Xem mã nguồn của Tâm từ bi

[[Tập tin:Tượng mẹ Quan Âm Bồ tát tọa ở ngã tư đường Nguyễn Sơn quận Tân Phú, tháng 5 năm 2021 (12).jpg|300px|nhỏ|phải|[[Quan Âm Bồ tát]] trong [[Phật giáo Bắc truyền]] là hiện thân của Tâm từ bi cứu độ chúng sanh]]
'''Tâm từ bi''' hay '''Từ tâm''' cũng còn gọi là '''Bi vô lượng''' (''Karuṇā''/करुणा) là một trong [[Tứ vô lượng]] trong [[Phật giáo]], là phạm trù tâm thức thứ hai (trong ''Từ bi hỷ xả'') chỉ về lòng trắc ẩn cao thượng, bao trùm đồng đẳng tất cả những [[chúng sanh]] đau khổ, bất hạnh trên thế gian, đó là sự động lòng trắc ẩn trước [[Khổ (Phật giáo)|nỗi khổ]] tha nhân, là tấm lòng bao dung muốn người người thoát khổ, muốn cho nhân gian đừng sống trong [[nhân quả]] [[nghiệp]] xấu. Chướng ngại trực tiếp của tâm bi mẫn là tà tâm hại người, tính hung bạo (''Hiṃsa'') và chướng ngại gián tiếp là sự buồn khổ sầu bi lụy (''Domanassa''). Trong [[tiếng Anh]], thuật ngữ này thường được dịch là [[lòng trắc ẩn]] hoặc [[lòng thương xót]] và đôi khi là lòng vị tha hoặc niềm khao khát [[tâm linh]].<ref>Regarding the Sanskrit word, see [https://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/MWScan/MWScanpdf/mw0255-karaTa.pdf "{{IAST|karuṇā}}"] in {{harvtxt|Monier-Williams|1964|p=255}}, where the noun form of the word is defined as "pity, compassion".<br/>{{*}}For the Pali word, see [http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:356.pali "{{IAST|karuṇā}}"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120711002204/http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:356.pali |date=2012-07-11 }} in {{harvtxt|Rhys Davids|Stede|1921–25|page=197}}, where it is defined as "pity, compassion".<br/>{{*}}Contemporary scholars, translators, and interpreters have consistently translated the word as "compassion", not "pity". This can be seen, for instance, in (listed chronologically) {{harvtxt|Warder|2004|page=95}}, {{harvtxt|Buddhaghosa|1999|loc=[[Visuddhimagga|Vsm.]] IX.77ff|pages=306ff}}, {{harvtxt|Saddhatissa|2003|page=3|loc=[[Sutta Nipata|SN]] 3.39}}, {{harvtxt|Thanissaro|1994|loc=[[Anguttara Nikaya|AN]] 3.65}}, {{harvtxt|Salzberg|1995|pages=102ff}}, {{harvtxt|Gethin|1998|page=187}}, and {{harvtxt|Bodhi|2000|loc=[[Samyutta Nikaya|SN]] 41.7|page=1325}}.</ref> Trong [[tiếng Việt]] thì ''Karuṇā'' còn được gọi là lòng ''từ bi'' (悲/''cíbēi''), ''từ ái'', ''bác ái'', ''từ tâm'', ''nhân từ''. Karuṇā là một khái niệm tâm linh quan trọng trong [[tôn giáo Ấn Độ]] gồm [[đạo Hindu]], [[Phật giáo]], [[Đạo Sikh]] và [[Kỳ Na giáo]] (''Jainism''). Trong [[Ấn Độ giáo]], thì Karuṇā là một trong những đức tính và phẩm chất cơ bản mà một người khao khát tâm linh được khuyến khích trau dồi đạt thành. Nhiều vị thần Hindu được thần thoại miêu tả là hiện thân của [[lòng từ bi]].<ref>[https://hinduismpedia.kailaasa.org/wiki/Karuna Karuna] hinduismpedia {{dead link|date=March 2024}}</ref> Karuṇā thường được gắn kết với các đức hạnh khác như "Maitrī" ([[Tâm từ]]/từ tâm/lòng nhân ái) và "''Ahimsa''" ([[bất bạo động]]/bất hại). Cùng với nhau, những đức tính này tạo thành nền tảng của một cuộc sống chân chính và trọn vẹn về mặt tinh thần (làm lành lánh dữ), từ Karuṇā này xuất phát từ tiếng Phạn là ''Kara''<ref>{{chú thích web | url=https://www.yogapedia.com/definition/5305/karuna#:~:text=Karuna%20typically%20translates%20as%20%E2%80%9Ccompassion,associated%20with%20the%20English%20word | title=What is Karuna? - Definition from Yogapedia }}</ref> có nghĩa là "''làm lành''", biểu thị một hình thức từ bi dựa trên hành động, thay vì sự [[thương hại]] hay nỗi buồn [[Sầu|sầu bi lụy khổ]] liên quan đến từ tương ứng Sadness trong tiếng Anh. Trong thần thoại Ấn Độ giáo, khái niệm "''Karuṇā''" hay việc làm nhân ái đã ăn sâu vào tâm trí dân gian Ấn Độ và thường được minh họa qua các câu chuyện, các nhân vật và lời dạy của các bậc [[đạo sư]], [[nhà hiền triết|thánh hiền]].<ref>{{chú thích web | url=https://www.wisdomlib.org/definition/karuna | title=Karuna, Karuṇā, Karuṇa: 44 definitions | date=21 June 2008 }}</ref> Mỗi câu chuyện về thế thân ([[avatar]]) về các vị thần Hindu là hiện thân của lòng từ bi thần thánh trong việc làm và hành động như trong tác phẩm [[Shiva tandava stotra]] thì thần Shiva được mô tả là [[Karunavataram]] với ý nghĩa là sự [[nhân cách hóa]] lòng trắc ẩn.<ref>Bhandari, N. B. (2022). The Outlook: Journal of English Studies. Outlook, 13, 100-114.</ref> Thực hành như phóng sinh, [[Ăn chay trong Phật giáo|ăn chay]]... thường được nêu như biểu hiện cụ thể của tâm từ bi.

==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=}}
==Tham khảo==
* {{chú thích web|url=https://amaravati.org/dhamma-books/dont-push-just-use-the-weight-of-your-own-body/|title=Don't Push – Just Use the Weight of Your Own Body|author-link=Ajahn Amaro|last=Amaro|first=Ajahn|date=2016-07-29|website=Amaravati Buddhist Monastery}}
* {{chú thích sách|translator-last=Bodhi|translator-first=Bhikku|translator-link=Bhikkhu Bodhi|year=2000|title=The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of the Saṃyutta Nikāya|location=Boston|publisher=Wisdom Publications|isbn=0-86171-331-1|ref={{harvid|Bodhi|2000}} }}
* {{chú thích web |publisher=Buddha Dharma Education Association & BuddhaNet |work=Buddhist Studies for Secondary Students |title=Unit 6: The Four Immeasurables |url=https://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/bs-s15.htm |ref={{harvid|Buddha Dharma Education Association & BuddhaNet}} |ngày lưu trữ=2024-04-18 |ngày truy cập=2024-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418040339/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/bs-s15.htm |url-status=dead }}
* {{chú thích sách|author-link=Buddhaghosa|last=Buddhaghosa |first=Bhadantacariya|translator-link=Bhikkhu Nanamoli |translator-first=Bhikkhu|translator-last=Ñāṇamoli |year=1999|title=The Path of Purification: Visuddhimagga |location=Seattle, Wash. |publisher=BPS Pariyatti Editions |isbn=1-928706-00-2}}
* {{chú thích sách|first=Bhadantacariya|last=Buddhagosha |translator=Bhikkhu Ñãnamoli|title=Vishudimagga (The Path of Purification) |publisher=Buddhist Publication Society |year=2010|orig-year=1956|isbn=978-1928706014|at=2.99 |url=https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/nanamoli/PathofPurification2011.pdf}}
* {{chú thích sách|author-link=Rupert Gethin|last=Gethin |first=Rupert|year=1998|title=The Foundations of Buddhism |url=https://archive.org/details/foundationsofbud00rupe|location=Oxford |publisher=Oxford University Press}}
* {{chú thích sách|author-link=Tenzin Gyatso |last=Gyatso |first=Tenzin |year=2019 |title=Stages of Meditation |author2=Kamalashila |publisher=Snow Lion Publications |translator1=Geshe Lobsang Jordhen |translator2=Losang Choephel Ganchenpa |translator3=Jeremy Russell}}
* {{chú thích sách|author-link=Monier Monier-Williams |last=Monier-Williams|first=Monier|year=1964|orig-year=1899 |title=A Sanskrit-English Dictionary|location=London |publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-864308-X |access-date=2008-05-09 |url=https://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/MWScan/index.php?sfx=pdf}}
* {{chú thích sách|editor-link1=T.W. Rhys Davids|editor-last1=Rhys Davids|editor-first1=T.W.|editor-first2=William|editor-last2=Stede |year=1921–25|title=The Pali Text Society's Pali–English Dictionary|location=Chipstead|publisher=[[Pali Text Society]]|access-date=2008-05-09|url=https://dsal.uchicago.edu/dictionaries/pali/}}
* {{chú thích sách|translator-link=Hammalawa Saddhatissa|translator-last=Saddhatissa|translator-first=Hammalawa|title=The Sutta-Nipāta |orig-year=1985|year=2003|publisher=Curzon, London/Humanities Press|location=New York|ref={{harvid|Saddhatissa|2003}}}}
* {{chú thích sách|author-link=Sharon Salzberg |last=Salzberg |first=Sharon |year=1995 |title=Lovingkindness: The Revolutionary Art of Happiness |location=Boston |publisher=Shambhala Publications |isbn=1-57062-176-4}}
* {{chú thích web|last=Shah|first=Pravin K.|title=Nine Tattvas (Principles)|website=Jainism Literature Center / Jain Education|archive-url= https://web.archive.org/web/20090605003634/http://www.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/jainedu/9tattva.htm |archive-date=2009-06-05 |url=http://www.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/jainedu/9tattva.htm|url-status=dead}}
* {{chú thích sách|author=Shantideva|title=The Way of the Bodhisattva (Bodhicharyavatara) |year=2011 |location=Boston |publisher=Shambhala}}
* {{chú thích web|translator-link=Thanissaro Bhikkhu|translator-last=Thanissaro|translator-first=Bhikku|year=1994 |title=Kalama Sutta: To the Kalamas|at=([[Anguttara Nikaya|AN]] 3.65)|access-date=2008-05-10|website=Access to Insight |url=https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an03/an03.065.than.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006181109/http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an03/an03.065.than.html|archive-date=2011-10-06|ref={{harvid|Thanissaro|1994}} }}
* {{chú thích web|translator-link=Thanissaro Bhikkhu|translator-last=Thanissaro|translator-first=Bhikku|year=1997 |title=Ayacana Sutta: The Request|at=([[Samyutta Nikaya|SN]] 6.1)|access-date=2016-04-30|website=Access to Insight |url=http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/sn/sn06/sn06.001.than.html|ref={{harvid|Thanissaro|1997}} }}
* {{chú thích web|translator-link=Thanissaro Bhikkhu|translator-last=Thanissaro|translator-first=Bhikku|year=2006 |title=Metta Sutta: Good Will (1)|at=([[Anguttara Nikaya|AN]] 4.125)|access-date=2008-05-10 |website=Access to Insight |url=http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an04/an04.125.than.html|ref={{harvid|Thanissaro|2006}} }}
* {{chú thích sách|title=Four Sublime States and The Practice of Loving Kindness, and, The Practice of Loving Kindness |translator-link1=Ñāṇamoli Bhikkhu|author-link=Nyanaponika Thera |translator-first=Bhikku|translator-last=Ñāṇamoli |url=https://www.bps.lk/olib/bp/bp225s_Nyanaponika_Four-Sublime-States.pdf |first=Nyanaponika |last=Thera |publisher=Buddhist Publication Society |date=December 1998 |isbn=9789552401701}}
* {{chú thích sách|author-link=A. K. Warder|last=Warder|first=A. K.|orig-year=1970|year=2004|title=Indian Buddhism |publisher=Motilal Banarsidass|location=Delhi|isbn=81-208-1741-9}}
==Liên kết ngoài==
* {{chú thích web|url=https://rywiki.tsadra.org/index.php/snying_rje|website=Dharma Dictionary - RangjungYesheWiki|title= Snying Rje / Karuna}}
* {{chú thích web|url=https://karuna-shechen.org/|title=karuna shechen: altruisme en action|access-date=2024-07-19|archive-date=2024-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081904/https://karuna-shechen.org/|url-status=dead}} — The network of Karuna-Shechen foundations in Europe, North America and Asia is raising funds for humanitarian projects in the Himalayan region.
* {{chú thích web|archive-url=https://web.archive.org/web/20090106151520/http://buddhism.kalachakranet.org/compassion.html|archive-date=2009-01-06|title=Compassion and Bodhicitta|url=http://buddhism.kalachakranet.org/compassion.html|url-status=dead|website=A View on Buddhism}}
{{Chủ đề Phật giáo}}

[[Thể loại:Phật giáo]]
[[Thể loại:Khái niệm triết học Phật giáo]]
[[Thể loại:Khái niệm triết lý Ấn Độ giáo]]
[[Thể loại:Tánh tử tế]]
[[Thể loại:Thuật ngữ tiếng Phạn]]