Xem mã nguồn của Tiếng Tà Ôi

{{Infobox language
|name= Tà Ôi
|nativename= Ta'Oi
|states= {{flagcountry |LAO}}, {{flagcountry |VNM}}
|ethnicity=[[Người Tà Ôi|Tà Ôi]], [[Người Katang|Katang]]
|speakers= 218.800
|date=1995–2005
|ref=e18
|familycolor=Austro-Asiatic
|fam2 = [[ngữ chi Cơ Tu|Cơ Tu]]
|fam3 = 
|lc1=tth|ld1= Tà Ôi thượng
|lc2=irr|ld2=Ir (Hantong)
|lc3=oog|ld3=Ong (= Ir)
|lc4=tto|ld4= Tà Ôi hạ
|lc5=ngt|ld5=Ngeq (Kriang)
|lc6=llo|ld6=Khlor (Lor)
|lc7=ncq|ld7= Katang bắc
|lc8=sct|ld8= Katang Nam
|glotto=taoi1247 <ref name =GlottologTaOi />
|glottorefname=Ta'ohic
}}
'''Tiếng Tà Ôi''' (trong văn liệu quốc tế viết là Ta'Oi hay Ta'Oih) là ngôn ngữ của [[người Tà Ôi]], một dân tộc có vùng cư trú truyền thống là Nam Lào (tỉnh [[Salavan]], [[Sekong (tỉnh)|Sekong]]) và Miền Trung Việt Nam ([[Thừa Thiên – Huế]]).<ref name =GlottologTaOi >Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "[http://glottolog.org/resource/languoid/id/taoi1247 Ta'oihic]". ''[[Glottolog]] 3.1''. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. Truy cập 12/12/2017.</ref><ref name=ethnologueTaOi >[http://www-01.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tto Lower Ta'oih] at [[Ethnologue]], 18th ed., 2015. Truy cập 12/12/2017.</ref> Năm 2005 dân số [[người Tà Ôi]] cỡ 220.000 người.

Tiếng Tà Ôi thuộc [[ngữ chi Cơ Tu]] (Katuic) trong [[ngữ hệ Nam Á]].<ref name =Sidwell2005 >Sidwell, Paul (2005). ''[https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204214526/https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon |date=2020-12-04 }}''. LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. {{ISBN|3-89586-802-7}}</ref>

== Các phương ngữ ==
Sidwell (2005) liệt kê các phương ngữ sau của tiếng Tà Ôi, tên này được áp dụng cho những người nói tiếng địa phương khác nhau.
* '''Tà Ôi đích thực'''
* '''Ong/Ir/Talan'''
* '''Chatong''', được nói ở khoảng 60 đến 100&nbsp;km về phía đông bắc của Sekong. Nó đã được ghi nhận chỉ bởi nhà ngôn ngữ học Thái Lan Theraphan L-Thongkum.
* '''Kriang''' (hay Ngkriang, Ngeq) được nói đến bởi 4.000 người sống trong các ngôi làng giữa Tatheng và Sekong, chẳng hạn như Ban Chakamngai.
* '''[[Tiếng Katang|Kataang]]''' (hay Katang) là phương ngữ đã được nghiên cứu bởi Michel Ferlus, Gerard Diffloth, và các nhà ngôn ngữ học khác. Không nên nhầm lẫn với phương ngữ [[tiếng Bru]] của Katang.

== Tiếng Katang ==
[[Tiếng Katang]] là ngôn ngữ của [[người Katang]] (hay [[người Kataang|Kataang]]), là một [[dân tộc]] cư trú ở [[Nam Lào]], và một số nơi khác ở [[Đông Nam Á]], năm 2015 có dân số 144.255 người.

Nhiều văn liệu coi [[tiếng Katang]] là một phương ngữ của tiếng Tà Ôi hoặc [[tiếng Bru]]. [[Ethnologue]] và [[Glottolog]] đều xếp [[tiếng Katang]] vào mục riêng.<ref name =glottologKatang >Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "[http://glottolog.org/resource/languoid/id/kata1264 Katang]". ''[[Glottolog]] 3.1''. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. Truy cập 12/12/2017.</ref>

== Ngữ âm ==

=== Phụ âm ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="2" |
! [[Âm môi|Môi]]
! [[Âm lợi|Lợi]]
! [[Âm ngạc cứng|Ngạc cứng]]
! [[Âm ngạc mềm|Ngạc mềm]]
! [[Âm thanh hầu|Thanh hầu]]
|-
! colspan = "2" | [[Âm mũi|Mũi]]
|{{IPAlink|m}}
|{{IPAlink|n}}
|{{IPAlink|ɲ}}
|{{IPAlink|ŋ}}
|
|-
! rowspan = "2" | [[Âm tắc|Tắc]]
!<small>vô thanh</small>
|{{IPAlink|p}}
|{{IPAlink|t}}
|{{IPAlink|c}}
|{{IPAlink|k}}
| rowspan="2" |{{IPAlink|ʔ}}
|-
!<small>hữu thanh</small>
|{{IPAlink|b}}
|{{IPAlink|d}}
|{{IPAlink|ɟ}}
|{{IPAlink|ɡ}}
|-
! colspan="2" |[[Âm xát|Xát]]
|
|{{IPAlink|s}}
|
|
|{{IPAlink|h}}
|-
! colspan="2" |[[Âm R|R]]
|
|{{IPAlink|r}}
|
|
|
|-
! colspan = "2" | [[Âm tiếp cận|Tiếp cận]]
|{{IPAlink|w}}
|{{IPAlink|l}}
|{{IPAlink|j}}
|
|
|}

* Cũng có các âm tiết kết thúc bằng âm tắc thanh hầu như /mʔ, nʔ, ŋʔ, wʔ, lʔ, jʔ/, tuy nhiên chúng không được ghi nhận như một loạt âm riêng biệt.
* Âm /ɟ/ cũng có thể được phát âm thành âm tiền thanh hầu [ʔj].<ref>Sidwell, Paul (2005). pp. 12-15</ref>

=== Nguyên âm ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Nguyên âm
!
! [[Nguyên âm giữa|Trước]]
! [[Nguyên âm giữa|Giữa]]
! [[Nguyên âm sau|Sau]]
|-
! [[Nguyên âm đóng|Đóng]]
|{{IPAlink|i}} {{IPAlink|iː}}
|{{IPAlink|ɨ}} {{IPAlink|ɨː}}
|{{IPAlink|u}} {{IPAlink|uː}}
|-
! [[Nguyên âm vừa|Vừa]]
|{{IPAlink|e}} {{IPAlink|eː}}
|{{IPAlink|ə}} {{IPAlink|əː}}
|{{IPAlink|o}} {{IPAlink|oː}}
|-
! [[Nguyên âm mở|Mở]]
|{{IPAlink|ɛ}} {{IPAlink|ɛː}}
|{{IPAlink|a}} {{IPAlink|aː}}
|{{IPAlink|ɔ}} {{IPAlink|ɔː}}
|}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Nguyên âm đôi
!
! [[Nguyên âm giữa|Trước]]
! [[Nguyên âm giữa|Giữa]]
! [[Nguyên âm sau|Sau]]
|-
! [[Nguyên âm đóng|Đóng]]
|ia
|ɨa
|ua
|}

== Xem thêm ==

* [[Tiếng Pa Kô]]

== Tham khảo ==
{{tham khảo |colwidth= 25em}}

* Trần Nguyễn Khánh Phong. 2013. ''Người Tà Ôi ở A Lưới''. Hà Nội: Nhà xuất bản văn hóa thông tin.
* Miller, Carolyn. 2017. Northern Katang Kinship and Society. JSEALS 10.2 p.xxiii-xxix
==Đọc thêm==
*Sidwell, Paul (2005). ''[https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204214526/https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon |date=2020-12-04 }}''. LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. {{ISBN|3-89586-802-7}}
*Gehrmann, Ryan. 2017. [http://hdl.handle.net/10524/52402 The Historical Phonology of Kriang, A Katuic Language]. JSEALS Volume 10.1 (2017).
{{sơ khai ngôn ngữ}}
{{Ngôn ngữ tại Việt Nam}}
{{Ngôn ngữ tại Lào}}

{{DEFAULTSORT:Tà Ôi}}
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Việt Nam]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ tại Lào]]
[[Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Cơ Tu]]