Xem mã nguồn của Trần Trí Trắc

{{Thông tin nhân vật
| honorific_prefix = [[Phó Giáo sư]], nhà [[nghiên cứu]] [[sân khấu]]
| tên = Trần Trí Trắc
| honorific_suffix = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Thông tin cá nhân'''</div>
| hình = Trần Trí Trắc.jpg
| ngày sinh = {{ngày sinh|1943|07|13}}
| nơi sinh = [[Hà Nội]]
| ngày mất = {{ngày mất và tuổi|2024|09|27|1943|07|13}}
| nơi mất = [[Hà Nội]]
| quốc tịch = {{VNM}}
| đảng phái = {{CSVN}}
| công việc = [[nghiên cứu]], [[nhà viết kịch]]
| module = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = 
  | decat  = yes 
| label1 = Nơi cư trú
| data1 = [[Hà Nội]]
| label2 = Đào tạo
| data2 = [[Viện Nghệ thuật biểu diễn Quốc gia Nga|Học viện Sân khấu - Âm nhạc - Điện ảnh Leningrad]]
| label5 = Lĩnh vực 
| data5 = [[sân khấu]]
| label3 = Học vị
| data3 = [[Tiến sĩ]]
| label4 = Học hàm
| data4 = [[Phó Giáo sư]]
| label6 = Khen thưởng
| data6= {{HCVN|Lao động|3|1|Kháng chiến|3|1}}
}}
| module2 = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Sự nghiệp sân khấu'''</div>
  | decat  = yes
| label1 = Bút danh
| data1  = {{hlist|Hồ Chí Nam|Trần Đức Trí}}
| label2 = Thể loại
| data2  = {{hlist|[[Kịch]]|[[Chèo]]|[[Cải lương]]}}
| label3 = Tác phẩm<br>nổi bật
| data3  = {{hlist|''Cơ sở triết học, văn hóa học và mỹ học của Chèo cổ'' (sách)}}
| label4 = Giải thưởng
| data4  = [[#Giải thưởng sân khấu|Danh sách]]
}}
| module6 = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Giải thưởng'''</div>
'''[[Giải thưởng Nhà nước]] 2017'''<br> Văn học Nghệ thuật
}}

{{Thông tin nhân vật
| honorific_prefix = Nhà nghiên cứu, biên kịch sân khấu
| tên = Trần Trí Trắc
| hình = Trần Trí Trắc.jpg
| ngày sinh = {{ngày sinh|1943|07|13}}
| nơi sinh = [[Hà Nội]]
| ngày mất = {{ngày mất và tuổi|2024|09|27|1943|07|13}}
| nơi mất = [[Hà Nội]]
| quốc tịch = {{VNM}}
| đảng phái = {{CSVN}}
| công việc = [[nghiên cứu]], [[nhà viết kịch]]
| module = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = 
  | decat  = yes 
| label1 = Nơi cư trú
| data1 = [[Hà Nội]]
| label2 = Đào tạo
| data2 = [[Viện Nghệ thuật biểu diễn Quốc gia Nga|Học viện Sân khấu - Âm nhạc - Điện ảnh Leningrad]]
| label5 = Lĩnh vực 
| data5 = [[sân khấu]]
| label3 = Học vị
| data3 = [[Tiến sĩ]]
| label4 = Học hàm
| data4 = [[Phó Giáo sư]]
| label6 = Khen thưởng
| data6= {{HCVN|Lao động|3|1|Kháng chiến|3|1}}
}}
| module2 = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = <hr>'''Sự nghiệp sân khấu'''<hr>
  | decat  = yes
| label1 = Bút danh
| data1  = {{hlist|Hồ Chí Nam|Trần Đức Trí}}
| label2 = Thể loại
| data2  = {{hlist|[[Kịch]]|[[Chèo]]|[[Cải lương]]}}
| label3 = Tác phẩm<br>nổi bật
| data3  = {{hlist|''Cơ sở triết học, văn hóa học và mỹ học của Chèo cổ'' (sách)}}
| label4 = Giải thưởng
| data4  = [[#Giải thưởng sân khấu|Danh sách]]

}}
| module6 = <hr>{{resize|1.1em|'''Giải thưởng'''}}<hr>
'''[[Giải thưởng Nhà nước]] 2017'''<br> Văn học Nghệ thuật
}}

'''Trần Trí Trắc''' ([[13 tháng 7]], [[1943]] - [[27 tháng 9]], [[2024]]) là nhà [[nghiên cứu]] [[phê bình]], nhà biên kịch [[sân khấu]] [[người Việt Nam|Việt Nam]], được tặng [[Giải thưởng Nhà nước đợt IV (2016-2017)|Giải thưởng Nhà nước]] về Văn học Nghệ thuật vào năm 2017. Ông có học vị Tiến sĩ và học hàm Phó giáo sư.

== Tiểu sử và sự nghiệp ==
Trần Trí Trắc sinh ngày 13 tháng 7 năm 1943 tại làng Nho Tống (nay thuộc xã [[Phú Xuyên, Hà Nội|Phú Xuyên]], [[Hà Nội]]) trong một gia đình nhiều đời làm nghề y.<ref>{{Chú thích web|url=http://skda.edu.vn/wp-content/uploads/Doi-ngu-GV-2015-2016.pdf|tựa đề=Danh sách giảng viên cơ hữu của Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội|tác giả=|ngày=2015-10-30|website=Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-09-04|archive-date=2024-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240904150017/http://skda.edu.vn/wp-content/uploads/Doi-ngu-GV-2015-2016.pdf}}</ref> Ông theo học lý luận phê bình sân khấu tại thành phố [[Viện Nghệ thuật biểu diễn Quốc gia Nga|Học viện Sân khấu - Âm nhạc - Điện ảnh Leningrad]] từ 1973 đến 1979. Tốt nghiệp bằng đỏ, trở về nước, ông nhận công tác tại Bộ Văn hóa.<ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://nhandan.vn/pgs-ts-tran-tri-trac-cay-but-phe-binh-ly-luan-san-khau-hang-dau-cua-nen-san-khau-viet-nam-qua-doi-post833645.html|tiêu đề=PGS. TS Trần Trí Trắc, cây bút phê bình, lý luận sân khấu hàng đầu của nền sân khấu Việt Nam qua đời|tác giả=Hà Chi|ngày=2024-09-28|website=Báo Nhân Dân điện tử|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-04}}</ref>

Sự nghiệp chính của Trần Trí Trắc là những công trình nghiên cứu lý luận có giá trị đã được xuất bản. Có thể xem đây là cẩm nang cho những văn nghệ sĩ và những người yêu mến nghệ thuật biểu diễn như: ''"Sân khấu loại hình kỳ diệu", "Thể tài sân khấu và nghệ sĩ sáng tạo", "Hình tượng sân khấu và nghệ sĩ sáng tạo", "Nghệ thuật sân khấu và nghệ sĩ sáng tạo", "Đại cương nghệ thuật sân khấu", "Cơ sở triết học văn hóa học và mỹ học"'',... và mới đây nhất là cuốn: "''Cơ sở văn hóa của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam''"...

Ông còn viết kịch bản cho các vở diễn ở nhiều lĩnh vực. Có thể kể đến: ''Tổ quốc Việt Nam'' (kịch), ''Những mảnh vỡ tình yêu'' (kịch), ''Mối tình thổn thức'' (kịch), ''Hộ tâm phiến'' (kịch), ''Người đàn bà bất hạnh'' (chèo), ''Tùng lò gạch'' (chèo), ''Đại mục liên tôn giả'' (chèo), ''Nàng chúa Ba'' (chèo), ''Chuyện tình sinh viên'' (chèo), ''Linh khí trời Nam'' (cải lương), ''Chàng kỵ sĩ Điện Biên'' (kịch), ''Trường đời'' (kịch), ''Bại tướng'' (kịch)...

Ngoài ra, ông còn tham gia giảng dạy ở các trường đại học: [[Đại học Sân khấu và Điện ảnh|Đại học Sân khấu và điện ảnh]], [[Trường Đại học Văn hóa Hà Nội|Đại học Văn hóa Hà Nội]], [[Trường Đại học Văn hóa – Nghệ thuật Quân đội|Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội]], [[Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam|Đại học Mỹ thuật Hà Nội]], [[Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh|Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh]], Đại học Sư phạm, Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam...

"Cơ sở văn hóa của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam" có thể coi là cuốn sách công cụ, từ điển lịch sử phát triển nghệ thuật biểu diễn Việt Nam. Tác giả đã sử dụng các phương pháp hữu hiệu như: phương pháp lịch sử, phương pháp lôgic, phương pháp nghiên cứu tài liệu và phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh, đối chiếu, để có được một công trình có giá trị thực tiễn cao, giá trị khoa học biện chứng, giúp bạn đọc hiểu sâu hơn về cơ sở văn hóa của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam từ thời tiền sử, thời sơ sử cho đến thời hiện đại.<ref>{{Chú thích web|url=https://nguoihanoi.vn/vai-cam-nhan-ve-cuon-co-so-van-hoa-cua-nghe-thuat-bieu-dien-viet-nam-12902.html|tựa đề=Vài cảm nhận về cuốn "Cơ sở văn hóa của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam"|tác giả=Giang Phong|ngày=2019-09-24|website=Người Hà Nội|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-10}}</ref>

{{Quote|text=''"Cuốn sách là một chuyên luận công phu, khoa học và hoàn toàn mới mẻ... ở đây đã hội tụ nhiều loại hình, nhiều thành tố nghệ thuật... vào một mối quan hệ hữu cơ, gần gũi nhau mang tính nguyên hợp, gắn bó mật thiết với con người với xã hội, từ thời nguyên thủy đến hiện đại tạo thành văn hóa và giá trị văn hóa, giá trị nghệ thuật của tri thức con người Việt Nam".|sign=GS.TS. NGND. Lê Ngọc Canh''|source=}}

Trần Trí Trắc đã được trao tặng nhiều phần thưởng của Nhà nước Việt Nam: Huân chương Lao động hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba.<ref name=":1" /> Năm 2017, ông được tặng [[Giải thưởng Nhà nước đợt IV (2016-2017)|Giải thưởng Nhà nước]] về Văn học Nghệ thuật với tác phẩm "''Cơ sở triết học, văn hóa học và mỹ học của Chèo cổ''".<ref>{{Chú thích web|url=https://toquoc.vn/chu-tich-nuoc-quyet-dinh-trao-giai-thuong-ho-chi-minh-giai-thuong-nha-nuoc-ve-van-hoc-nghe-thuat-nam-2017-99166242.htm|tựa đề=Chủ tịch nước Quyết định trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2017|website=Báo Tổ quốc|url-status=live|ngày truy cập=2024-06-19}}</ref> Ngày 27 tháng 9 năm 2024, ông qua đời tại [[Hà Nội]].<ref>{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/nha-phe-binh-san-khau-tran-tri-trac-qua-doi-4797978.html|tựa đề=Nhà phê bình sân khấu Trần Trí Trắc qua đời|tác giả=Phương Linh|ngày=2024-09-28|website=[[VnExpress]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-09-29|archive-date=2024-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929125113/https://vnexpress.net/nha-phe-binh-san-khau-tran-tri-trac-qua-doi-4797978.html}}</ref>

== Tác phẩm chính ==

=== Nghiên cứu lý luận ===

* ''"Sân khấu loại hình kỳ diệu"'' (1994)
* ''"Thể tài sân khấu và nghệ sĩ sáng tạo"'' (1995)
* ''"Hình tượng sân khấu và nghệ sĩ sáng tạo"'' (1996)
* ''"Nghệ thuật sân khấu và nghệ sĩ sáng tạo"'' (2000)
* ''"Đại cương nghệ thuật sân khấu"'' (2011)
* ''"Cơ sở triết học, văn hóa học và mỹ học của Chèo cổ"'' (2012)
* "''Cơ sở văn hóa của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam''" (2015)
* ''Thi pháp chèo cổ'' (2019)''<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://thuvien.tayninh.gov.vn/News/NewDetail/gioi-thieu-sach-cheo-cach-mang|tựa đề=CHÈO CÁCH MẠNG|website=Thư viện Tây Ninh|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-11}}</ref>''
* ''"Chèo cách mạng"'' (2022)<ref name=":0" />

=== Kịch bản sân khấu ===

* ''Tổ quốc Việt Nam'' (kịch), 
* ''Những mảnh vỡ tình yêu'' (kịch), 
* ''Mối tình thổn thức'' (kịch), 
* ''Hộ tâm phiến'' (kịch), 
* ''Người đàn bà bất hạnh'' (chèo), 
* ''Tùng lò gạch'' (chèo), 
* ''Đại mục liên tôn giả'' (chèo), 
* ''Nàng chúa Ba'' (chèo), 
* ''Chuyện tình sinh viên'' (chèo), 
* ''Linh khí trời Nam'' (cải lương), 
* ''Chàng kỵ sĩ Điện Biên'' (kịch), 
* ''Trường đời'' (kịch), 
* ''Bại tướng'' (kịch)

== Vinh danh ==
* [[Giải thưởng Nhà nước]] về Văn học Nghệ thuật năm 2017.

=== Giải thưởng sân khấu ===
* Ông đã có khoảng 30 kịch bản, giành được 19 giải thưởng của hội nghề nghiệp và các bộ, ngành.<ref name=":1" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
* [https://daidoanket.vn/vi-sao-san-khau-thieu-hap-dan-10251341.html Vì sao sân khấu thiếu hấp dẫn? ''Đại đoàn kết'']
* [https://nhandan.vn/mot-con-duong-can-duoc-khoi-tao-lai-post792788.html Một con đường cần được khởi tạo lại. ''Nhân Dân cuối tuần''.]
* [https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/viet-kich-lich-su-phai-hoi-du-ba-yeu-to-702497 Viết kịch lịch sử phải hội đủ ba yếu tố. ''Quân đội nhân dân''.]

{{Người được trao Giải thưởng Nhà nước về Sân khấu}}
{{thời gian sống|1943|2024}}

[[Thể loại:Nhà viết kịch Việt Nam]]
[[Thể loại:Người nhận Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)]]