Xem mã nguồn của Tử vong mẹ


{{Infobox medical condition (new)|image=A_mother_dies_and_is_taken_by_angels_as_her_new-born_child_is_taken_away,_A_grave_from_1863_in_Striesener_Friedhof_in_Dresden.jpg|caption=Bà mẹ qua đời, được các thiên thần mang đi. Đứa con do bà mẹ sinh ra phải lìa xa mẹ. Chạm khắc trên một ngôi mộ ở Striesener Friedhof, Dresden năm 1863.}}
Một số tổ chức y tế có định nghĩa hơi khác nhau về khái niệm '''tử vong''' '''mẹ''' (hay '''tử vong bà mẹ'''). [[Tổ chức Y tế Thế giới]] (WHO) định nghĩa tử vong mẹ là trường hợp phụ nữ tử vong do bất kỳ nguyên nhân nào liên quan đến mang thai hoặc quản lý thai kỳ (không tính tai nạn, tự tử, ngộ độc) trong khi mang thai và quá trình sinh đẻ, hoặc trong vòng 42 ngày kể từ ngày chấm dứt thai kỳ, bất kể thời gian và địa điểm mang thai.<ref name=":03">{{Chú thích web|url=https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/4622|tựa đề=Indicator Metadata Registry Details|website=www.who.int|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2021-11-08}}</ref> Định nghĩa của [[Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (Hoa Kỳ)|CDC]] về các trường hợp tử vong liên quan đến thai kỳ kéo dài trong thời gian một năm kể từ khi hoàn thành thai kỳ.<ref name=":222">{{Chú thích web|url=https://www.cdc.gov/reproductivehealth/MaternalInfantHealth/PMSS.html|tựa đề=Pregnancy Mortality Surveillance System - Pregnancy - Reproductive Health|ngày=25 November 2020|nhà xuất bản=CDC}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternalinfanthealth/pregnancy-relatedmortality.htm|tựa đề=Pregnancy-Related Deaths {{!}} CDC|ngày=2019-02-26|website=www.cdc.gov|ngôn ngữ=en-us|ngày truy cập=2021-11-08}}</ref> Tử vong liên quan đến thai kỳ, theo định nghĩa của [[Đại học Sản phụ khoa Hoa Kỳ]] (ACOG), là tất cả các trường hợp tử vong xảy ra trong vòng một năm sau khi hoàn thành thai kỳ.<ref name=":15">{{Chú thích tập san học thuật |last=Atrash |first=H. K. |last2=Rowley |first2=D. |last3=Hogue |first3=C. J. |date=February 1992 |title=Maternal and perinatal mortality |journal=Current Opinion in Obstetrics & Gynecology |volume=4 |issue=1 |pages=61–71 |doi=10.1097/00001703-199202000-00009 |pmid=1543832}}</ref> Việc xác định các trường hợp tử vong liên quan đến thai nghén là rất quan trọng để quyết định xem thai kỳ có phải là nguyên nhân trực tiếp hay gián tiếp góp phần gây ra tử vong hay không.

Có hai chỉ số chính được sử dụng khi nói về tỷ lệ tử vong mẹ trong một cộng đồng hoặc quốc gia. Đây là [[tỷ số tử vong mẹ]] (ratio) và tỷ suất tử vong mẹ (rate), cả hai đều được viết tắt là "MMR".<ref>[https://www.pop.org/content/definitions-maternal-mortality Maternal Mortality Ratio vs Maternal Mortality Rate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202083826/https://www.pop.org/content/definitions-maternal-mortality|date=2017-02-02}} on Population Research Institute website</ref> Đến năm 2017, tỷ suất tử vong mẹ trên thế giới đã giảm 44% kể từ năm 1990; tuy nhiên, mỗi ngày có 808 phụ nữ chết vì các nguyên nhân liên quan đến mang thai hoặc sinh nở.<ref name="unfpa.org23">{{Chú thích web|url=http://www.unfpa.org/maternal-health|tựa đề=Maternal health|nhà xuất bản=United Nations Population Fund|ngày truy cập=2017-01-29}}</ref> Theo báo cáo năm 2017 của [[Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc|Quỹ Dân số Liên hợp quốc]] (UNFPA), cứ 2 phút lại có một phụ nữ tử vong do các biến chứng khi sinh con hoặc khi mang thai. Đối với mỗi phụ nữ tử vong, có khoảng 20 đến 30 phụ nữ khác bị chấn thương, nhiễm trùng hoặc các biến chứng khác liên quan đến sinh đẻ hoặc mang thai.<ref name="unfpa.org23" />[[Tập tin:Maternal_health_(4798750001).jpg|nhỏ| Tháng 4 năm 2010, [[Sierra Leone]] triển khai dịch vụ chăm sóc sức khỏe miễn phí cho phụ nữ mang thai và đang cho con bú.]]

UNFPA ước tính có 303.000 phụ nữ chết vì các nguyên nhân liên quan đến mang thai hoặc sinh con vào năm 2015.<ref name="unfpa.org23" /><ref name=":33">{{Chú thích tập san học thuật |last=Ozimek |first=John A. |last2=Kilpatrick |first2=Sarah J. |date=2018-06-01 |title=Maternal Mortality in the Twenty-First Century |url=https://www.obgyn.theclinics.com/article/S0889-8545(18)30004-4/abstract |journal=Obstetrics and Gynecology Clinics |language=en |volume=45 |issue=2 |pages=175–186 |doi=10.1016/j.ogc.2018.01.004 |issn=0889-8545 |pmid=29747724}}</ref> WHO chia nguyên nhân tử vong mẹ thành hai loại theo nguyên nhân: '''''tử vong sản khoa trực tiếp''''' và '''''tử vong''''' '''''sản khoa gián tiếp.''''' Tử vong sản khoa trực tiếp là nguyên nhân tử vong do tai biến thai sản, sinh đẻ hoặc do đẻ non, ví dụ: [[Xuất huyết sau sinh|chảy máu sau sinh]], [[chuyển dạ ngừng tiến triển]] (các biện pháp can thiệp có hiệu quả cao).<ref name="GDB20132">{{Chú thích tập san học thuật |last=GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators |date=January 2015 |title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013 |journal=Lancet |volume=385 |issue=9963 |pages=117–71 |doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2 |pmc=4340604 |pmid=25530442}}</ref><ref name=":03" /> Tử vong sản khoa gián tiếp là do can thiệp lúc mang thai hoặc việc mang thai làm trầm trọng thêm tình trạng sẵn có, chẳng hạn như bệnh tim.<ref name=":03" />

Khi phụ nữ được tiếp cận với [[kế hoạch hóa gia đình]] và [[Bà đỡ có tay nghề|người đỡ đẻ lành nghề]] cùng với dịch vụ chăm sóc sản khoa khẩn cấp dự phòng, tỷ lệ tử vong mẹ toàn cầu đã giảm từ 385 ca tử vong mẹ trên 100.000 trẻ đẻ sống vào năm 1990 xuống còn 216 ca tử vong mẹ trên 100.000 trẻ đẻ sống vào năm 2015.<ref name="unfpa.org23" /><ref name=":33" /> Nhiều quốc gia đã giảm một nửa tỷ suất tử vong mẹ trong 10 năm qua.<ref name="unfpa.org23" /> Mặc dù đã có những nỗ lực nhằm giảm tỷ suất tử vong mẹ, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề phải cải thiện, đặc biệt là ở những vùng có nguồn lực hạn chế. Hơn 85% trường hợp tử vong mẹ ở các cộng đồng có nguồn lực hạn chế ở Châu Phi và Châu Á.<ref name="unfpa.org23" /> Ở những khu vực giàu tài nguyên, vẫn còn những vấn đề cần phải cải thiện, đặc biệt khi những vấn đề liên quan đến sự bất bình đẳng về chủng tộc về tỷ suất tử vong và bệnh tật ở bà mẹ.<ref name=":15" /><ref name=":33" />

Nhìn chung, tử vong mẹ là một chỉ số quan trọng về sức khỏe tổng thể của đất nước và phản ánh về cơ sở hạ tầng y tế của quốc gia đó.<ref name=":15" />
== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

== Thư mục ==
 {{refbegin}}
* {{chú thích sách|url=http://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/9789241507226_eng.pdf|title=Trends in maternal mortality: 1990 to 2013|last1=World Health Organization|date=2014|publisher=WHO|isbn=978-92-4-150722-6|author-link=World Health Organization|access-date=2 August 2016}}
{{refend}}

== Liên kết ngoài ==
{{Medical resources}}

* [https://www.who.int/reproductivehealth/publications/maternal_perinatal_health/9241562900/en/ Báo cáo Y tế Thế giới 2005 – Khiến mọi bà mẹ và trẻ em đều được tính]
[[Thể loại:Nhân khẩu học]]
[[Thể loại:Thuật ngữ y học]]
[[Thể loại:Khía cạnh y học của chết]]