Xem mã nguồn của Sinh (Phật giáo)

{{Infobox Buddhist term|pi=Jāti|mnw=|bo=skyed.ba|vi=sinh|th=|shn-Latn=tsaa2 ti5|shn=ၸႃႇတီႉ|my-Latn=zàtḭ|my=ဇာတိ|mnw-Latn=|ko-Latn=|sa=Jāti|ko=|km=ជាតិ<br>(Cheat)|ja-Latn=shō|ja=生|zh-Latn=shēng|zh=生|si-Latn=|si=[[:si:ජාති|ජාති]]|en=birth}}
Trong [[Phật giáo]], '''''Jāti''''' là sự sinh, đẻ vật lý; [[Tái sinh (Phật giáo)|sự tái sinh]], sự phát sinh của một thực thể sống mới trong [[luân hồi]] (''saṃsāra''); hoặc sự phát sinh các hiện tượng tinh thần.

== Giải thích ==
Trong các giáo lý về [[Tứ diệu đế]], ''jāti'' chỉ cho sự sinh đẻ vật lý, và được đánh giá là sự đau khổ (''[[Khổ (Phật giáo)|dukkha]])'': "Bây giờ, hỡi các Tỳ-Khưu, đây là chân lý cao thượng về sự khổ: sinh (jati) là khổ, già là khổ, chết là khổ."

Trong tư tưởng Phật giáo truyền thống, có bốn hình thức sinh:<ref>[http://book.bfnn.org/books/0992.htm#a154 佛學問答第三輯]</ref><ref>{{Chú thích web |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/bot/pdf/bot_1996_01_02.pdf |title=Bot Thubten Tenzin Karma and Rebirth |access-date=2020-04-19 |archive-date=2019-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190812093342/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/bot/pdf/bot_1996_01_02.pdf |url-status=dead }}</ref>

* sinh ra từ một quả trứng ([[tiếng Phạn]]: Andaja; [[tiếng Pali]]: Aṇḍaja; {{zh|c=卵生}}; {{Langx|bo|Sgongskyes}}) giống như một con chim, cá hoặc bò sát; 
* sinh ra từ bào thai ([[Sinh con]]) (tiếng Phạn: Jarayuja; tiếng Pali: Jalābuja; {{zh|c=胎生}}; {{Langx|bo|Mnal-skyes}}) - giống như hầu hết các loài động vật có vú và một số [[Thiên (Phật giáo)|chư thiên]]; 
* sinh ra do ẩm thấp (tiếng Phạn: Samsvedaja; [[tiếng Pali]]: Saṃsedaja; {{zh|c=濕生}}; {{Langx|bo|Drod-skyes}}) - có thể đề cập đến sự xuất hiện của động vật mà trứng của nó ở dạng rất bé, giống như giòi xuất hiện trong thịt thối rữa; 
* sinh bằng cách biến hóa (tiếng Phạn: Upapaduka; tiếng Pali: Opapatika; {{zh|c=化生}}; {{Langx|bo|Rzus-skyes}}) - sự biến hóa của vật chất đáng kinh ngạc, như với hầu hết các [[Thiên (Phật giáo)|chư thiên]]. 
{{Nidanas|float=right}}
Jāti là liên kết thứ mười một trong 12 nhân duyên ([[duyên khởi]]), trong đó nó có chỉ cho cả sự tái sinh và sự phát sinh các hiện tượng tinh thần.<ref name=":0">Analayo 2008, tr.93 - 94</ref> Bộ Phân Tích (''[[Vibhanga]])'', cuốn sách thứ hai của ''[[A-tì-đạt-ma]]'' của Phật giáo Thượng tọa bộ, sử dụng nó theo cả hai cách. Trong ''Suttantabhajaniya,'' nó được mô tả là sự tái sinh, được hình thành do Hữu ([[bhava]]), và dẫn đến Già & Chết ([[Già & Chết (Phật giáo)|{{IAST|jarāmaraṇa}}]]) trong một sinh vật. Trong ''Abhidhammabhajaniya,'' nó được coi là sự phát sinh của các hiện tượng tinh thần.<ref name=":0" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

== Nguồn ==
{{refbegin}}
* {{Citation|last=Analayo|year=2007|title=Rebirth and the Gandhabba|journal=Journal of Buddhist Studies 1: 91-105|url=https://www.buddhismuskunde.uni-hamburg.de/pdf/5-personen/analayo/rebirth-gandhabba.pdf}}
{{refend}}

== Đọc thêm ==

; Những bài kinh đơn lẻ

* Piyadassi Thera (trans.) (1999). ''Dhammacakkappavattana Sutta: Setting in Motion the Wheel of Truth'' ([[Tương Ưng Bộ kinh|SN]] 56.11). Truy cập 2007-06-13 from "Access to Insight" at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/sn/sn56/sn56.011.piya.html.
* Thanissaro Bhikkhu (trans.) (1997). ''Paticca-samuppada-vibhanga Sutta: Analysis of Dependent Co-arising'' ([[Tương Ưng Bộ kinh|SN]] 12.2). Truy cập 2007-06-20 from "Access to Insight" at https://web.archive.org/web/20060512063953/http://www.accesstoinsight.org/canon/sutta/samyutta/sn-12-002-tb0.html.
* Thanissaro Bhikkhu (trans.) (2000). ''Maha-satipatthana Sutta: The Great Frames of Reference'' ([[Trường bộ kinh|DN]] 22). Truy cập 2007-06-20 from "Access to Insight" at http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/dn/dn.22.0.than.html.
* Bhikkhu, Thanissaro (1997), Tittha Sutta: Sectarians, AN 3.61, retrieved ngày 12 tháng 11 năm 2007

; Những nhóm kinh

* {{Citation|last=Bodhi|first=Bhikkhu|authorlink=Bhikkhu Bodhi|year=2000|title=The Connected Discourses of the Buddha: A New Translation of the Samyutta Nikaya|publisher=Wisdom Publications|place=Boston|isbn=0-86171-331-1}}
* {{Citation|last=Nanamoli|first=Bhikkhu|authorlink=Bhikkhu Nanamoli|year=1995|title=The Middle Length Discourses of the Buddha: A New Translation of the Majjhima Nikaya|place=Boston|publisher=Wisdom Publications|isbn=0-86171-072-X}}

; Những bản diễn giải và chú giải

* {{Citation|last=Ajahn Sumedho|year=2002|title=The Four Noble Truths|publisher=Amaravati Publications}}
* {{Citation|last=Ajahn Sucitto|year=2010|title=Turning the Wheel of Truth: Commentary on the Buddha's First Teaching|publisher=Shambhala}}
* {{Citation|last=Das|first=Surya|authorlink=Surya Das|year=1997|title=Awakening the Buddha Within|publisher=Broadway Books, Kindle Edition}}
* {{Citation|last=Epstein|first=Mark|authorlink=Mark Epstein|year=2004|title=Thoughts Without A Thinker: Psychotherapy from a Buddhist Perspective|publisher=Basic Books, Kindle Edition}}
* {{Citation|last=Goldstein|first=Joseph|authorlink=Joseph Goldstein (writer)|year=2002|title=One Dharma: The Emerging Western Buddhism|publisher=HarperCollins}}
* {{Citation|last=Moffitt|first=Phillip|year=2008|title=Dancing with Life: Buddhist Insights for Finding Meaning and Joy in the Face of Suffering|publisher=Rodale, Kindle Edition}}
* {{Citation|last=Nhat Hanh|first=Thich|authorlink=Thich Nhat Hanh|year=1999|title=The Heart of the Buddha's Teaching|publisher=Three River Press}}
* {{Citation|last=Rahula|first=Walpola|authorlink=Walpola Rahula|year=2007|title=What the Buddha Taught|publisher=Grove Press, Kindle Edition}}
* {{Citation|last=Trungpa|first=Chogyam|authorlink=Chogyam Trungpa|year=2009|title=The Truth of Suffering and the Path of Liberation (edited by Judy Leif)|publisher=Shambhala}}
* {{Citation|last=Tulku|first=Ringu|year=2005|title=Daring Steps Toward Fearlessness: The Three Vehicles of Tibetan Buddhism|publisher=Snow Lion}}

; Các nghiên cứu học thuật

* {{Citation|last=Gethin|first=Rupert|authorlink=Rupert Gethin|year=1998|title=Foundations of Buddhism|publisher=Oxford University Press}}
* {{Citation|last=Harvey|first=Peter|year=1990|title=Introduction to Buddhism|publisher=Cambridge University Press}}
* {{Citation|last=Kalupahana|first=David J.|authorlink=David Kalupahana|year=1992|title=A history of Buddhist philosophy|place=Delhi|publisher=Motilal Banarsidass Publishers Private Limited}}
* {{Citation|last=Keown|first=Damien|authorlink=Damien Keown|year=2003|title=Dictionary of Buddhism|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-860560-9}}
{{Luân hồi}}

[[Thể loại:Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo]]
[[Thể loại:Thuật ngữ tiếng Phạn]]