Xem mã nguồn của Tsukuyomi

{{Thông tin thần Shinto|tiền tố=[[Thần trăng|Thần Mặt Trăng]]|tên=Tsukuyomi|tên gốc=ツクヨミ|hình=|tên đầy đủ={{nihongo|{{nowrap|Tsukuyomi-no-Mikoto}}|{{nowrap|月読尊}}}}|giới tính=[[nam giới|nam]]|tên khác={{nihongo|{{nowrap|Tsukuyomi Otoko}}|{{nowrap|月讀壮士}}}}<br>{{nihongo|{{nowrap|Tsukihito Otoko}}|{{nowrap|月人壮士}}}}|cha=[[Izanagi]]|người thân=Anh trai: [[Kagu-tsuchi]], [[Hiruko]]<br>Chị gái: [[Amaterasu]]<br>Em trai: [[Susanoo-no-Mikoto|Susanoo]]|thần xã={{nihongo|Tsuku jinja|月読神社}}|mẹ=[[Izanami]] (theo ''[[Nhật Bản thư kỷ]]'')|thần cách=thần mặt trăng, thần nông nghiệp|con=[[Ame-no-tajikarao]]|chú thích hình=Bức tranh vẽ năm, miêu tả Tukuyomi hạ phàm}}

{{Nihongo|'''Tsukuyomi'''|月読||hanviet=Nguyệt Độc|kyu=|hg=|kk=|}} là vị thần [[Mặt Trăng|mặt trăng]] trong [[thần đạo]] và [[thần thoại Nhật Bản]]. Cái tên "Tsukuyomi" là từ ghép giữa hai từ [[tiếng Nhật cổ]] là {{Nihongo|''tsuku''|月||hanviet=|kyu=|hg=|kk=|"mặt trăng", tiếng Nhật hiện đại là ''tsuki''}} và {{Nihongo|''yomi''|読み||hanviet=|kyu=|hg=|kk=|"đọc, đếm"}}.<ref name="KDJ">{{Chú thích sách|title=国語大辞典（新装版）|title-link=:en:Nihon Kokugo Daijiten|last=|first=|publisher=[[Shogakukan]]|year=1988|isbn=|location=[[Tōkyō]]|pages=|language=ja|script-title=|trans-title=Đại từ điển Quốc ngữ Nhật Bản (bản sửa đổi)}}</ref> [[Nhật Bản thư kỷ]] viết bằng cách đánh vần khác là {{Nihongo|''Tsukuyumi''|月弓||hanviet=Nguyệt Cung|kyu=|hg=|kk=|}}, nhưng ''yumi'' ở đây có thể là một biến thể phát âm của ''yomi''.<ref name="KDJ" /> Một cách giải thích khác là, cái tên này được kết hợp giữa {{Nihongo|''tsukiyo''|月夜||hanviet=nguyệt dạ|kyu=|hg=|kk=|"đêm trăng sáng"}} và {{Nihongo|mi|見||hanviet=kiến|kyu=|hg=|kk=|"ngắm nhìn"}}.

Khác với những thần thoại của các quốc gia khác, [[thần mặt trăng]] của [[Nhật Bản]] là một vị [[nam thần]]. Điều này được nói rõ trong các thư tịch cổ như ''[[Cổ sự ký]]'' và ''[[Vạn diệp tập]]'', trong đó tên của Tsukuyomi đôi khi được viết là {{Nihongo|'''Tsukuyomi Otoko'''|月讀壮士||hanviet=Nguyệt-Độc Tráng-Sĩ|kyu=|hg=|kk=|}}<ref>{{Chú thích sách|title=Man'yōshū|title-link=Vạn diệp tập|last=|first=|publisher=|year=759|isbn=|volume=Quyển 7, bài thơ 1372|location=|pages=|language=ja}}</ref> hoặc là {{Nihongo|'''Tsukihito Otoko'''|月人壮士||hanviet=Nguyệt-Nhân Tráng-Sĩ|kyu=|hg=|kk=|}}.<ref>{{Chú thích sách|title=Man'yōshū|title-link=Vạn diệp tập|last=|first=|publisher=|year=759|isbn=|volume=Quyển 10, bài thơ 2010|location=|pages=|language=ja}}</ref>

== Thần thoại ==
Tsukuyomi là người được sinh ra thứ hai trong "[[Mikiko|tam quý tử]]", ba vị thần được [[Izanagi]] sinh ra lúc đang tẩy uế sau khi rời [[hoàng tuyền]]. Theo đó, Tsukuyomi được sinh ra từ mắt phải của Izanagi.<ref name="Roberts 2010">{{chú thích sách|url=http://www.enryo.ro/carti/Japanese%20mythology%20A%20to%20Z.pdf|title=Japanese Mythology A To Z|last=Roberts|first=Jeremy|publisher=Chelsea House Publishers|year=2010|isbn=978-1-60413-435-3|edition=2|location=[[New York]]|access-date=2019-10-11|archive-url=https://www.webcitation.org/6AR7vuTQy?url=http://www.enryo.ro/carti/Japanese%20mythology%20A%20to%20Z.pdf|archive-date=2012-09-04}}</ref> Tuy nhiên, trong một câu chuyện khác, Tsukuyomi được sinh ra từ một chiếc gương đồng trắng trong tay phải của Izanagi.

Sau khi leo lên thang trời, Tsukuyomi sống ở [[Takama-ga-hara|Cao thiên nguyên]] cùng với chị gái nữ thần mặt trời [[Amaterasu]], người sau này trở thành vợ của anh.

Tsukuyomi đã chọc Amaterasu tức điên khi giết nữ thần thực phẩm [[Uke Mochi]]. Amaterasu phái Tsukuyomi đại diện cô đến dự bữa tiệc do nữ thần thực phẩm Uke Mochi tổ chức. Nữ thần đã tạo ra thức ăn bằng cách đối diện với biển cả rồi phun ra cá; đối diện với núi rừng rồi phun ra động vật; đối diện với bình nguyên rồi phun ra cơm. Bữa tiệc được trang trí tinh tế và trông ngon miệng, nhưng Tsukuyomi cảm thấy thật kinh tởm, "Thật là dơ bẩn ô bỉ! Ả dám dùng miệng phun ra đồ ăn mà chiêu đãi ta!", dứt lời liền rút kiếm chém chết Uke Mochi. Amaterasu nghe tin cả giận mà nói, "Hắn là ác thần! Chúng ta về sau sẽ không gặp lại nữa." Cho nên ban ngày cùng đêm tối liền tách ra.<ref name="Roberts 2010" />

== Tham khảo ==
{{Thể loại Commons|Tsukuyomi-no-Mikoto}}
{{tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Thần Nhật Bản]]
[[Thể loại:Kami Thần đạo]]