Xem mã nguồn của Tái Đại

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Tái Đại
| tên gốc = 載岱
| tước vị = Tông thất [[nhà Thanh]]
| tên đầy đủ = Ái Tân Giác La Tái Đại (愛新覺羅載岱)
| hoàng tộc = [[Ái Tân Giác La]]
| cha = Dịch Chi
| mẹ = Na Mục Đô Lỗ thị
| sinh = {{ngày sinh|1802|08|01}}
| mất = {{ngày mất và tuổi|1874|08|18|1802|08|01}}
}}

'''Tái Đại''' ({{Lang-zh|s=载岱|t=載岱}}, {{lang-mnc|ᡯᠠᡳ ᡩᠠᡳ|v=dzai dai}}, [[1 tháng 8]] năm [[1802]] – [[18 tháng 8]] năm [[1874]]), là một Tông thất của [[nhà Thanh]] trong [[lịch sử Trung Quốc]].

== Thân thế ==
Tái Đại sinh vào giờ Ngọ, ngày 4 tháng 7 (âm lịch) năm [[Gia Khánh]] thứ 7 ([[1802]]) trong gia tộc [[Ái Tân Giác La]]. Ông là con trai thứ hai của Tông thất [[Dịch Chi]] (奕芝) - tằng tôn của [[Hoằng Triều]] - con trai thứ bảy của Lý Mật Thân vương [[Dận Nhưng]]. Mẹ ông là Na Mục Đô Lỗ thị (那穆都魯氏), đích thê của Dịch Chi.<ref name=":2">{{Harvnb|Ngọc điệp|pp=451|loc=Quyển 2, Giáp}}</ref> Con trai thứ tư của Hoằng Triều là Vĩnh Đăng (永璒) được phong làm Tam đẳng Phụng quốc Tướng quân, được xem như một chi hệ riêng. Sau khi Vĩnh Đăng qua đời, con trai trưởng là [[Miên Bạc]] (綿瓝) tập tước. Dịch Chi là con trai trưởng của Miên Bạc nhưng lại mất sớm hơn cha.

== Cuộc đời ==

=== Thời Đạo Quang ===
Năm [[Đạo Quang]] thứ 12 ([[1832]]), Tái Đại được tập tước Phụng ân Tướng quân (奉恩将军) từ ông nội là Miên Bạc bởi cha ông và anh trai cả của ông đều đã qua đời.<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1856|loc=Quyển 213}}</ref> Tháng 6 năm thứ 19 ([[1839]]), ông được tập tước [[Lý Thân vương (Dận Nhưng)|Lý Thân vương]] đời thứ 9, nhưng Lý vương phủ không phải [[Thiết mạo tử vương]] nên ông chỉ được phong [[Phụng ân Phụ quốc công]].'''<ref name="ReferenceA">{{Harvnb|Phòng hồ sơ Minh - Thanh|loc=Số 141253}}</ref>''' Tháng 7, ông được phái đi trông coi [[Thanh Đông lăng]]. Năm thứ 20 ([[1840]]), tháng 11, ông nhậm [[Tán trật đại thần]].<ref>{{Harvnb|Phòng hồ sơ Minh - Thanh|loc=Số 141103}}</ref> Tháng 12, được hành tẩu tại Càn Thanh môn. Cùng tháng, ông trở thành Tộc trưởng của Tả dực Cận chi.{{efn|Những năm Ung Chính, kỳ tịch của Tông thất (Cận chi) được chia theo"Tả dực" tức cánh trái (gồm [[Tương Hoàng kỳ]], [[Chính Bạch kỳ]], [[Tương Bạch kỳ]], [[Chính Lam kỳ]]) và "Hữu dực" tức cánh phải (gồm [[Chính Hoàng kỳ]], [[Chính Hồng kỳ]], [[Tương Hồng kỳ]], [[Tương Lam kỳ]]). Mỗi "dực" sẽ được chia làm 20 "Tộc" (như Tả dực có Tương Hoàng 1 tộc, Chính Bạch 3 tộc, Tương Bạch 3 tộc, Chính Lam 13 tộc). Ở mỗi "Tộc" như vậy sẽ thiếp lập 1 "Tộc trưởng", 1-3 "Học trưởng" tùy theo nhân khẩu của Kỳ. Đến những năm Càn Long đã quy định lại: 40 tộc "Cận chi" được chia trước đây trở thành "Viễn chi Tông thất", lại thiết lập vài cái "Cận chi" mới. Sau tiếp tục quy định, Cận chi chia làm 6 tộc, Tả dực 2 tộc, Hữu dực 4 tộc. Mỗi tộc thiết lập 1 Tộc trưởng, 2 Học trưởng.}} Năm thứ 28 ([[1848]]), tháng 4, ông được phái đi trông coi [[Thanh Tây lăng]].

=== Thời Hàm Phong ===
Tháng 5 năm [[Hàm Phong]] thứ 2 ([[1852]]), ông được đưa vào danh sách dự bị tiến Lục ban, đến tháng 8 chính thức bổ nhiệm. Tháng 2 năm 1853, ông nhậm chức [[Quảng Châu]] Phó Đô thống.<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1866|loc=Quyển 85}}</ref> Nhưng chỉ 2 tháng sau thì ông bị bệnh phải chọn người khác đảm nhiệm rồi quay về Kỳ điều trị. Đến tháng 12 thì ông lại nhậm chức [[Tán trật đại thần]]. Đầu năm 1854, ông được phong làm Phó Đô thống [[Mông Cổ]] [[Chính Bạch kỳ]] vào tháng giêng,<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1866|loc=Quyển 119}}</ref> và Tiền dẫn Đại thần (前引大臣), thay quyền [[Thanh Châu, Duy Phường|Thanh Châu]] Phó Đô thống vào tháng 2.<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1866|loc=Quyển 121}}</ref> Đến năm 1857, ông liên tiếp thay đổi vị trí công tác khi liên tiếp được giao quản lý [[Chính Bạch kỳ]] tân cựu Doanh phòng (新旧营房) vào tháng 1, được phái tiến vào Võ chức Lục ban trong tháng 2, bắt đầu thay quyền Phó Đô thống [[Mãn Châu]] [[Chính Bạch kỳ]] từ tháng 4,<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1866|loc=Quyển 223}}</ref> và đến tháng 6, ông trở thành Tộc trưởng của Tả dực Cận chi Đệ nhất tộc.

Năm thứ 8 ([[1858]]), ông cũng tiếp tục thay đổi nhiều chức vụ khi bắt đầu thay quyền Phó Đô thống Hán Quân [[Chính Hồng kỳ]] từ tháng 4,<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1866|loc=Quyển 250}}</ref> nhậm chức Hữu Tông nhân của [[Tông Nhân Phủ|Tông Nhân phủ]] từ tháng 6,<ref name="ReferenceA"/> thay quyền [[Tương Hoàng kỳ]] [[Hộ quân Thống lĩnh]] từ tháng 9,<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1866|loc=Quyển 263}}</ref> và được điều làm Phó Đô thống [[Mãn Châu]] [[Tương Bạch kỳ]] vào tháng 12.<ref>{{Harvnb|Phòng hồ sơ Minh - Thanh|loc=Số 140176}}</ref> Một năm sau, ông tiếp tục thay quyền Phó Đô thống Hán Quân [[Chính Hồng kỳ]] vào tháng 8, quản lý sự vụ Kiện Duệ doanh từ tháng 9,<ref>{{Harvnb|Phòng hồ sơ Minh - Thanh|loc=Số 143163}}</ref> và quản lý [[Tương Bạch kỳ]] tân cựu Doanh phòng từ tháng 11. Tháng 3 năm 1860, ông thay quyền [[Tương Bạch kỳ]] [[Hộ quân Thống lĩnh]].<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1866|loc=Quyển 310}}</ref> Đến tháng 8 cùng năm, ông đồng thời kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ của Tông Nhân phủ, Đô thống [[Mãn Châu]] [[Tương Bạch kỳ]] và Kiện Duệ doanh. Tháng 10, ông thay quyền Hữu dực Tiền phong Thống lĩnh. Trong năm 1861, ông tiếp tục thay quyền nhiều vị trí như Đô thống [[Mãn Châu]] [[Chính Hoàng kỳ]], Tả dực Tiền phong Thống lĩnh.<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1879|loc=Quyển 4}}</ref> Tháng 10 cùng năm, ông được ban thưởng cho phép cưỡi ngựa trong Tử Cấm Thành.<ref>{{Harvnb|Hội đồng biên soạn nhà Thanh|1879|loc=Quyển 8}}</ref>

=== Thời Đồng Trị ===
Năm [[Đồng Trị]] nguyên niên ([[1862]]), tháng 2, ông nhậm chức Hữu dực Tiền phong Thống lĩnh.<ref name="ReferenceA"/> Tháng 3, thay quyền Phó Đô thống Hán Quân [[Tương Hồng kỳ]].<ref>{{Harvnb|Phòng hồ sơ Minh - Thanh|loc=Số 140289}}</ref> Tháng 9, ông được phái đi trông coi [[Thanh Đông lăng]]. Năm thứ 6 ([[1867]]), ông thay quyền Phó Đô thống Hán Quân [[Chính Bạch kỳ]].<ref>{{Harvnb|Phòng hồ sơ Minh - Thanh|loc=Số 143537}}</ref> Năm thứ 8 ([[1869]]), nhậm Phó Đô thống [[Mông Cổ]] [[Chính Hồng kỳ]],<ref>{{Harvnb|Phòng hồ sơ Minh - Thanh|loc=Số 140811}}</ref> sau đó lại điều nhậm Phó Đô thống [[Mãn Châu]] [[Tương Hồng kỳ]].<ref>{{Harvnb|Phòng hồ sơ Minh - Thanh|loc=Số 140948}}</ref> Năm thứ 13 ([[1874]]), ngày 7 tháng 7 (âm lịch), giờ Thìn, ông qua đời, thọ 73 tuổi.

== Gia quyến ==

* Đích Phu nhân: Đông Giai thị (佟佳氏), con gái của Viên ngoại lang ''Tát Khắc Đương A'' (蕯克当阿)
* Thiếp: Vương thị (王氏), con gái của ''Vương Thế Phúc'' (王世福).
* Con trai

# [[Phổ Phong (Nhà Thanh)|Phổ Phong]] (溥豐, [[1829]] - [[1896]]), mẹ là Đông Giai thị. Năm [[1850]] được phong Nhị đẳng Phụ quốc Tướng quân. Năm [[1854]] thưởng chức [[Nhị đẳng Thị vệ]], 1 năm sau thì bị cách chức. Năm [[1875]] tập tước [[Phụng ân Phụ quốc công]]. Từng được phái đi trông coi [[Thanh Tây lăng]] và [[Thanh Đông lăng]], nhậm [[Tán trật đại thần]]. Có bốn con trai.
# Phổ Thịnh (溥盛, [[1832]] - [[1896]]), mẹ là Đông Giai thị. Năm [[1851]] được phong Nhị đẳng Phụ quốc Tướng quân. Từng nhậm Càn Thanh môn [[Nhị đẳng Thị vệ]], [[Đầu đẳng Thị vệ]]. Có năm con trai.
# Phổ Trưng (溥徵, [[1837]] - [[1889]]), mẹ là Đông Giai thị. Năm [[1857]] được phong Phụ quốc Tướng quân. Năm [[1886]] nhậm chức Phục Châu Thành thủ úy - đứng đầu quân Bát kỳ Trú phòng ở Phục Châu. Có một con trai.
# Phổ Dung (溥融, [[1839]] - [[1854]]), mẹ là Đông Giai thị. Mất sớm, vô tự.
# Phổ Ân (溥恩, [[1860]] - [[1861]]), mẹ là Vương thị. Chết yểu.
# Phổ Duệ (溥銳, [[1867]] - [[1895]]), mẹ là Vương thị. Năm [[1886]] được phong Nhất đẳng Phụng quốc Tướng quân. Vô tự.
# Phổ Quang (溥光, [[1869]] - ?), mẹ là Vương thị. Từng nhậm chức Bút thiếp thức. Không rõ năm mất và thông tin con cái.

== Chú thích ==
{{notelist}}

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}
== Nguồn ==
{{refbegin|30em}}
*{{Chú thích web|url=http://www.axjlzp.com/clan111642.html|tựa đề=Ái Tân Giác La Tông phổ|tác giả=Ngọc điệp|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=}}
* {{Chú thích sách|url=https://book.douban.com/subject/4162448/|title=Ái Tân Giác La Tông phổ|last=Mã Văn Đại|first=|publisher=Nhà xuất bản Học Uyển|year=1998|isbn=9787507713428|location=|pages=}}
* {{chú thích sách|url=http://book.douban.com/subject/1024528/|title=Thanh sử cảo|last=[[Triệu Nhĩ Tốn]]|first=|publisher=Trung Hoa thư cục|year=1998|isbn=9787101007503|location=|pages=}}
* {{Chú thích web|url=https://zh.wikisource.org/wiki/清史稿|tựa đề=Thanh sử cảo|tác giả=[[Triệu Nhĩ Tốn]]|họ=|tên=|ngày=1928|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=}}
* {{Chú thích sách|url=https://www.mingqingxiaoshuo.com/lishiyanyi/daqingxuanzongchenghuangdishilu/|title=Tuyên Tông Thành Hoàng đế Thực lục|last=Hội đồng biên soạn nhà Thanh|first=|publisher=|year=1856|isbn=|editor-last=Văn Khánh|editor-link=:zh:文庆|location=|pages=|editor-last2=Hoa Sa Nạp|editor-link2=:zh:花沙納|access-date=2020-09-11|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116042746/https://www.mingqingxiaoshuo.com/lishiyanyi/daqingxuanzongchenghuangdishilu/}}
* {{Chú thích sách|url=https://www.mingqingxiaoshuo.com/lishiyanyi/daqingwenzongxianhuangdishilu/|title=Văn Tông Hiển Hoàng đế Thực lục|last=Hội đồng biên soạn nhà Thanh|first=|publisher=|year=1866|isbn=|editor-last=Cổ Trinh|editor-link=:zh:賈楨|location=|pages=|editor-last2=Chu Tổ Bồi|editor-link2=:zh:周祖培|access-date=2020-09-11|archive-date=2020-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110032118/https://www.mingqingxiaoshuo.com/lishiyanyi/daqingwenzongxianhuangdishilu/}}
* {{Chú thích sách|url=https://www.mingqingxiaoshuo.com/lishiyanyi/daqingmuzongyihuangdishilu/|title=Mục Tông Nghị Hoàng đế Thực lục|last=Hội đồng biên soạn nhà Thanh|first=|publisher=|year=1879|isbn=|editor-last=Bảo Vân|editor-link=:zh:寶鋆|location=|pages=|editor-last2=Thẩm Quế|access-date=2020-09-11|archive-date=2025-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20250811093522/https://www.mingqingxiaoshuo.com/lishiyanyi/daqingmuzongyihuangdishilu/|url-status=dead}}
* {{Chú thích web|url=http://archive.ihp.sinica.edu.tw/mctkm2c/mctkm2o?4%3A215310797%3A10%3A%2FLVM%2Fhome2%2Ftts%2Fmctkm2%2Fttscgi%2Fttsweb.ini%3A%3A%3A%40SPAWN|tựa đề=Nội các đại khố đương án|tác giả=Phòng hồ sơ Minh - Thanh|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20200916200931/http://archive.ihp.sinica.edu.tw/mctkm2c/mctkm2o?4%3A215310797%3A10%3A%2FLVM%2Fhome2%2Ftts%2Fmctkm2%2Fttscgi%2Fttsweb.ini%3A%3A%3A%40SPAWN|ngày lưu trữ=2020-09-16|ngày truy cập=|url-status=dead}}
{{refend}}

[[Thể loại:Tán trật đại thần]]
[[Thể loại:Người Mãn Châu Tương Lam kỳ]]
[[Thể loại:Lý Thân vương]]
[[Thể loại:Đô thống nhà Thanh]]