏ hoàn toàn, thay vào đó là các tên lửa phòng không của PVO. Tuy vậy các pháo 37&nbsp;mm và 57&nbsp;mm vẫn tiếp tục được sử dụng tại nhiều quốc gia khác cho đến ngày nay.

== Các phiên bản ==
=== Phiên bản mặt đất ===
Phiên bản mặt đất là phiên bản thường dùng nhất của súng phòng không S-60 57&nbsp;mm. Có loại 1 nòng hoặc có loại 2 nòng. Súng được biên chế thành các trung đoàn, mỗi trung đoàn gồm 24 khẩu, 4 khẩu đội, được dẫn đường bằng [[ra đa|radar]] hoặc ngắm bắn bằng quang học. Các súng S-60 từ đầu những năm 1950 không có phiên bản [[Hải quân]] riêng mà có thể dùng các phiên bản thông thường sử dụng trên tàu chiến nhưng như vậy chỉ có thể sử dụng quang học để bắn chứ không có radar hỗ trợ.

=== Phiên bản trên biển ===
Vào năm 1958, một phiên bản được thiết kế dành riêng cho Hải quân mang tên '''AK-725'''. Chúng có các phiên bản 1 nòng, 2 nòng như S-60 được đặt trên bệ ZIF-31 và thường được đặt trên các tàu khu trục của [[Liên Xô]].

=== Phiên bản tự hành ZSU-57-2 ===
Phiên bản [[ZSU-57-2]] là biến thể hai nòng của S-60 được đặt trên khung gầm [[xe tăng]] [[T-54/55|T-54]]. Từ "ZSU" là viết tắt của từ ''Zenitnaya Samokhodnaya Ustanovka'' ([[tiếng Nga]]: Зенитная Самоходная Установка), nghĩa là "hệ thống pháo phòng không tự hành" đặt trên khung gầm xe xích. '57' là cỡ nòng của pháo tính theo đơn vị mm tức 57&nbsp;mm và '2' là số lượng pháo được trang bị trên xe.Nó có tầm bắn 12.000m, tốc độ 240 phát/phút, ngoài ra xe còn có lội nước tốt và vửa nổi vừa hạ mục tiêu. ZSU-57-2 là loại pháo kiểu cũ, còn "thô sơ, lạc hậu". Pháo có tính tự động không cao, để vận hành cần tới kíp 6 người (lái xe, trưởng xe, hai pháo thủ và 2 nạp đạn). Pháo không có sự hỗ trợ từ [[ra đa|radar]] điều khiển hỏa lực mà phải dùng thiết bị ngắm quang học. Vì vậy, khả năng tác chiến ban đêm gặp nhiều khó khăn. Tháp pháo không có nắp che phía trên làm kíp pháo thủ dễ tổn thương trong chiến đấu. Xe không trang bị hệ thống phòng vệ NBC (chống vũ khí phóng xạ - sinh học – hóa học).

== Lịch sử hoạt động ==
Pháo S-60 đã tham gia rất nhiều cuộc chiến và cuộc xung đột như trong cuộc [[Chiến tranh Sáu ngày]] và [[Chiến tranh Yom Kippur]] thì những khẩu pháo 57&nbsp;mm S-60 do [[Liên Xô]] viện trợ đã được sử dụng bởi các quốc gia [[Ả Rập]] nhằm chống lại không quân [[Israel]]. Trong [[Chiến tranh Afghanistan (1978–1992)]] thì Liên Xô cũng đã sử dụng và viện trợ S-60 cho [[Cộng hòa Dân chủ Afghanistan]] trong nhiệm vụ phòng không.

Trong suốt [[Chiến tranh Việt Nam]], [[Quân đội Nhân dân Việt Nam]] cũng đã sử dụng các khẩu đội 57&nbsp;mm S-60 kết hợp với 37&nbsp;mm 61-K nhằm lập lưới lửa phòng không tầm thấp từ 50 - 3000 mét bảo vệ các vị trí, cơ quan, nhà máy quan trọng trong nội thành chủ yếu ở [[Hà Nội]] và [[Hải Phòng]], ngoài ra, S-60 cũng được bố trí dọc theo tuyến [[Đường Trường Sơn]] và một số chiến trường tại [[Lào]].<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=r_xiPSC80gg Chiến tranh Việt Nam - Mặt trận trên không - Phần 3 - Phòng không Bắc Việt Nam]</ref>

S-60 cũng khá phổ biến tại các cuộc xung đột vùng vịnh như [[Chiến tranh Iran-Iraq]], [[Chiến tranh vùng Vịnh]] và [[Chiến tranh Iraq]]. Nó thường được triển khai trong các tiểu đoàn với 36 khẩu súng, phục vụ việc bảo vệ trụ sở của sư đoàn pháo binh dã chiến và hàng hóa vũ khí.

[[Trung Quốc]] còn có phiên bản sao chép S-60 mang tên '''Type 59''' hay còn gọi là pháo K-59 (không nhầm lẫn với súng lục [[Súng ngắn Makarov|K-59]] và loại [[xe tăng]] [[T-54/55|Type-59]] cũng do Trung Quốc sản xuất)

== Các loại đạn ==
Pháo phòng không S-60 sử dụng loại đạn 57x348 mmSR, cỡ nòng là 57&nbsp;mm. S-60 chủ yếu dùng các loại đạn do [[Liên Xô]] sản xuất bao gồm đạn AP, HE và HE-T nhưng cũng có thể sử dụng seri đạn K-59 (Type 59) do [[Trung Quốc]] sản xuất.
{| width="100%" class="wikitable"
|-----
!width="100"| <font size="-2">Ký hiệu</font>
!width="70"| <font size="-2">Loại</font>
!width="70"| <font size="-2">Khối lượng bắn [kg]</font>
!width="70"| <font size="-2">Khối lượng đầu nổ [g]</font>
!width="70"| <font size="-2">Sơ tốc [m/s]</font>
! <font size="-2">Mô tả</font>
|-----
| UBR-281/281U|| APCBC-T || align="center" | 2,82&nbsp;kg <ref name="rusammo">"Russian Ammunition Page, http://www.russianammo.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091019161335/http://www.russianammo.org/ |date=2009-10-19 }}</ref> 
| align="center" | 13&nbsp;kg<ref name="rusammo" />
| align="center" | 1000&nbsp;m/s<ref name="rusammo" /> ||Đạn xuyên thép bằng cỡ có chóp gió, mũ đệm. Sử dụng loại đạn 57&nbsp;mm của một loại pháo chống tăng thời thế chiến thứ hai của [[Liên Xô]].<ref name="rusammo" /> Tầm bắn là khoảng từ 500 m đến 1000m.<ref name="janes_S60">"Jane's Ammunition Handbook, 1994</ref> Phiên bản UBR-281 và UBR-281U có kích cỡ và đầu nổ như nhau, chỉ khác nhau về phần đường xoắn khi dập khuôn.<ref name="rusammo" />
|-----
| UOR-281 || HE-T || align="center" | 2,85&nbsp;kg<ref name="rusammo" /> 
| align="center" | 154&nbsp;kg<ref name="rusammo" />
| align="center" | 1000&nbsp;m/s<ref name="rusammo" /> || Là loại đạn lửa trái phá sử dụng đầu nổ chạm phân mảnh chống máy bay. Đường đạn cong và có ngòi nổ với chức năng tự hủy.<ref name="rusammo" /> 
|-----
| UOR-281U || HE-T || align="center" | 2,85&nbsp;kg <ref name="rusammo" /> 
| align="center" | 154&nbsp;kg<ref name="rusammo" /><br />168&nbsp;kg<ref name="janes_S60" /><br />
| align="center" | 1000&nbsp;m/s<ref name="rusammo" /> || Tương tự như UOR-281; Chỉ khác với loại đạn UOR-281 ở các chi tiết về phần đầu rãnh khuôn ép sắt (giống với loại đạn UBR).<ref name="rusammo" />
|-----
| Type 59 AP || AP-T || align="center" | ? 
| align="center" | ? 
| align="center" | ? || Phiên bản đạn chống tăng của [[Trung Quốc]] tương tự như UBR-281/281U.
|-----
| Type 59 HE || HE-T || align="center" | ? 
| align="center" | ? 
| align="center" | ? || Phiên bản đạn phân mảnh chống máy bay của Trung Quốc, tương tự như loại UOR-281/281U. 
|-----
| Type 76 HE || HE-T || align="center" | ? 
| align="center" | ? 
| align="center" | ? || Phiên bản đạn phân mảnh chống máy bay của Trung Quốc
|-----
|}

== Biến thể ==
*'''AK-725''': Phiên bản Hải quân, giới thiệu năm 1958. Có phiên bản 1 nòng, 2 nòng, thường được đặt trên các khu trục hạm của [[Liên Xô]].
*'''ZIF-72''': Phiên bản Hải quân có khả năng điều khiển tự động. Cũng được xuất khẩu sang [[Ấn Độ]]. Giới thiệu vào giữa những năm 1970.
*'''[[ZSU-57-2]]''': Phiên bản tự hành đặt trên khu gầm [[T-54/55|T-54]].
*'''Type 59 (K 59)''': Phiên bản S-60 của [[Trung Quốc]].
*'''Type 80''': Phiên bản sao chép [[ZSU-57-2]] của [[Trung Quốc]].

== Các quốc gia sử dụng ==
[[Tập tin:S-60 operators.png|nhỏ|phải|400px|Các quốc gia sử dụng S-60 có màu đỏ.]]
S-60 đã được xuất khẩu cho ít nhất 37 quốc gia khác nhau trong thời kỳ [[Liên Xô]]. Súng được sản xuất theo giấy phép ở [[Ba Lan]] tại một nhà máy ở Tarnów (pl. ZAKLADY Metalowe Tarnów w Tarnowie) và ở Trung Quốc với tên kiểu 59.

=== Các quốc gia vận hành hiện tại ===
* {{ANG}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=433}}
* {{ARM}}
* {{BAN}}: 34 khẩu Kiểu 59 tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|p=233}}
* {{BUL}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=78}}
* {{CAM}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=236}}
* {{PRC}}: Biến thể PG-59{{sfn|The Military Balance 2023|pp=239, 243}}
* {{COG}}{{sfn|The Military Balance 2021|p=458}}
* {{CUB}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=394}}
* {{CZE}}
* {{MLI}}: Hơn 12 đơn vị<ref name="JanesAir"/>
* {{EGY}}: 800 khẩu tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|pp=321−323}}
* {{flag|Eritrea}}: 12 khẩu
* {{ETH}}{{sfn|The Military Balance 2021|p=465}}
* {{GIN}}: 12 khẩu{{sfn|The Military Balance 2021|p=470}}
* {{GNB}}: 10 khẩu{{sfn|The Military Balance 2021|p=471}}
* {{IDN}}: 256 khẩu. Trong đó có 2 hệ thống AU-220M trên [[Lớp tàu Sampari|tàu tấn công nhanh lớp Sampari]]; 14 hệ thống AK-725 (ZIF-72) trên các [[Lớp tàu hộ tống Parchim|tàu hộ tống lớp Kapitan Pattimura]]. Một số lượng không xác định đã được nâng cấp để sử dụng radar Blindfire của hệ thống Rapier hoặc radar AN/UPS-3 làm radar điều khiển hỏa lực. <ref>{{cite web|title=Surveillance Radar Rudal Rapier, Mampu Dialihfungsi Mendukung Peran Meriam PSU S-60 57mm TNI AD|date=12 April 2016 |url=https://www.indomiliter.com/surveillance-radar-rudal-rapier-mampu-dialihfungsi-mendukung-peran-meriam-psu-s-60-57mm-tni-ad/|access-date=2022-11-04}}</ref><ref>{{cite web|title=AN/UPS-3 TDAR: Radar Penjejak Target Untuk Meriam PSU S-60 57mm Retrofit Arhanud TNI AD|date=11 April 2016 |url=https://www.indomiliter.com/anups-3-tdar-radar-penjejak-target-untuk-meriam-psu-s-60-57mm-retrofit-arhanud-tni-ad/|access-date=2022-11-04}}</ref>
* {{IRN}}: 200 khẩu tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|p=325}}
* {{IRQ}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=329}}
** {{flag|Kurdistan}}{{sfn|Military Balance 2016|p=491}}
* {{KGZ}}: 24 khẩu tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|p=181}}
* {{LAO}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=269}}
* {{MRT}}: 12 khẩu tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|p=342}}
* {{MDA}}: 11 khẩu tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|p=182}}
* {{MGL}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=274}}
* {{MOZ}}: 60 khẩu, trong đó 30 khẩu đang được niêm cất tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|p=466}}
* {{NAM}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=467}}
* {{PRK}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=263}}
* {{PAK}}: 144 khẩu biến thể Kiểu 59 tính đến năm 2021{{sfn|The Military Balance 2021|page=290-291}}
* {{POL}}: 500 khẩu
* {{ROU}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=126}}
* {{RUS}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=186}}
* {{Flag|Cộng hòa Sahrawi}}
* {{SUD}}: Cả hai phiên bản S-60 và Kiểu 59{{sfn|The Military Balance 2023|p=480}}
* {{SYR}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=355}}                                                                                                                                                                                                                                                              
* {{flagicon image|Syria-flag 1932-58 1961-63.svg}} [[Quân đội Syria Tự do]]:{{sfn|The Military Balance 2023|pp=356−357}} Được phe nổi dậy Syria sử dụng trên nhiều loại khung gầm xe tải khác nhau.
* [[Các Đơn vị Bảo vệ Nhân dân]] (YPG)<ref>{{cite web |last1=Mitzer |first1=Stijn |last2=Oliemans |first2=Joost |title=Kurdish Armour: Inventorising YPG Equipment In Northern Syria |url=https://www.oryxspioenkop.com/2021/10/kurdish-armour-inventorising-ypg.html |website=Oryx Blog |date=29 October 2021}}</ref>
* {{THA}}: 24 khẩu Kiểu 59, ước tính chỉ còn 6 khẩu hoạt động tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|p=295}}
* {{TKM}}: 22 khẩu tính đến năm 2023{{sfn|The Military Balance 2023|p=200}}
* {{UKR}}<ref>{{cite web |title=Anti-aircraft gun S-60 in the Russian-Ukrainian war |url=https://mil.in.ua/uk/articles/zenitna-garmata-s-60-u-rosijsko-ukrayinskij-vijni/ |website=mil.in.ua |language=uk |date=2022-10-28}}</ref>
*{{VNM}}<ref>{{Cite web|last=doanhnghiepvn.vn|title=Russian newspaper comments on Vietnam's self-upgraded S-60 AZP anti-aircraft guns |url=http://doanhnghiepvn.vn/quoc-te/bao-nga-binh-luan-ve-phao-phong-khong-s-60-azp-viet-nam-tu-nang-cap/20190906031846182|access-date=2020-06-12|website=Cơ quan ngôn luận của hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam|date=2019-09-06|language=vi}}</ref>
*{{ZAM}}{{sfn|The Military Balance 2023|p=487}}

=== Các quốc gia từng vận hành ===
* {{AFG}}: 24 khẩu tiếp nhận năm 1958, thêm 36 khẩu được giao từ 1973 đến 1978.
* {{ALB}}<ref name="JanesAir"/>
* {{ALG}}: 75 khẩu<ref name="JanesAir"/>
* {{BIH}} 
* {{BLR}}
* {{flaglist|Czechoslovakia}}: 400 khẩu tính đến năm 1992.<ref name="JanesAir"/> Chuyển giao cho các quốc gia kế thừa.
* {{FIN}}: 12 khẩu.<ref name="JanesAir"/> Biệt danh là ''Nikolai''.{{Citation needed|date=August 2023}}
* {{GEO}}: Được sử dụng trong cuộc [[Chiến tranh Nam Ossetia 2008|Chiến tranh Nga-Georgia 2008]]<ref>{{cite web |title=Russia's Wars: Listing Equipment Losses During The 2008 Russo-Georgian War |url=https://www.oryxspioenkop.com/2022/10/russias-wars-listing-equipment-losses.html |website=Oryx |access-date=2023-08-12}}</ref>
* {{HUN}}: 144 khẩu<ref name="JanesAir"/>
* {{flag|ISIL}}: 21 khẩu<ref>{{Cite web|url=http://spioenkop.blogspot.com/2014/11/vehicles-and-equipment-captured-and.html|title=Vehicles and equipment captured and destroyed by the Islamic State inside Iraq until November 2014}}</ref>
* {{ISR}}: Các đơn vị chiến lợi phẩm
* {{flagicon image|Flag of the People's Republic of Kampuchea.svg}} [[Cộng hòa Nhân dân Campuchia]]<ref name="Handbook">{{Cite book| title = Cambodia, a Country Study | edition = Third | editor-last = Ross | editor-first = Russell | year = 1987 | publisher = Department of the Army, [[American University]] | location = Washington, D.C. | series = Area Handbook Series | isbn = 978-0160208386 | page = 313}}</ref>
* {{Flag|Libya|1977}}: 90 khẩu<ref name="JanesAir">{{Cite book |title=Jane's Land-based Air Defence 1992-93 |url=https://archive.org/details/janeslandbasedai00cull |date=1992 |publisher=[[Jane's Information Group]] |isbn=978-0710609793 |editor-last=Cullen |editor-first=Tony |edition=5 |pages=[https://archive.org/details/janeslandbasedai00cull/page/256 257]–261 |editor-last2=Foss |editor-first2=Christopher F |editor-link2=Christopher F. Foss}}</ref>
* {{MAR}}: 60 khẩu<ref name="JanesAir"/>
* {{MYA}} 
* {{NIC}}<ref name="JanesAir"/>
* {{USSR}}:<ref name="JanesAir"/> Chuyển giao cho các quốc gia kế thừa
* {{SOM}}<ref name="JanesAir"/>
* {{SVK}}
* {{Flagicon|Transnistria}} [[Transnistria]]
* {{YEM}}: Hơn 120 khẩu<ref name="JanesAir"/>
* {{YUG}}: 250 khẩu, chuyển giao cho các quốc gia kế thừa<ref name="JanesAir"/>

== Các hình ảnh về S-60 ==
<gallery>
Hình:S-60-57mm-hatzerim-1.jpg|S-60 được trưng bày tại bảo tàng Muzeyon Heyl ha-Avir, [[Israel]]
Hình:S-60-57mm-AA-gun-batey-haosef-1.jpg|S-60 được trưng bày tại bảo tàng Batey ha-Osef, [[Israel]]
Hình:S-60-57mm-hatzerim-2.jpg|Phần bên của S-60
Hình:S-60-57mm-AA-gun-batey-haosef-2.jpg|Bộ phận tác chiến
Hình:ZSU-57-2 Hun 2010 02.jpg|Pháo phòng không tự hành ZSU-57-2
</gallery>

== Chú thích ==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
*[http://www.fas.org/man/dod-101/sys/land/row/s-60.htm Thông tin về S-60 trên FAS]
*[http://www.fas.org/man/dod-101/sys/land/row/s-60.htm Một đoạn băng ngắn về S-60]

{{Commons|S-60 57 mm gun}}

[[Thể loại:Pháo phòng không]]
[[Thể loại:Pháo tự động Liên Xô]]
[[Thể loại:Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam]]
[[Thể loại:Pháo xe kéo]]
[[Thể loại:Pháo 57 mm]]