Xem mã nguồn của Thẩm mỹ Y2K

{{Mô tả ngắn|Thẩm mỹ Internet}}
{{Về|một thẩm mỹ Internet|sự cố máy tính năm 2000|sự cố Y2K}}
{{Đổi hướng|Cybercore|trò chơi điện tử|Cyber Core{{!}}''Cyber Core''}}

[[Tập tin:IMac Bondi Blue.jpg|thumb|[[iMac G3]] của Apple là một ví dụ về thiết kế mang phong cách [[blobject]] phổ biến trong mỹ thuật Y2K.<ref name=":0">{{Cite news |last=Alexander |first=Leigh |date=2016-05-19 |title=The Y2K aesthetic: who knew the look of the year 2000 would endure? |trans-title=Thẩm mỹ Y2K: ai ngờ phong cách năm 2000 lại trường tồn? |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/may/19/year-2000-y2k-millennium-design-aesthetic |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926183256/https://www.theguardian.com/technology/2016/may/19/year-2000-y2k-millennium-design-aesthetic |archive-date=September 26, 2024 |access-date=2024-09-26 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>|275x275px]]

'''Y2K''' là một [[Internet aesthetics|thẩm mỹ Internet]] xoay quanh các sản phẩm, phong cách và thời trang của cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000. Những phong cách này nối tiếp thẩm mỹ [[Memphis Group|thiết kế Memphis]] từ giữa thập niên 1980 đến giữa thập niên 1990.<ref name="Envato">[https://elements.envato.com/learn/memphis-patterns Sự thăng trầm (và trở lại) của các họa tiết Memphis], ''Envato''</ref> Cái tên Y2K bắt nguồn từ một từ viết tắt do lập trình viên David Eddy tạo ra để chỉ năm 2000 và [[Sự cố máy tính năm 2000|những lỗi máy tính tiềm ẩn của nó]]. Thẩm mỹ Y2K có thể bao gồm các vật liệu tổng hợp hoặc kim loại, đồ nội thất bơm hơi và giao diện máy tính của thời [[Bong bóng dot-com|kỷ nguyên dotcom]].

Khi thuật ngữ Y2K dần trở nên phổ biến hơn trên các phương tiện truyền thông đại chúng vào thập niên 2020, nó bắt đầu được sử dụng rộng rãi hơn để bao hàm các thẩm mỹ [[2000s in fashion|thời trang thập niên 2000]]; trong khi đó, thuật ngữ '''Cybercore''' đôi khi được dùng như một từ đồng nghĩa với tính thẩm mỹ hoài niệm tương lai nguyên bản.

== Lịch sử ==
Giới chuyên môn từng so sánh Y2K với "nowstalgia" (hoài niệm hiện tại), một hiện tượng mà trong đó văn hóa thay đổi quá nhanh khiến các thế hệ trẻ tuổi nhung nhớ những điều thuộc về quá khứ gần.<ref>{{Cite web |last=Vendrell |first=David |date=2023-12-19 |title=Nowstalgia is nostalgia hitting lightspeed |trans-title=Nowstalgia là nỗi hoài niệm đạt đến tốc độ ánh sáng |url=https://futureparty.com/nowstalgia-cycles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726141452/https://futureparty.com/nowstalgia-cycles/ |archive-date=July 26, 2024 |access-date=2024-09-26 |website=TheFutureParty |language=en}}</ref> Sự thay đổi chóng mặt trong thập niên 2000 bắt nguồn từ [[Sự kiện 11 tháng 9]], [[chiến tranh chống khủng bố]] và những tiến bộ công nghệ nhảy vọt của thập kỷ, chẳng hạn như [[iPod]].<ref>{{Cite web |last=Willingham |first=A. J. |date=2022-12-29 |title=Y2K aesthetics are so hot right now – and so is the era's existential dread |trans-title=Thẩm mỹ Y2K hiện đang rất thịnh hành – và nỗi sợ hãi hiện sinh của thời đại đó cũng vậy |url=https://www.cnn.com/2022/12/29/us/y2k-nostalgia-millennium-style-angst-cec/index.html |access-date=2024-09-26 |website=CNN |language=en}}</ref> Thuật ngữ Y2K bắt nguồn từ [[sự cố máy tính năm 2000]].<ref name=":7">{{Cite journal |last=Yang |first=Xiaochun |date=2023 |title=Retro Futurism: The Resurgence of Y2K Style in the Fashion Field |trans-title=Chủ nghĩa hoài niệm tương lai: Sự trỗi dậy của phong cách Y2K trong lĩnh vực thời trang |url=https://www.shs-conferences.org/articles/shsconf/abs/2023/16/shsconf_cacc2023_02003/shsconf_cacc2023_02003.html |journal=SHS Web of Conferences |language=en |volume=167 |pages=02003 |doi=10.1051/shsconf/202316702003 |issn=2261-2424 |doi-access=free}}</ref>

Evan Collins, nhà sáng lập [[Consumer Aesthetics Research Institute|Viện Nghiên cứu Mỹ học Tiêu dùng]], đã lập nên "Viện Thẩm mỹ Y2K",<ref name=":5">{{Cite news |last=Frey |first=Angelica |date=2022-10-27 |title=The Y2K Aesthetic is Fully Back, but Can It Stick Around? |trans-title=Thẩm mỹ Y2K đã hoàn toàn trở lại, nhưng liệu nó có thể tồn tại lâu dài? |url=https://eyeondesign.aiga.org/the-y2k-aesthetic-is-fully-back-but-can-it-stick-around/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721034757/https://eyeondesign.aiga.org/the-y2k-aesthetic-is-fully-back-but-can-it-stick-around/ |archive-date=July 21, 2025 |access-date=2025-09-12 |work=Eye on Design |language=en}}</ref> điều mà ''[[Vice Media|Vice]]'' ca ngợi là "nguồn thông tin tốt nhất về Y2K".<ref name="VICE">{{Cite web |last=Friedlander |first=Emilie |date=2021-12-28 |title=The Year in Aesthetics, From Dark Academia to McBling |trans-title=Năm của những thẩm mỹ, từ Dark Academia đến McBling |url=https://www.vice.com/en/article/the-year-in-aesthetics-from-dark-academia-to-mcbling/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918052807/https://www.vice.com/en/article/the-year-in-aesthetics-from-dark-academia-to-mcbling/ |archive-date=September 18, 2024 |access-date=2024-09-26 |website=VICE |language=en}}</ref> Bên cạnh đó, giới chuyên môn đôi khi gắn liền nhóm thiết kế đồ họa người Anh [[The Designers Republic]] với công lao phổ biến Y2K.<ref>{{Cite web |last=Masaki |first=Ray |date=2022-02-17 |title=Broken Japanese: Exploring exoticisation and stereotyping in graphic design |trans-title=Tiếng Nhật vụn vỡ: Khám phá sự kỳ lạ hóa và định kiến trong thiết kế đồ họa |url=https://www.itsnicethat.com/features/broken-japanese-opinion-part-two-creative-industry-170222 |access-date=2024-12-19 |website=It's Nice That |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=the a-z of y2k |trans-title=Từ điển a-z về y2k |url=https://i-d.co/article/the-a-z-of-y2k/ |access-date=2024-12-19 |website=i-D |language=en}}</ref> Học giả Xiaochun Yang lưu ý rằng sự trỗi dậy của tính thẩm mỹ này có mối tương quan chặt chẽ với [[đại dịch COVID-19]] và cuộc [[Suy thoái COVID-19|suy thoái kinh tế]] đi kèm.<ref name=":7" />

Ban đầu, thẩm mỹ Internet Y2K hoài niệm về một trào lưu nghệ thuật mang đậm chất [[Retrofuturistic|hoài niệm tương lai]], đặc trưng bởi các vật liệu kim loại (còn gọi là chromecore), [[blobject]] và quần áo phản quang.<ref name=":02">{{Cite news |last=Alexander |first=Leigh |date=2016-05-19 |title=The Y2K aesthetic: who knew the look of the year 2000 would endure? |trans-title=Thẩm mỹ Y2K: ai ngờ phong cách năm 2000 lại trường tồn? |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/may/19/year-2000-y2k-millennium-design-aesthetic |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926183256/https://www.theguardian.com/technology/2016/may/19/year-2000-y2k-millennium-design-aesthetic |archive-date=September 26, 2024 |access-date=2024-09-26 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Khi thuật ngữ "Y2K" thu hút sự chú ý của đại chúng xuyên suốt thập niên 2020, khái niệm này đã mở rộng để chỉ [[2000s in fashion|thời trang thập niên 2000]] nói chung;<ref>{{Cite web |last=Chokrane |first=Boutayna |date=2023-12-13 |title=Y2K Fashion 101: How 2023 Got the Millennium Bug All Over Again |trans-title=Thời trang Y2K 101: Cách năm 2023 lại vướng vào Sự cố máy tính năm 2000 một lần nữa |url=https://www.vogue.com/article/y2k-fashion |access-date=2024-05-27 |website=Vogue |language=en}}</ref> trong khi đó, định nghĩa trước đây của Y2K đôi khi được gọi là Cybercore nhằm tạo sự khác biệt với định nghĩa sau này.<ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Cybercore Is The Next Y2K Fashion Aesthetic Trend |trans-title=Cybercore là xu hướng thẩm mỹ thời trang Y2K tiếp theo |url=https://www.nylon.com/fashion/y2k-cybercore-aesthetic-fashion-trend |access-date=2024-05-28 |website=Nylon |language=en}}</ref>

Thẩm mỹ Y2K đặc biệt được ưa chuộng tại các quốc gia Đông Á như [[Nhật Bản]],<ref>{{Cite web |last=Tsuya-chan |first= |date=2025-06-26 |title=国内アイドルグループに見る「かわいい」の多様化——「Y2K」「ダークネス」「フェアリー」 |trans-title=Sự đa dạng hóa của "Kawaii" trong các nhóm nhạc thần tượng Nhật Bản: "Y2K", "Darkness", và "Fairy" Series: Xu hướng ngôi sao nhạc Pop |url=https://www.wwdjapan.com/articles/2144361 |access-date=2025-09-12 |website=WWDJAPAN |language=en}}</ref> [[Trung Quốc]]<ref name=":7" /> và [[Hàn Quốc]].<ref name=":8">{{Cite web |last=Kyung-min |first=Pyo |date=2024-05-19 |title=Y2K aesthetics resurface as cultural mainstay |trans-title=Thẩm mỹ Y2K tái xuất như một trụ cột văn hóa |url=https://www.koreatimes.co.kr/lifestyle/trends/20240519/y2k-aesthetics-resurface-as-cultural-mainstay-in-korea |access-date=2025-09-12 |website=The Korea Times |language=en}}</ref> Tại Trung Quốc, nhiều trang phục thường xuyên được đăng tải kèm hashtag Y2K trên nền tảng [[Xiaohongshu]] và phong cách này cũng được đông đảo người nổi tiếng diện trên các tạp chí thời trang như ''SuperELLE''.<ref name=":7" /> Phong cách thiết kế này đã gặt hái thành công vang dội trong ngành công nghiệp [[K-pop]] lẫn [[J-pop]],<ref name=":8" />; đồng thời, thời trang của các nhóm nhạc nữ thập niên 2020 như [[Aespa]] và [[XG]] đã tạo ra tầm ảnh hưởng đáng kể đối với xu hướng thời trang "Y3K" đình đám của Nhật Bản,<ref>{{Cite web |last=Phillips |first=J'Nae |date=2024-08-16 |title=Cyber nostalgia: How Gen Z-coded Y3K fashion is going to shape the future |trans-title=Hoài niệm Cyber: Cách thời trang Y3K mang đậm mã Gen Z sẽ định hình tương lai |url=https://screenshot-media.com/the-future/trends/cyber-nostalgia-y3k-fashion-trend/ |access-date=2025-09-12 |website=SCREENSHOT Media |language=en}}</ref> song song với phong cách "thời trang cyber" của [[Harajuku]] thập niên 90.<ref>{{Cite web |last=Tajimax |date=2023-07-12 |title=Z世代にも人気のサイバーファッションの魅力を徹底解析・Y3Kとの違いとは？ |trans-title=Phân tích kỹ lưỡng sức hấp dẫn của thời trang cyber, vốn rất phổ biến ở Thế hệ Z. Điểm khác biệt giữa phong cách này và Y3K là gì? |url=https://fashiontechnews.zozo.com/culture/cyber_fashion |access-date=2025-09-12 |website=Fashion Tech News |language=en}}</ref>

== Đặc điểm ==
[[Tập_tin:Sony_Cybershot_DSC_W210.jpg|trái|nhỏ|[[Máy ảnh số]] dần trở nên thịnh hành trong thập niên 2000 và thường gắn liền với thẩm mỹ Y2K.|250x250px]]
Y2K là một thẩm mỹ mang hơi hướng [[Chủ nghĩa hoài niệm tương lai|hoài niệm tương lai]], chịu ảnh hưởng rõ nét từ các xu hướng thiết kế của thập niên 1970. Các tông màu rực rỡ như xanh chanh, cam và hồng rực<ref name=":3">{{Cite web |last=Eardley |first=David |date=2022-01-05 |title=Y2K Aesthetic Ideas for the Generation That Lived Through It |trans-title=Ý tưởng thẩm mỹ Y2K dành cho thế hệ đã từng trải qua thời đại đó |url=https://www.architecturaldigest.com/story/y2k-aesthetic-design-trend |access-date=2025-09-06 |website=Architectural Digest |language=en}}</ref> thường được kết hợp với sắc trắng bóng bẩy và lớp phủ [[Chromi|chrome]] kim loại.<ref name=":2">{{Cite web |last=Coke |first=Velvet |date=2024-03-28 |title=Simulation: Ten Music Videos That Defined The Y2K Space Age Era |trans-title=Mô phỏng: Mười video ca nhạc định hình kỷ nguyên không gian Y2K |url=https://www.clashmusic.com/columns/simulation-ten-music-videos-that-defined-the-y2k-space-age-era/ |access-date=2025-09-06 |website=Clash Magazine |language=en}}</ref> Họa tiết da báo và hoa văn ảo giác là những tàn dư từ thập niên 1990, thường xuất hiện cùng các tông màu rực rỡ nêu trên.<ref name=":3" /> Công nghệ của thời kỳ này (chẳng hạn như máy tính và máy chơi trò chơi điện tử) thường nổi bật với các điểm nhấn trong suốt hoặc sở hữu lớp vỏ nhựa mờ có màu sắc sống động, đồng thời đôi khi còn đính kèm nhũ lấp lánh.<ref>{{Cite web |last=Joseph |first=Fūnk-é |date=2022-08-02 |title=I Miss You, Transparent Technology: An Investigation into the Y2K Clear Craze |trans-title=Nhớ lắm công nghệ trong suốt ơi: Cuộc điều tra về cơn sốt đồ trong suốt thời Y2K |url=https://www.fanbyte.com/pokemon/features/transparent-technology-y2k-clear-craze-i-miss-you |access-date=2025-09-06 |website=Fanbyte |language=en}}</ref> Thiết kế đồ họa thường sử dụng hiệu ứng chuyển màu (gradient), phông chữ dày<ref name=":6">{{Cite web |last=Talton |first=Trinity |title=Why I Miss Y2K Color and Futurism |trans-title=Tại sao tôi lại nhớ màu sắc và chủ nghĩa vị lai của Y2K |url=https://www.strikemagazines.com/blog-2-1/why-i-miss-y2k-color-and-futurism |access-date=2025-09-06 |website=Strike Magazines |language=en}}</ref> hoặc bo tròn,<ref name=":52">{{Cite news |last=Frey |first=Angelica |date=2022-10-27 |title=The Y2K Aesthetic is Fully Back, but Can It Stick Around? |trans-title=Thẩm mỹ Y2K đã hoàn toàn trở lại, nhưng liệu nó có thể tồn tại lâu dài? |url=https://eyeondesign.aiga.org/the-y2k-aesthetic-is-fully-back-but-can-it-stick-around/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721034757/https://eyeondesign.aiga.org/the-y2k-aesthetic-is-fully-back-but-can-it-stick-around/ |archive-date=July 21, 2025 |access-date=2025-09-12 |work=Eye on Design |language=en}}</ref> các thành phần 3D<ref name=":6" /> cùng các hiệu ứng kim loại hoặc bóng bẩy.<ref name=":52" />

Các món đồ nội thất thịnh hành trong thiết kế không gian Y2K bao gồm [[ghế bướm]], [[ghế lười]] và bất kỳ [[Đồ bơm hơi|vật dụng bơm hơi]] nào. Các món đồ trang trí khác thường mang tính ngẫu hứng hoặc vui nhộn, tiêu biểu là [[đèn lava]], màn treo giường và rèm hạt. Người ta cũng thường xuyên sử dụng vô số [[gối kê]] để điểm tô cho căn phòng.<ref name=":3" /> Các thiết bị công nghệ lỗi thời từ thập niên 2000 như [[điện thoại nắp gập]], máy tính cũ và [[máy ảnh số]] thỉnh thoảng cũng được tận dụng làm đồ trang trí.<ref name=":4">{{Cite web |last=Levinson |first=Alana Hope |date=2024-03-07 |title=The People Obsessed With Using Obsolete, Y2K Technology—as Decor |trans-title=Những người ám ảnh với việc sử dụng công nghệ Y2K lỗi thời làm đồ trang trí |url=https://www.dwell.com/article/early-aughts-y2k-tech-decor-apple-g3-colorful-computer-b3093bd5-a348bae8-28ffed5a-1593189a |access-date=2025-09-06 |website=Dwell |language=en}}</ref>

Thời trang thể hiện ảnh hưởng rõ rệt hơn từ khoa học viễn tưởng, với các yếu tố phổ biến bao gồm [[quần áo PVC]],<ref name=":72">{{Cite journal |last=Yang |first=Xiaochun |date=2023 |title=Retro Futurism: The Resurgence of Y2K Style in the Fashion Field |trans-title=Chủ nghĩa hoài niệm tương lai: Sự trỗi dậy của phong cách Y2K trong lĩnh vực thời trang |url=https://www.shs-conferences.org/articles/shsconf/abs/2023/16/shsconf_cacc2023_02003/shsconf_cacc2023_02003.html |journal=SHS Web of Conferences |language=en |volume=167 |pages=02003 |doi=10.1051/shsconf/202316702003 |issn=2261-2424 |doi-access=free}}</ref> kính râm mang phong cách vị lai, [[tracksuit]], [[giày đế bánh mì]]<ref name=":2" /> và [[công nghệ thiết bị đeo]].<ref name=":4" /> Y2K cũng có thể vay mượn các yếu tố từ mỹ thuật McBling, scene và [[Frutiger Aero]],<ref name=":03">{{Cite news |last=Alexander |first=Leigh |date=2016-05-19 |title=The Y2K aesthetic: who knew the look of the year 2000 would endure? |trans-title=Thẩm mỹ Y2K: ai ngờ phong cách năm 2000 lại trường tồn? |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/may/19/year-2000-y2k-millennium-design-aesthetic |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926183256/https://www.theguardian.com/technology/2016/may/19/year-2000-y2k-millennium-design-aesthetic |archive-date=September 26, 2024 |access-date=2024-09-26 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref name="VICE2">{{Cite web |last=Friedlander |first=Emilie |date=2021-12-28 |title=The Year in Aesthetics, From Dark Academia to McBling |trans-title=Năm của những thẩm mỹ, từ Dark Academia đến McBling |url=https://www.vice.com/en/article/the-year-in-aesthetics-from-dark-academia-to-mcbling/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918052807/https://www.vice.com/en/article/the-year-in-aesthetics-from-dark-academia-to-mcbling/ |archive-date=September 18, 2024 |access-date=2024-09-26 |website=VICE |language=en}}</ref> những phong cách thỉnh thoảng bị nhầm lẫn với nhau.<ref>{{Cite web |last=Nguyen |first=Stacey |date=2024-08-07 |title=What counts as the Y2K aesthetic? Here's what you need to know |trans-title=Điều gì được tính là thẩm mỹ Y2K? Đây là những gì bạn cần biết |url=https://www.dailydot.com/pop-culture/y2k-aesthetic-explained/ |access-date=2024-12-19 |website=The Daily Dot |language=en}}</ref>

== Các thuật ngữ liên quan ==
Năm 2022, tạp chí ''[[Office Magazine|Office]]'' cho biết thuật ngữ "[[New Nostalgia]]", được mô tả là "một xu hướng đầy luyến tiếc về kỷ nguyên Y2K", thường gắn liền với nữ nhạc sĩ [[PinkPantheress]], người ban đầu đã tạo ra cụm từ này vào năm 2021 như một thể loại để định hình phong cách âm nhạc của cô.<ref>{{Cite web |date=2022-04-05 |title=Pink Pantheress: Baby, Here Comes The Sound |trans-title=Pink Pantheress: Cưng à, Âm thanh đang đến đây |url=https://officemagazine.net/pink-pantheress-baby-here-comes-sound |access-date=2026-01-26 |website=Office Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anonymity & New Nostalgia: PinkPantheress |trans-title=Sự ẩn danh & Nỗi hoài niệm mới: PinkPantheress |url=https://www.nyucommclub.com/content/2022/6/4/anonymity-amp-new-nostalgia-pinkpantheress |access-date=2026-01-26 |website=NYU COMM CLUB |language=en}}</ref>

== Xem thêm ==

* [[-core]]
* [[Internet aesthetics|Thẩm mỹ Internet]]
* [[Memphis Group|Thiết kế Memphis]]
* [[Frutiger Aero]]
* [[Vaporwave]]
* [[1990s in fashion|Thời trang thập niên 1990]]
* [[2000s in fashion|Thời trang thập niên 2000]]
* [[Sự cố máy tính năm 2000]]

== Tham khảo ==
{{Reflist}}

== Liên kết ngoài ==

* [https://cari.institute/aesthetics/y2k-aesthetic Thẩm mỹ Y2K] trên [[Consumer Aesthetics Research Institute|CARI]]
* [https://cari.institute/aesthetics/neo-y2k Tân Y2K] trên [[Consumer Aesthetics Research Institute|CARI]]

[[Thể loại:Thời trang thập niên 1990]] 
[[Thể loại:Thời trang thập niên 2000]] 
[[Thể loại:Xu hướng thập niên 2020]] 
[[Thể loại:Thẩm mỹ Internet]] 
[[Thể loại:Hoài niệm]] 
[[Thể loại:Chủ nghĩa hoài niệm tương lai]]