Xem mã nguồn của Tiếng Akkad

{{Infobox language
|name=Tiếng Akkad
|nativename=''lišānum akkadītum''
|states=[[Assyria]] và [[Văn minh cổ Babylon|Babylon]]
|region=[[Lưỡng Hà]]
|era=Thế kỷ XXIX-VIII trước Công nguyên; sử dụng trong học thuật và tế lễ cho đến năm 100.
|familycolor=Afro-Asiatic
|fam2=[[Ngôn ngữ Semit]]
|fam3=[[Ngôn ngữ Đông Semit|Đông Semit]]
|iso2=akk|iso3=akk
|script=[[Chữ hình nêm]]
|nation=initially [[Đế quốc Akkad|Akkad]] (miền trung [[Lưỡng Hà]]); [[Lingua franca]] của [[Trung Đông]] và [[Ai Cập]] vào [[Thời đại đồ đồng|thời đồ đồng]] muộn và [[Thời đại đồ sắt|thời đồ sắt]] sớm.
|notice=IPA
}}

'''Tiếng Akkad''' (''lišānum akkadītum'', {{Cuneiform|{{linktext|𒅎|𒀝|𒂵|𒌈}}}} ak.kADû) - hay '''tiếng Accad''', tiếng '''Assyria-Babylon''' -<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9005290/Akkadian-language#62711.hook Akkadian language (ancient language)], Britannica Online Encyclopedia</ref> là một [[ngôn ngữ tuyệt chủng|ngôn ngữ không còn tồn tại]] thuộc nhóm [[Ngôn ngữ Semit]] (thuộc [[ngữ hệ Phi-Á]]) từng được con người ở vùng [[Lưỡng Hà]] cổ đại dùng để nói. Ngôn ngữ này sử dụng hệ thống [[chữ hình nêm|chữ viết hình nêm]] vốn được dùng trong [[tiếng Sumer]] cổ (một [[ngôn ngữ biệt lập]] không liên quan với tiếng Akkad). Tên gọi "tiếng Akkad" bắt nguồn từ tên thành phố [[Akkad (thành phố)|Akkad]] - một trung tâm lớn của nền văn minh Lưỡng Hà Semit trong giai đoạn [[Đế quốc Akkad]] (khoảng 2334–2154 trước [[Công Nguyên|Công nguyên]]), mặc dù thực tế ngôn ngữ này đã ra đời từ trước khi thành phố Akkad thành lập.

Sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa [[tiếng Sumer]] và tiếng Akkad đã khiến các học giả xếp các ngôn ngữ này vào chung một ''[[vùng ngôn ngữ]]'' (''sprachbund'').<ref>{{chú thích sách|title=Syntactic Change in Akkadian: The Evolution of Sentential Complementation|author=Deutscher, Guy|publisher=Oxford University Press US|year=2007|isbn=978-0-19-953222-3|pages=20–21}}</ref> Danh xưng riêng bằng tiếng Akkad đã được chứng thực lần đầu trong các văn bản Sumeria niên đại khoảng cuối thế kỷ XXIX trước Công nguyên.<ref>George, Andrew (2007) "[http://eprints.soas.ac.uk/3139/1/PAGE_31%2D71.pdf Babylonian and Assyrian: A History of Akkadian]", trong: Postgate, J. N., (biên tập), ''Languages of Iraq, Ancient and Modern''. Luân Đôn: British School of Archaeology in Iraq, tr. 31-71.</ref> Từ nửa sau thiên niên kỷ thứ ba trước Công nguyên (khoảng năm 2500 TCN) thì bắt đầu xuất hiện các văn bản viết hoàn toàn bằng tiếng Akkad. Tính đến nay, người ta đã khai quật được hàng trăm nghìn văn bản và mẩu văn bản viết bằng tiếng Akkad với nội dung bao quát các chủ đề như thần thoại, pháp luật, khoa học, thư từ, sự kiện chính trị và quân sự,... Trước thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên, tồn tại hai dạng ngôn ngữ sử dụng ở [[Assyria]] và [[Văn minh cổ Babylon|Babylon]], lần lượt là '''tiếng Assyria''' và '''tiếng Babylon'''.

Trong hàng thế kỷ, tiếng Akkad đã là [[lingua franca]] của vùng [[Lưỡng Hà]] và [[Cận Đông]] cổ đại. Tuy nhiên, ngôn ngữ này bắt đầu sa sút khoảng từ thế kỷ VIII trước Công nguyên và bị [[tiếng Aramaic]] đẩy khỏi nhịp điệu phát triển xã hội trong thời [[Đế quốc Tân Assyria]]. Đến [[thời kỳ truyền bá văn hóa Hy Lạp]] thì tiếng Akkad phần lớn bị giới hạn trong giới học giả và tăng lữ làm việc tại các đền thờ ở [[Assyria]] và [[Văn minh cổ Babylon|Babylon]]. Văn bản cuối cùng có sử dụng chữ viết hình nêm Akkad có niên đại thế kỷ I.<ref>Geller, Marckham (1997), "The Last Wedge," ''Zeitschrift für Assyriologie und vorderasitische Archäologie'' 87:43–95.</ref> Một lượng kha khá [[từ mượn]] từ tiếng Akkad vẫn tồn tại trong các phương ngữ [[Tân Aramaic]] vùng Lưỡng Hà và được những [[người Assyria]] - theo [[Kitô giáo|Cơ Đốc giáo]] - bản địa sử dụng tại những vùng đất mà ngày nay thuộc [[Iraq]] và ven Iraq. Việc đặt tên, họ và tên bộ lạc bằng tiếng Akkad vẫn phổ biến trong cộng đồng người Assyria.

== Chú thích ==
{{tham khảo|30em}}

{{sơ khai ngôn ngữ}}

{{DEFAULTSORT:Akkad, Tiếng}}
[[Thể loại:Tiếng Akkad| ]]