Xem mã nguồn của Tiếng Lự

{{Infobox language
|name = Tiếng Lự / Tày Lự /Thái Lặc
|nativename = {{script|Talu|ᦅᧄᦺᦑᦟᦹᧉ}}<br />''kam tai lue''
|pronunciation = 
|script = [[Chữ Thái]], [[Chữ Tai Tham|Tai Tham]], [[chữ Tày Lự mới|Tày Lự]]
|states = Chủ yếu là [[Trung Quốc]]<br />Cũng có mặt ở [[Myanmar]], [[Lào]], [[Thái Lan]], [[Việt Nam]]
|region = [[Vân Nam]], Trung Quốc
|ethnicity = [[Người Lự]] 
|speakers = 550.000 (2000–2013)
|familycolor = Kradai
|fam2=[[Ngữ chi Thái|Thái]]
|fam3=[[Nhóm ngôn ngữ Thái Tây Nam|Tây Nam]] 
|iso3=khb
| minority = {{CHN}} bản địa [[Châu tự trị dân tộc Thái Tây Song Bản Nạp|Tây Song Bản Nạp]]<br> {{MMR}}  <br> {{LAO}} <br> {{THA}} 
|glotto=luuu1242
|glottorefname=Lu
|notice = Indic
|notice2=IPA
}}
{{Incubator|code=khb}}
'''Tiếng Lự''' hay '''[[tiếng Tày Lự]]''', 
'''Tiếng Thái Lặc''' ([[Chữ Tai Tham|chữ Tày Lự]]: <span dir="ltr" lang="khb">{{script|Talu|ᨣᩴᩣᨴᩱᩭᩃᩧ᩶}}</span>, [[Chữ Tày Lự mới|Chữ Tày Lự Mới]]: <span dir="ltr" lang="khb">{{script|Talu|ᦅᧄᦺᦑᦟᦹᧉ}}</span>, ''kam tai lue'', {{IPA|khb|kâm.tâj.lɯ̀|}}, {{zh|c=傣仂语|p=Dǎilèyǔ}}; {{langx|th|ภาษาไทลื้อ}}, {{IPA|th|pha xả thay lừ}}, {{langx|lo|ລື້}}) là [[ngôn ngữ]] của [[người Lự]] ([[Tai Lue]]), thuộc [[ngữ chi Thái]], được nói bởi chừng 500.000 người tại [[Nam Trung Quốc]] và [[Đông Trung Quốc]]. Hiện có khoảng 280.000 người Lự tại Trung Quốc ([[Vân Nam]]), 200.000 người ở Myanmar, 134.000 người ở Lào, 83.000 người ở [[Thái Lan]], và 4.960 người ở [[Việt Nam]].<ref name="ethnologue">http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=khb</ref> Ngôn ngữ này tương tự với các ngôn ngữ Thái khác và rất gần với [[tiếng Bắc Thái]]. Ở Trung Quốc, nó hiện diện tại [[châu tự trị dân tộc Thái Tây Song Bản Nạp]], cũng như [[huyện tự trị dân tộc Di-Cáp Nê Giang Thành]] thuộc [[Phổ Nhĩ]].

Ở Việt Nam, [[người Lự]] được công nhận là một trong số [[Các dân tộc Việt Nam|54 dân tộc Việt Nam]].<ref name =dtvn-ttcp >[http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/NuocCHXHCNVietNam/ThongTinTongHop?categoryId=920&articleId=3371 Cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam: Dân tộc Lự] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180430182619/http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/NuocCHXHCNVietNam/ThongTinTongHop?categoryId=920&articleId=3371 |date=2018-04-30 }}. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ Việt Nam, 2016. Truy cập 11/04/2019.</ref> Ở Trung Quốc họ được xếp vào [[Người Thái (Trung Quốc)|dân tộc Thái]], cùng với các dân tộc nói ngôn ngữ Thái khác nhưng trừ [[người Tráng]].

== Ngữ âm ==
Tiếng Lự có 21 phụ âm đầu âm tiết, 9 phụ âm cuối âm tiết và sáu thanh (ba thanh ở âm tiết khép, cả sáu ở những âm tiết khác).

=== Phụ âm ===

==== Phụ âm đầu ====

{|class="wikitable" style=text-align:center
! colspan=2| 
! [[Âm môi|Môi]]
! [[Âm chân răng|Chân răng]]
! [[Âm vòm|Vòm]]
! [[Âm ngạc mềm|Ngạc mềm]]
! [[Âm thanh hầu|Thanh hầu]]
|-
! colspan=2| [[Âm mũi|Mũi]]
| style="background-color: #ccf" | {{IPA|[m]}}
| style="background-color: #cfc" | {{IPA|[n]}}
|
| style="background-color: #fcc" | {{IPA|[ŋ]}}
|
|-
! rowspan=4| [[Âm tắc|Tắc]]
! <small>thường</small>
| style="background-color: #ccf" | {{IPA|[p]}}
| style="background-color: #cfc" | {{IPA|[t]}}
| 
| style="background-color: #fcc" | {{IPA|[k]}}
| style="background-color: #ccc" | {{IPA|[ʔ]}}
|-
! <small>[[phụ âm bật hơi|bật hơi]]</small>
| style="background-color: #ccf" | {{IPA|[pʰ]}}
| style="background-color: #cfc" | {{IPA|[tʰ]}}
| 
|
|
|-
! <small>hữu thanh</small>
| style="background-color: #ccf" | {{IPA|[b]}}
| style="background-color: #cfc" | {{IPA|[d]}}
|
|
|
|-
! <small>[[âm môi hóa|môi hóa]]</small>
| 
| 
|
| style="background-color: #fcc" | {{IPA|[kʷ]}}
|
|-
! colspan=2| [[Âm tắc xát|Tắc xát]]
| 
| style="background-color: #cfc" | {{IPA|[ts]}}
|
| 
| 
|-
! rowspan=3| [[Âm xát|Xát]]
! <small>vô thanh</small>
| style="background-color: #ccf" | {{IPA|[f]}}
| style="background-color: #ffc" | {{IPA|[s]}}
|
| style="background-color: #fcc" | {{IPA|[x]}}
| style="background-color: #ccc" | {{IPA|[h]}}
|-
! <small>hữu thanh</small>
| style="background-color: #ccf" | {{IPA|[v]}}
| 
|
| 
| 
|-
! <small>môi hóa</small>
| 
| 
|
| style="background-color: #fcc" | {{IPA|[xʷ]}}
| 
|-
! colspan=2| [[Âm tiếp cận|Tiếp cận]]
| 
| style="background-color: #cff" | {{IPA|[l]}}
| style="background-color: #cff" | {{IPA|[j]}}
|
|
|}

Hai âm đầu {{IPA|ts}}- và s- được [[vòm hóa]] trước [[nguyên âm trước]] (trong ngôn ngữ này là {{IPAlink|i||/}}, {{IPAlink|e||/}}) và {{IPAlink|ɛ||/}}), và lần lượt trở thành {{IPA|tɕ-}} và {{IPA|ɕ-}}. Ví dụ, {{IPA|/tsíŋ/}} "cứng" và {{IPA|/si᷄p/}} "mười" được phát âm lần lượt là {{IPA|[tɕiŋ˥]}} và {{IPA|[ɕip˧˥]}}.

==== Phụ âm cuối====
{|class="wikitable" style=text-align:center
! colspan=1| 
! [[Âm môi|Môi]]
! [[Âm chân răng|Chân răng]]
! [[Âm vòm|Vòm]]
! [[Âm ngạc mềm|Ngạc mềm]]
! [[Âm thanh hầu|Thanh hầu]]
|-
! colspan=1| [[Âm mũi|Mũi]]
| style="background-color: #ccf" | {{IPA|[m]}}
| style="background-color: #cfc" | {{IPA|[n]}}
|
| style="background-color: #fcc" | {{IPA|[ŋ]}}
|
|-
! colspan=1| [[Âm tắc|Tắc]]
| style="background-color: #ccf" | {{IPA|[p]}}
| style="background-color: #cfc" | {{IPA|[t]}}
| 
| style="background-color: #fcc" | {{IPA|[k]}}
| style="background-color: #ccc" | {{IPA|[ʔ]}}
|-
! colspan=1| [[Âm tiếp cận|Tiếp cận]]
| style="background-color: #cff" | {{IPA|[w]}}
| 
| style="background-color: #cff" | {{IPA|[j]}}
|
|
|}

=== Nguyên âm ===
{| class="wikitable IPA" style=text-align:center
|-
! [[Nguyên âm trước|Trước]] !! [[Nguyên âm giữa|Giữa-sau]] !! [[Nguyên âm sau|Sau]]
|-
| /i/ || /ɨ/~/ɯ/ || /u/ 
|-
| /e/ || /ə/~/ɤ/ || /o/ 
|-
| /ɛ/ || /a/<br>/aː/ || /ɔ/ 
|}
Tiếng Lự gồm 2 thanh âm ngắn (xiếng xăn -เสียงสั้น) và thanh âm dài (xiếng yao - เสียงยาว)

== Unicode ==
[[Hình:TaiLueNew Unicode.png|thumb|800px|center|<center>Bảng Unicode chữ Tày Lự mới <br>[https://www.unicode.org/charts/PDF/U1980.pdf Official Unicode Consortium code chart. Version 12.1]</center>]]

== Chú thích ==
{{tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
* [http://www.seasite.niu.edu/tai/TaiLue/index.htm SeaSite: Tai Lue, under construction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315065544/http://www.seasite.niu.edu/tai/TaiLue/index.htm |date=2018-03-15 }}
* [http://www.omniglot.com/writing/tailue.htm Omniglot - Tai Lue script]

{{Ngôn ngữ tại Trung Quốc}}
{{Ngôn ngữ tại Myanmar}}
{{Ngôn ngữ tại Lào}}
{{Ngôn ngữ tại Thái Lan}}
{{Ngôn ngữ tại Việt Nam}}
{{Hệ ngôn ngữ Tai-Kadai}}

{{DEFAULTSORT:Lự}}
[[Thể loại:Tiếng Tày Lự| ]]
[[Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Thái]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Trung Quốc]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Myanmar]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Thái Lan]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam]]