Xem mã nguồn của Thiên thần Moroni

[[Tập tin:Brisbane Australia Temple statue.jpg|300px|nhỏ|phải|Tượng thiên thần Moroni ở Úc]]
'''Thiên thần Moroni'''<ref>{{chú thích sách |chapter=Pronunciation Guide |title=Book of Mormon |url=https://www.churchofjesuschrist.org/study/scriptures/bofm/pronunciation?lang=eng |access-date=April 1, 2013 }}</ref> (phát âm như là ''Mô-Rô-Ni'') là một vị [[thiên thần]] trong [[Mặc Môn giáo]] mà [[Joseph Smith]] là người sáng lập [[phong trào Thánh hữu Ngày sau]] cho biết đã đến thăm ông ta nhiều lần, lần đầu là vào ngày [[21 tháng 9]] năm [[1823]]. Theo Joseph Smith thì thiên thần Moroni đã người bảo vệ những [[chiếc đĩa vàng]] được chôn gần nhà ông Smith ở phía tây [[New York]] mà Các Thánh Hữu Ngày Sau tin rằng đó là nguồn gốc của [[sách Mặc Môn]]. Là một nhân vật quan trọng trong thần học của phong trào Thánh Hữu Ngày Sau, thiên thần Moroni nổi bật về kiến trúc và nghệ thuật. Ngoài Smith, [[Ba Nhân Chứng]] và một số nhân chứng khác cũng có lời chứng rằng họ đã nhìn thấy thiên thần Moroni trong [[khải tượng]] vào năm [[1829]].

Thiên thần Moroni được những tín nhân của giáo hội Các Thánh Hữu Ngày Sau cho là cùng một người với nhà tiên tri-chiến binh trong sách Mặc Môn tên là Mô Rô Ni, người cuối cùng viết lên các bảng khắc bằng vàng. Theo Sách Mặc Môn, thiên thần Moroni là một [[chiến binh]] thời [[tiền Colombia]], người đã chôn cất các bảng khắc bằng vàng. Sau khi chết, anh trở thành thiên thần được giao nhiệm vụ hướng đạo Smith đến địa điểm được chỉ định vào những năm 1820. Theo Joseph Smith thì sau đó ông đã trả lại những tấm bảng vàng cho Moroni sau khi chúng được dịch sang tiếng Anh và tính đến năm 1838, thì thiên thần Moroni vẫn là chủ sở hữu những tấm bảng này.<ref name = returned>[[Joseph Smith–History]], [https://www.churchofjesuschrist.org/study/scriptures/pgp/js-h/1.60?lang=eng 1:60], [[Pearl of Great Price (Mormonism)|Pearl of Great Price]].</ref>

==Tên gọi==
Có sự mâu thuẫn nhau về tên của vị thiên thần này. Ban đầu, Smith chỉ gọi là "''một thiên thần''" mà không xác định được tên. Vì vậy, trong một lá thư năm 1831 của [[Lucy Mack Smith]] gửi cho anh trai mình, cô ấy thảo luận về Moroni là người đã chôn những chiếc đĩa vàng, nhưng không xác định anh ta là "''thánh thiên thần''" vô danh đã cho Smith phương tiện để dịch những [[ngôn ngữ thiêng liêng]] từ chiếc [[đĩa vàng]] sang tiếng Anh.<ref>{{Harv|Morgan|1986|p=349}}.</ref> Trong một diễn biến lịch sử vào năm 1832, Smith nói rằng ông đã được "''một thiên thần của Chúa''" đến thăm, người đã đề cập đến nhà tiên tri "Moroni" trong Sách Mặc Môn là người cuối cùng khắc các tấm vàng; tuy nhiên, lời kể của Smith không cho biết liệu thiên thần có ám chỉ "chính mình" là Moroni hay không.<ref>{{Harv|Smith|1832|p=4}}.</ref> Smith đã xác định vị thiên thần này chính là Moroni vào năm 1835, trong khi chuẩn bị ấn bản đầu tiên của [[Giáo Lý và Giao Ước]], trong đó ông chỉ ra một số thiên thần sẽ đến thế gian sau [[Ngày Tái Lâm]] và uống [[rượu bí tích]] với chính mình và [[Oliver Cowdery]].<ref name = 1835dc>{{Harv|Smith|Cowdery|Rigdon|Williams|1835|p=180}}.</ref> Trong số các thiên sứ đó, tín điều mặc khải liệt kê "''Mô Rô Ni, người mà ta đã gửi đến cho ngươi để tiết lộ sách Mặc Môn, chứa đựng phúc âm trọn vẹn vĩnh viễn của ta; người mà ta đã trao cho những chìa khóa của biên sử về cây gậy của Épraim''".<ref name = 1835dc/> Vào khoảng thời gian này, Cowdery đang viết lịch sử về Smith, trong đó ông xác định thiên thần là [[Mô Rô Ni (Nhà tiên tri trong Sách Mặc Môn)|nhà tiên tri Mô Rô Ni]] trong sách Mặc Môn.<ref>{{Harv|Cowdery|1835|p=112}}.</ref>
==Miêu tả==
[[Tập tin:Moroni3a07131u.jpg|300px|nhỏ|phải|Tranh vẽ cảnh thiên thần Moroni đang khải tượng cho Smith]]
Trong một trong những câu chuyện của Smith, ông mô tả thiên thần Moroni là một "''thiên thần ánh sáng''", người "''mặc một chiếc áo choàng rộng có màu trắng tinh tế nhất. Đó là một màu trắng vượt xa bất cứ thứ gì trần thế mà tôi từng thấy... Bàn tay của ông để trần. Không chỉ áo choàng của Ngài cực kỳ trắng mà cả con người Ngài đều tỏa ra vầng vinh quang không thể tả được''".<ref>{{Harv|Smith|1838}}.</ref> Theo chị gái của Smith là [[Katharine Smith Salisbury]] thì vị thiên thần này "''mặc trang phục màu trắng, trắng hơn bất cứ thứ gì Joseph từng thấy trong đời và có một chiếc thắt lưng quanh eo. Anh ấy nhìn thấy bàn tay và cổ tay của mình, và chúng thuần khiết và trắng trẻo''".<ref>{{Harv|Salisbury|1895|p=11}}.</ref> Smith kể rằng vào đêm ngày [[21 tháng 9]] năm [[1823]], thiên thần Moroni hiện đến với ông và kể cho ông nghe về những [[bảng khắc bằng vàng]] được chôn trong một hộp đá cách nhà Smith vài dặm. Smith nói rằng chính thiên thần đó đã đến thăm anh nhiều lần trong suốt sáu năm tiếp theo, Smith cũng nói rằng thiên thần đã đến thăm ông để lấy lại các bảng khắc vàng sau khi Smith dịch xong một phần chữ viết trên các bảng khắc<ref>{{chú thích web|url=http://www.sidneyrigdon.com/dbroadhu/NY/wayn1830.htm#031931|archive-url=https://web.archive.org/web/20131107181544/http://www.sidneyrigdon.com/dbroadhu/NY/wayn1830.htm#031931|url-status=dead|title=Uncle Dale's Old Mormon Articles: Palmyra Area 1829-31|archive-date=November 7, 2013|website=www.sidneyrigdon.com}}</ref> trong sách Mặc Môn.<ref name = returned/> 
==Nhân chứng==
Ngoài Smith, một số người khác theo đạo Mặc Môn thời kỳ đầu cho biết họ đã nhìn thấy thiên thần Moroni và làm chứng cho điều này. [[Ba Nhân Chứng]] cho biết họ đã nhìn thấy thiên thần vào năm 1829 là [[Oliver Cowdery]], [[David Whitmer]] và [[Martin Harris]]. Những tín nhân Mặc Môn đầu tiên khác có thể đã nói rằng họ đã nhìn thấy thiên thần Moroni bao gồm những nhân vật có tên sau đây:
* [[Hyrum Smith]]<ref name="Ebert">{{chú thích báo| last=Pettit |first=Tom |title = Moroni Appeared to 17 Different People! | work = Living Heritage Tours | url = http://www.livingheritagetours.com/moroni-appeared-to-17-different-people/ | access-date = April 24, 2016}}</ref>
* [[Luke Johnson]]<ref name="byui.edu">{{chú thích web| title = The Angel Moroni| url = https://www.byui.edu/devotionals/elder-glen-l-rudd| website = BYU Idaho| date = March 11, 2003| access-date = March 18, 2023| ngày lưu trữ = 2023-03-19| archive-url = https://web.archive.org/web/20230319032019/https://www.byui.edu/devotionals/elder-glen-l-rudd| url-status = dead}}</ref><ref>{{chú thích sách |last1=Peterson |first1=H. Donl |title=Moroni: Ancient Prophet, Modern Messenger |date=2000 |publisher=Deseret Book |location=Salt Lake City, Utah |isbn=1-57008-709-1 |pages=165–166}}</ref>
* [[Zera Pulsipher]],<ref name="byui.edu"/><ref>{{chú thích sách |last1=Peterson |first1=H. Donl |title=Moroni: Ancient Prophet, Modern Messenger |date=2000 |publisher=Deseret Book |location=Salt Lake City, Utah |isbn=1-57008-709-1 |pages=167–168}}</ref> lời chứng này còn gây ra dị nghị<ref>{{chú thích web| title = Zerah Pulsipher and the Angel| url = https://www.timesandseasons.org/index.php/2023/03/zerah-pulsipher-and-the-angel/| first = Chad| last = Nielsen| website = Times and Seasons| date = March 12, 2023| access-date = March 18, 2023}}</ref>
* [[W. W. Phelps]];<ref name="byui.edu"/><ref>{{chú thích sách |last1=Peterson |first1=H. Donl |title=Moroni: Ancient Prophet, Modern Messenger |date=2000 |publisher=Deseret Book |location=Salt Lake City, Utah |isbn=1-57008-709-1 |pages=168–169}}</ref>
* [[John P. Greene]] và vợ của anh ta là Rhoda
* [[John Taylor]]<ref name="ReferenceA">{{chú thích sách |last1=Peterson |first1=H. Donl |title=Moroni: Ancient Prophet, Modern Messenger |date=2000 |publisher=Deseret Book |location=Salt Lake City, Utah |isbn=1-57008-709-1 |page=170}}</ref>
* [[Oliver Granger]]<ref>{{chú thích sách |last1=Peterson |first1=H. Donl |title=Moroni: Ancient Prophet, Modern Messenger |date=2000 |publisher=Deseret Book |location=Salt Lake City, Utah |isbn=1-57008-709-1 |page=171}}</ref>
* [[Heber C. Kimball]]<ref>{{chú thích sách |last1=Peterson |first1=H. Donl |title=Moroni: Ancient Prophet, Modern Messenger |date=2000 |publisher=Deseret Book |location=Salt Lake City, Utah |isbn=1-57008-709-1 |pages=170–171}}</ref>
* [[Lucy Harris]]<ref>{{chú thích sách |last1=Peterson |first1=H. Donl |title=Moroni: Ancient Prophet, Modern Messenger |date=2000 |publisher=Deseret Book |location=Salt Lake City, Utah |isbn=1-57008-709-1 |pages=166–167}}</ref>
* [[Harrison Burgess]]<ref name="ReferenceA"/>

==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=}}

==Tham khảo==
*{{citation |contribution-url= http://contentdm.lib.byu.edu/cdm/ref/collection/EoM/id/3954 |contribution= Moroni, Angel |page= 953 |last= Romney |first= Joseph B. |editor-last= Ludlow |editor-first= Daniel H |editor-link= Daniel H. Ludlow |year= 1992 |title= [[Encyclopedia of Mormonism]] |location= New York |publisher= [[Macmillan Publishing]] |isbn= 0-02-879602-0 |oclc= 24502140 }}
*[https://www.churchofjesuschrist.org/scriptures/inm/moroni2?lang=eng References to Moroni<sup>2</sup>], Index, ''Book of Mormon'' (LDS edition)
*{{Citation
 | last=Cowdery
 | first=Oliver
 | author-link=Oliver Cowdery
 | title=Letter VI to W.W. Phelps, Esq.
 | journal=[[Latter Day Saints' Messenger and Advocate]]
 | volume=1
 | issue=7
 | pages=108–112
 | year=1835
 | url = http://www.centerplace.org/history/ma/v1n07.htm#108
 }}

*{{Citation
 | last=Huggins
 | first=Ronald V.
 | title=From Captain Kidd's Treasure Ghost to Angel Moroni: Changing Dramatis Personae in Early Mormonism
 | journal=[[Dialogue: A Journal of Mormon Thought]]
 | volume=36
 | issue=4
 | year=2003
 | url=http://www.dialoguejournal.com/wp-content/uploads/sbi/articles/Dialogue_V36N04_37.pdf
 | pages=17–42
 | doi=10.2307/45227184
 | jstor=45227184
 | s2cid=254337561
 }}.
*{{Citation
 |last=Morgan 
 |first=Dale 
 |author-link=Dale Morgan 
 |title=Dale Morgan on Early Mormonism: Correspondence and a New History 
 |editor-last=Walker 
 |editor-first=John Phillip 
 |year=1986 
 |publisher=Signature Books 
 |location=Salt Lake City, Utah 
 |url=http://www.signaturebookslibrary.org/dalemorgan/cover.htm 
 |url-status=dead 
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100624035252/http://www.signaturebookslibrary.org/dalemorgan/cover.htm 
 |archive-date=June 24, 2010 
}}.
*{{Citation
 | last1=Peterson
 | first1=H. Donl
 | title=Moroni—Joseph Smith's Tutor
 | periodical=[[Ensign (LDS magazine)|Ensign]]
 | date=Jan 1992
 | pages=22
 | url=https://www.churchofjesuschrist.org/study/ensign/1992/01/moroni-joseph-smiths-tutor
}}.
*{{Citation
 | last1=Pratt
 | first1=P. P.
 | author1-link=Parley P. Pratt
 | last2=Ward
 | first2=Thomas
 | title=History of Joseph Smith; Editorial Remarks
 | periodical=[[Latter Day Saints' Millennial Star]]
 | date=August 1842
 | volume=3
 | issue=4
 | pages=53–54; 70–72
 | url=http://contentdm.lib.byu.edu/cdm/compoundobject/collection/MStar/id/20948/rec/3
 }}.
*{{Citation
 | editor-last=Richards
 | editor-first=Franklin D.
 | editor-link=Franklin D. Richards (Mormon apostle)
 | title=[[The Pearl of Great Price: Being a Choice Selection from the Revelations, Translations, and Narrations of Joseph Smith, First Prophet, Seer, and Revelator to The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints]]
 | place=Liverpool
 | publisher=Richards
 | year=1851
 }}.
*{{Citation 
 |last=Salisbury 
 |first=Katharine Smith 
 |author-link=Katharine Smith Salisbury 
 |date=April 10, 1895 
 |editor-last=Walker 
 |editor-first=Kyle R. 
 |title=Katharine Smith Salisbury's Recollections of Joseph's Meetings with Moroni 
 |journal=[[BYU Studies]] 
 |volume=41 
 |issue=3 
 |publication-date=2002 
 |pages=4–17 
 |url=https://byustudies.byu.edu/content/katharine-smith-salisburys-recollections-josephs-meetings-with-moroni 
 |access-date=2023-11-03 
 |archive-date=2020-11-13 
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113031919/https://byustudies.byu.edu/content/katharine-smith-salisburys-recollections-josephs-meetings-with-moroni 
 }}.
*{{Citation
 |last=Smith 
 |first=Joseph 
 |author-link=Joseph Smith 
 |chapter=History of the Life of Joseph Smith 
 |year=1832 
 |chapter-url=http://en.wikisource.org/w/index.php?title=History_of_the_Life_of_Joseph_Smith&oldid=314384 
 |editor-last=Jessee 
 |editor-first=Dean C 
 |editor-link=Dean C. Jessee 
 |title=Personal Writings of Joseph Smith 
 |place=Salt Lake City 
 |publisher=[[Deseret Book]] 
 |isbn=1-57345-787-6 
 |url=http://deseretbook.com/personalwritings 
 |publication-date=2002 
 |url-status=dead 
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120090052/http://deseretbook.com/personalwritings/ 
 |archive-date=November 20, 2008 
}}.
*{{Citation
 | last1=Smith
 | first1=Joseph
 | author1-link=Joseph Smith
 | last2=Cowdery
 | first2=Oliver
 | author2-link=Oliver Cowdery
 | last3=Rigdon
 | first3=Sidney
 | author3-link=Sidney Rigdon
 | last4=Williams
 | first4=Frederick G.
 | author4-link=Frederick G. Williams
 | title=Doctrine and Covenants of the Church of the Latter Day Saints: Carefully Selected from the Revelations of God
 | place=Kirtland, Ohio
 | publisher=[[F. G. Williams]] & Co
 | year=1835
 | url=http://www.irr.org/mit/BOC/default.html
 | access-date=May 29, 2007
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120520135750/http://irr.org/mit/boc/default.html
 | archive-date=May 20, 2012
 | url-status=dead
 }}.
*{{Citation
 | last=Smith
 | first=Joseph
 | author-link=Joseph Smith
 | title=Editor's note
 | journal=[[Elders' Journal of the Church of Jesus Christ of Latter Day Saints]]
 | volume=1
 | issue=3
 | date=July 1838a
 | url=http://www.solomonspalding.com/docs/eldjur03.htm
 }}.
*{{Citation
 | last=Smith
 | first=Joseph
 | author-link=Joseph Smith
 | date=1838–1842
 | chapter=History of the Church, Ms. A–1 (LDS Church Archives, Salt Lake City)
 | editor-last=Jessee
 | editor-first=Dean C
 | editor-link=Dean C. Jessee
 | title = Personal Writings of Joseph Smith
 | place = Salt Lake City
 | publisher=[[Deseret Book]]
 | isbn=1-57345-787-6
| publication-date = 2002
 }}.
*{{Citation
 | last=Smith
 | first=Joseph
 | author-link=Joseph Smith
 | title=History of Joseph Smith
 | journal=[[Times and Seasons]]
 | volume=3
 | issue=12
 | pages=753–54
 | date=March 20, 1842d
| url=http://www.centerplace.org/history/ts/v3n12.htm#753
 }}.
*{{Citation|last=Smith |first=Lucy Mack |author-link=Lucy Mack Smith |title=Biographical Sketches of Joseph Smith the Prophet, and His Progenitors for Many Generations |place=Liverpool |publisher=S.W. Richards |year=1853 |url=http://relarchive.byu.edu/19th/descriptions/biographical.html |archive-url=https://archive.today/20040430164852/http://relarchive.byu.edu/19th/descriptions/biographical.html |url-status=dead |archive-date=April 30, 2004 }} .
*{{Citation
 | last=Whitmer
 | first=John C.
 | title=The Eight Witnesses
 | periodical=The Historical Record
 | publisher=[[Andrew Jenson]]
 | place=Salt Lake City
 | date=October 1888
 | page=621
 }}.

{{Chủ đề Cơ Đốc giáo}}

[[Thể loại:Mặc Môn giáo]]
[[Thể loại:Thiên thần hiện ra]]
[[Thể loại:Biểu trưng Kitô giáo]]