Xem mã nguồn của Taegeuk

{{for|The Taekwondo Poomsae|Taegeuk (Taekwondo)}}{{distinguish|text=Pepsi Globe Logo}}{{Tên Triều Tiên
|img=Taegeuk.svg
|caption=Taegeuk trên Quốc kỳ Đại Hàn Dân Quốc
|width=150px
|hangul = 태극
|hanja = 太極
|rr = Taegeuk
|mr = T'aegŭk
|hanviet= Thái cực
}}

{{Văn hóa Triều Tiên}}
'''Taegeuk''' ({{Korean|태극|太極}}, {{IPA|ko|tʰɛgɯk̚}}, [[Phiên âm Hán-Việt|Hán-Việt]]: [[Thái cực]]) đề cập đến [[vũ trụ]] nơi mà tất cả mọi thứ và giá trị của vạn vật bắt nguồn từ đó.<ref>{{chú thích sách|last1=Gukgiwon (국기원)|title=Taekwondo textbook|date=2005|publisher=오성출판사|location=Seoul|page=303|url=https://books.google.co.kr/books?id=cCY2AQAAIAAJ&q=taegeuk&dq=taegeuk&hl=ko&sa=X&ved=0ahUKEwjpl-iZlaPLAhUBUaYKHf1lAAY4ChDoAQg2MAQ|accessdate=ngày 2 tháng 3 năm 2016}}</ref><ref name="Rogers">{{chú thích sách|last1=Rogers|first1=William Elford|title=Interpreting Interpretation: Textual Hermeneutics as an Ascetic Discipline|date=1994|publisher=Pennsylvania State University Press|location=University Park, Pa|isbn=9780271010618|page=303|url=https://books.google.co.kr/books?id=baCoPZPE1bQC&pg=PA112&dq=taegeuk+chinese+word&hl=ko&sa=X&ved=0ahUKEwjI2s7omKPLAhXDIaYKHcXqCYcQ6AEIKzAA#v=onepage&q=taegeuk%20chinese%20word&f=false|accessdate=ngày 2 tháng 3 năm 2016}}</ref> Đây còn là biểu tượng nằm ở vị trí trung tâm của [[Quốc kỳ Hàn Quốc|Quốc kỳ Đại Hàn Dân Quốc]] và có tên gọi gốc là ''Taegeukgi'' (Hangul: 태극기, "Thái cực Kì").<ref name="KOIS">{{chú thích sách|last1=Korean overseas information service|title=Handbook of Korea.|date=2003|publisher=Korean Overseas Information Service|location=Seoul|isbn=9788973750054|page=568|edition=11.|url=https://books.google.co.kr/books?id=IBpxAAAAMAAJ&q=taegeuk+7th+century&dq=taegeuk+7th+century&hl=ko&sa=X&ved=0ahUKEwj1zZTWmqPLAhUlqqYKHR96CTwQ6AEILTAC|accessdate=ngày 3 tháng 3 năm 2016}}</ref> Taegeuk thường được kết hợp với [[Đạo giáo]] trong các giá trị [[Triết học phương Đông|triết học Triều Tiên]] cũng như [[Shaman giáo Hàn Quốc]].<ref name="sanshin">[http://www.san-shin.org/Sacred-Mtns-01.html Korea's Sam-Taegeuk Symbol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190817050530/http://www.san-shin.org/Sacred-Mtns-01.html |date=2019-08-17 }}. san-shin.org, dedicated to the sacred mountains of Korea.</ref><ref name="taeguek">{{chú thích sách|url=https://books.google.co.kr/books?id=EfTWAAAAMAAJ&q=taegeuk+taoism&dq=taegeuk+taoism&hl=ko&sa=X&ved=0ahUKEwi1gLbzmaPLAhVD26YKHRJNCRUQ6AEIHzAB|title=Hanism as Korean mind: interpretation of Han philosophy|last1=Kim|first1=Sang Yil|last2=Ro|first2=Young Chan|date=1984|publisher=Eastern Academy of Human Sciences|isbn=0932713009|location=Los Angeles, Calif.|page=66|accessdate=ngày 2 tháng 3 năm 2016}}</ref>

==Lịch sử==
[[Tập tin:Pakua.svg|thumb|230px|The Pal Gwae ([[Bát quái]]) từ [[Đạo giáo]] <br />
(palgwae = "tám thái cực", {{hangul|팔괘}}, {{hanja|八卦}})]]

Nguồn gốc của thiết kế thái cực ở bán đảo Triều Tiên được cho rằng có niên đại từ thế kỉ thứ 7,<ref name="KOIS" /> nhưng trong những cuộc khai quật gần đây cho thấy sự tồn tại của nó còn lâu hơn nữa. Một thanh kiếm quý giá với thiết kế này, nó niên đại từ thế kỉ thứ năm 5 và thứ 6 trong suốt thời kỳ [[Tân La]].<ref>Proceedings of the International Symposium on Cultivation and Utilization of Asian, Sub-tropical, and Underutilized Horticultural Crops: Seoul, Korea, August 13-19, 2006</ref><ref>한국학 의 과제 와 전망: 제 5회 국제 학술 회의 세계 한국학 대회 논문집</ref> Trong khu tổ hợp Gameunsa,<ref name="KOIS" /> một ngôi chùa được xây dựng vào năm 628 triều đại [[Chân Bình vương|vua Chân Bình Vương của Tân La]], một tảng đá, có lẽ là nền tảng của ngôi chùa, được khắc thái cực.<ref>[http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Index?contents_id=E0002819 경주감은사지] Encyclopedia of Korea</ref> Dấu vết thái cực còn được tìm thấy trong các di tích của các nền văn hóa cổ đại Triều Tiên ở lăng mộ [[Cao Câu Ly]] và trong tàn tích Tân La.

Vào năm 2008, một tạo tác 1400 năm tuổi với hình thái cực được tìm thấy ở lăng mộ của [[Baekje|Bách Tế]] tại [[Naju]], [[Jeolla Nam]], nó được xem là thái cực lâu nhất được tìm thấy ở Triều Tiên<ref>[http://news.dongascience.com/PHP/NewsView.php?kisaid=20090604100000000166 국내 最古 태극무늬, 1400년 만에 햇빛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160701234551/http://news.dongascience.com/PHP/NewsView.php?kisaid=20090604100000000166 |date=2016-07-01 }} Dong-A Science, Yoon wan-jun, 2009-06-04</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/05/135_46228.html |title=Oldest Taegeuk Pattern Found in Naju |publisher=Koreatimes.co.kr |date = ngày 3 tháng 6 năm 2009 |accessdate = ngày 12 tháng 1 năm 2013}}</ref>

Thái cực được sử dụng trong phần lớn các văn bản lịch sử<ref name="Islam">{{chú thích sách|last1=Islam|first1=M. Rafiqul|title=Unconventional Gas Reservoirs: Evaluation, Appraisal, and Development|date=2014|publisher=Elsevier|isbn=9780128005941|page=352|url=https://books.google.co.kr/books?id=2zJdAgAAQBAJ&pg=PA352&dq=south+korean+national+flag+taegeuk&hl=ko&sa=X&ved=0ahUKEwjUmfDynqPLAhWnXaYKHUtpAFk4ChDoAQgoMAI#v=onepage&q=south%20korean%20national%20flag%20taegeuk&f=false|accessdate=ngày 3 tháng 3 năm 2016}}</ref> và cũng trong các tôn giáo bản địa ở Triều Tiên.<ref name="sanshin"/> Ở [[Cao Ly]] và [[Nhà Triều Tiên]], thiết kế này sau đó được sử dụng để đại diện cho đạo Lão ở Triều Tiên và nhanh chóng hy vọng cho sự hòa hợp của âm dương<ref name="KOIS" /><ref>An Illustrated Guide to Korean Culture - 233 traditional key words by The National Academy of the Korean Language</ref> Các hình bán nguyệt màu xanh và đỏ đã từng xuất hiện trong thời cổ đại.<ref name="Islam" />

==[[Quốc kỳ Hàn Quốc|Cờ Hàn Quốc]]==
Biểu tượng thái cực xuất hiện rõ nhất trên quốc kỳ Đại Hàn Dân Quốc, được gọi là ''taegeukgi'' (cùng với bốn trong tám [[bát quái]] được sử dụng trong bói toán). Nó thường được sử dụng như một biểu tượng yêu nước, với màu đỏ, xanh dương và đen. “Càn” bát quái (☰) đại diện cho bầu trời, mùa xuân, đông, và công bằng. “Khôn” bát quái (☷) biểu tượng cho trời đất, hè, tây, và sức sống, “khảm” bát quái (☵) đại diện cho mặt trăng, mùa đông, hướng bắc, và sự khôn ngoan, và “ly” bát quái (☲) đại diện cho mặt trời, mùa thu, hướng nam, và hiện thực. Bốn bát quái được di chuyển theo một chu kỳ vô hạn từ “càn” đến “ly” đến “khôn” đến “khảm” và quay trở lại “càn” trong việc theo đuổi sự hoàn hảo.<ref name="Ken">{{chú thích sách|last1=Ludden|first1=Ken|title=Mystic Apprentice Volume 3: Meditative Skills with Symbols and Glyphs Supplemental|date=2010|isbn=9780557728503|page=131|url=https://books.google.co.kr/books?id=USQqAgAAQBAJ&pg=PA131&dq=south+korean+national+flag+taegeuk&hl=ko&sa=X&ved=0ahUKEwjA8p-NnqPLAhUGI6YKHaRfAFoQ6AEINjAE#v=onepage&q=south%20korean%20national%20flag%20taegeuk&f=false|accessdate=ngày 3 tháng 3 năm 2016}}</ref> Nền màu trắng biểu tượng cho sự đồng nhất, tính toàn vẹn và hòa bình tự nhiên của người dân Hàn Quốc. Theo truyền thống, người Hàn Quốc thường mặc đồ trắng.<ref name="Islam" /><ref name="Ken" />

==Hình ảnh==
<gallery>
Tập tin:Flag of South Korea.svg|[[Quốc kỳ Hàn Quốc|Quốc kỳ Đại Hàn Dân Quốc]] với thái cực màu xanh và đỏ nằm ở trung tâm.
Tập tin:Sam Taegeuk (LynneCmix).png|Thái cực 3 màu
Tập tin:Sam Taeguk.jpg|Thái cực 3 màu
Tập tin:Taegeuk in Naju Hyanggyo.jpg|Họa tiết thái cực tại Naju Hyanggyo trong triều đại Nhà Triều Tiên.
Tập tin:Samtaegeuk with Fu Hsi's 8 trigrams.svg|Thái cực 3 màu vây quanh của [[Bát quái|pal gwae]].
Tập tin:SamTaegeukFan.jpg|Quạt cầm tay với thiết kế tam cực 3 màu
Tập tin:Flag of Jeju (1969–2009).svg|Cờ của [[Jeju-do|Jeju]] với biểu tượng tương tự
</gallery>

==Xem thêm==
{{Portal|Hàn Quốc}}
* [[Văn hóa Triều Tiên]]
* [[Thái cực đồ]]

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Liên kết==
* {{in lang|ko}} [http://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1997361&cid=42661&categoryId=42661 Taegeuk] tại ''[[Naver]]''

[[Thể loại:Văn hóa Triều Tiên]]
[[Thể loại:Biểu tượng quốc gia Triều Tiên]]
[[Thể loại:Biểu tượng quốc gia Hàn Quốc]]
[[Thể loại:Đạo giáo]]