Xem mã nguồn của Tu hú châu Á

{{Bảng phân loại
| name = Tu hú châu Á
| image = Eudynamys scolopacea - 20080801.jpg
| image_caption = Chim mái
| image2 = Asian_Koel_(Male)_I_IMG_8190.jpg
| image2_caption = Chim trống
<br />[[File:Asian Koel.ogg|thumb|Tiếng kêu tu hú châu Á (được ghi lại ở Kochi, Ấn Độ)]]
<br />[[File:Asian koel นกกาเหว่า Male.ogg|thumb|Tiếng kêu tu hú châu Á trống (được ghi lại ở Chon Buri, Thái Lan)]]
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22684049 |title=''Eudynamys scolopaceus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |access-date =ngày 26 tháng 11 năm 2013}}</ref>
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Chim|Aves]]
| ordo = [[Bộ Cu cu|Cuculiformes]]
| familia = [[Họ Cu cu|Cuculidae]]
| subfamilia = [[Cuculinae]]
| genus = ''[[Eudynamys]]''
| species = '''''E. scolopaceus'''''
| binomial = ''Eudynamys scolopaceus''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
| range_map = KoelMap.svg
| range_map_caption = Vùng phân bổ chim tu hú châu Á màu đen<ref>{{chú thích sách|author=Johnsgard, PA|year=1997|title=The avian brood parasites: deception at the nest|url=https://archive.org/details/avianbroodparasi0000john|publisher=Oxford University Press|isbn=0195110420|page=[https://archive.org/details/avianbroodparasi0000john/page/259 259]}}</ref>
| synonyms =
''Cuculus scolopaceus''<br/>
''Eudynamis honorata''<br/>
''Eudynamys scolopacea''
}}
'''Tu hú châu Á''' ([[danh pháp|danh pháp khoa học]]: ''Eudynamys scolopaceus'') là một loài [[chim]] [[Chi Tu hú|tu hú]] thường gặp ở [[châu Á]], trong [[Chi Tu hú]], [[họ Cu cu]]. Tu hú châu Á giống như nhiều loài chim cu cu có quan hệ họ hàng gần với nó là [[ký sinh nuôi dưỡng]] đẻ trứng trong tổ của quạ và các vật chủ khác, chúng sẽ nuôi dùm chim non. Chúng khác thường trong số những con chim trong họ cu cu ở chỗ phần lớn là [[ăn trái cây]] khi trưởng thành.<ref name=corlett>{{chú thích tạp chí|author1=Corlett, RT|author2=IKW Ping|name-list-style=amp|year=1995|title=Frugivory by Koels in Hong Kong|journal=Mem. Hong Kong Nat. Hist. Soc.|volume=20|pages=221–222|url=http://www.hku.hk/ecology/staffhp/rtc/corlett-pdf/Ice-Koel-1995.pdf|format=PDF|access-date = ngày 4 tháng 11 năm 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051203091242/http://www.hku.hk/ecology/staffhp/rtc/corlett-pdf/Ice-Koel-1995.pdf|archive-date = ngày 3 tháng 12 năm 2005 |url-status=dead}}</ref>
== Đặc điểm sinh học ==
Khi trưởng thành, chim đực có bộ lông màu đen tuyền ánh xanh thẫm, chim mái lông lốm đốm đen nhạt lẫn trắng bẩn. Chim non lông lúc đầu hoàn toàn đen.

Tu hú trưởng thành có sải cánh 19–22&nbsp;cm, đuôi khoảng 18–20&nbsp;cm, chân cao 3,5&nbsp;cm, mỏ 3&nbsp;cm.

== Phân bổ ==
Tu hú châu Á sống tập trung ở các vùng đồng bằng và trung du Nam Á, từ [[Ấn Độ]], [[Sri Lanka]], đông nam [[Trung Quốc]], [[quần đảo Sunda Lớn]] tới [[bán đảo Đông Dương]] và [[Thái Lan]]. [[Mùa rét]] chim [[di cư|bay]] từ [[hướng Bắc|phương bắc]] xuống [[hướng Nam|phương nam]].

== Phân loại ==
Tu hú châu Á lúc đầu được [[Carl von Linné]] xếp vào chi Cu cu theo [[Tiêu bản (sinh vật)|tiêu bản]] mà ông nhận được từ [[Malabar]], Ấn Độ.
==Tập tính==
Tu hú châu Á là một loài [[ký sinh nuôi dưỡng|ký sinh]], và đẻ một quả trứng trong tổ của nhiều loại chim, bao gồm cả quạ rừng, và [[quạ nhà]]. Ở Sri Lanka trước năm 1880, người ta chỉ biết ký sinh vào quạ rừng, sau đó chuyển sang quạ nhà. Một nghiên cứu ở Ấn Độ đã tìm thấy 5% ''[[Corvus splendens]]'' và 0,5% ''[[Corvus macrorhynchos]]'' bị loài này đẻ nhờ tổ.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Lamba, BS|year=1976|title= The Indian crows: a contribution to their breeding biology, with notes on brood parasitism on them by the Indian Koel|journal=Records of the Zoological Survey of India|url=https://www.recordsofzsi.com/index.php/zsoi/article/view/161963/111540|format=PDF|language=tiếng Anh|volume=71|pages=183–300}}</ref>

Ở Bangladesh, chúng đẻ nhờ tổ ''[[Lanius schach]]'', ''[[Acridotheres tristis]]'' và quạ nhà ''[[Corvus splendens]]'' với tỷ lệ lần lượt là 35,7, 31,2 và 10,8%.<ref>{{chú thích tạp chí |title=Interactions between the Asian koel (Eudynamys scolopacea) and its hosts|author1=Begum, Sajeda |author2=Moksnes, Arne |author3=Røskaft, Eivin |author4=Stokke, Bård G. |journal= Behaviour| volume= 148| issue= 3| year=2011 | pages=325–340|doi=10.1163/000579511X558400|url=https://www.jstor.org/stable/23034196|date=|language=tiếng Anh}}</ref> Tổ của các loài bị đẻ nhờ trứng ở độ cao thấp và gần cây ăn quả có xu hướng được tu hú ưa thích chọn làm nơi đẻ nhờ trứng.<ref>{{chú thích tạp chí| journal= Journal of Ornithology| volume=152| issue= 3| year=2011| pages=793–800| doi=10.1007/s10336-011-0652-y| title=Factors influencing host nest use by the brood parasitic Asian Koel (''Eudynamys scolopacea'')|vauthors=Begum S, Moksnes A, Røskaft E, Stokke BG|url=https://www.researchgate.net/publication/226466242_Factors_influencing_host_nest_use_by_the_brood_parasitic_Asian_Koel_Eudynamys_scolopacea|date=|access-date=2026-03-11|language=tiếng Anh}}</ref>

Ở miền nam Thái Lan và [[Bán đảo Mã Lai]], tu hú đã chuyển vật chủ từ tổ của quạ sang tổ của [[sáo nâu]] (''[[Acridotheres]]'' sp.) khi loài sáo nâu trở nên phổ biến hơn vào cuối những năm 1900.<ref name=payne /> Ở Tiểu lục địa Ấn Độ, đôi khi chúng được phát hiện  đẻ nhờ trong tổ [[chèo bẻo]],<ref>{{chú thích tạp chí|author=Smith, TEH|year=1950 |volume=49|issue=1|page=304 |title=Black drongos fostering a koel|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48181746}}</ref> [[ác là]]<ref>{{chú thích tạp chí|author=Harington, HH |year=1904 |title= The Koels laying in the nest of ''Pica rustica'', the Magpie |journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=15|issue=3|page=520|url=https://biodiversitylibrary.org/page/2097152}}</ref> và có thể trong tổ của [[vàng anh đầu đen]].<ref>{{chú thích tạp chí|vauthors=Sethi VK, Saxena V, Bhatt D |year=2006 |title=An instance of the Asian Koel ''Eudynamys scolopacea'' destroying the nest of a Black-headed Oriole ''Oriolus xanthornus''|journal= Indian Birds|volume=2|issue=6|pages=173–174|url=https://indianbirds.in/pdfs/IB2.6_SethiETAL_Koel.pdf|date=|access-date=2026-03-11|format=PDF}}</ref><ref>{{chú thích web|author=Lowther, Peter E |url=http://fieldmuseum.org/sites/default/files/OWcuckoo-15jan2012.pdf |format=PDF |year=2007 |access-date = ngày 9 tháng 6 năm 2009 |title=Host list of avian brood parasites −2 – Cuculiformes; Cuculidae |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023210922/http://fieldmuseum.org/sites/default/files/OWcuckoo-15jan2012.pdf |archive-date = ngày 23 tháng 10 năm 2012 |url-status=live}}</ref> Chim trống có thể đánh lạc hướng chủ tổ để chim mái có cơ hội đẻ trứng vào tổ.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Dewar, D|author-link=Douglas Dewar|year=1907 |title=An enquiry into the parasitic habits of the Indian koel|journal= Journal of the Bombay Natural History Society|volume=17|issue=3|pages=765–782|url= https://biodiversitylibrary.org/page/30119991}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|url=https://archive.org/stream/NLBW8#page/n83/mode/1up |author=Raju, K.S.R. Krishna|year=1968| title=Intelligence of a pair of Koels ''Eudynamys scolopacea''| journal=Newsletter for Birdwatchers|volume=8|issue=10|page=12}}</ref> Tuy nhiên, chim mái thường xuyên đến thăm tổ của chủ tổ một mình.<ref name="payne">{{chú thích sách|author=Payne, RB|year=2005|title=The Cuckoos|publisher=Oxford University Press|language=Tiếng Anh|url=https://academic.oup.com/book/52747|access-date=2026-03-11}}</ref> Bộ lông trên của chim non giống chim trống hơn và chúng có mỏ màu đen.<ref name=hbk>{{chú thích sách|author1=Ali S  |author2=Ripley, SD  |name-list-style=amp|year=1981|pages=227–230|title=Handbook of the birds of India and Pakistan. Volume 3|publisher=Oxford University Press|edition=2nd}}</ref> Chưa có ghi nhận tu hú châu Á đẻ trứng trong tổ để trống rỗng của loài chim khác và một nghiên cứu ở Pakistan đã phát hiện ra rằng trung bình những quả trứng koel đầu tiên được đẻ trong vòng một ngày rưỡi kể từ khi chủ tổ đã đẻ ra quả trứng đầu tiên.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Lamba, BS|year=1966 |title=The egg-laying of the Koel ''Eudynamys scolopacea'' (Linnaeus)|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=63|issue=3|pages=750–751|url=https://biodiversitylibrary.org/page/47951143}}</ref> Trứng của tu hú nỏ trước trứng của chủ tổ 3 ngày.<ref name="pak">{{chú thích tạp chí|author=Ali, H|author2=SA Hassan|author3=SA Rana|author4= MA Beg|author5=M Mehmood-ul-Hassan|name-list-style=amp|year=2007 |title=Brood parasitism of Asian koel (''Eudynamys scolopacea'') on the house crow (''Corvus splendens'') in Pothwar region of Pakistan|journal=Pakistan Journal of Agricultural Sciences |volume=44|issue=4|pages=627–634|url=https://www.researchgate.net/publication/266741173_Brood_parasitism_of_Asian_koel_Eudynamys_scolopacea_on_the_house_crow_Corvus_splendens_in_Pothwar_region_of_Pakistan|date=|access-date=2026-03-11|language=tiếng Anh}}</ref> Tu hú thường chỉ đẻ một hoặc hai quả trứng trong một tổ duy nhất nhưng có tới 7 đến 11 quả trứng đã được ghi nhận từ một số tổ chúng đẻ nhờ.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Jacob, JR|year=1915 |title=Seven Koel's eggs in one nest|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume= 24|issue=1|pages=191–192|url=https://biodiversitylibrary.org/page/30151728}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|author=Jones, AE|year=1916 |title=Number of Koel's ''E. honorata'' eggs found in one nest|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=24|issue=2|page=370|url=https://biodiversitylibrary.org/page/30151935}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|author=Abdulali, H|year=1931 |title=Eleven Koel eggs in a Crow's nest|journal= Journal of the Bombay Natural History Society|volume=35|issue=2|page=458|url=https://biodiversitylibrary.org/page/47540482}}</ref> Chim mái có thể loại bỏ trứng vật chủ trước khi đẻ nhờ. Trứng nở trong 12 đến 14 ngày. Tu hú non không phải lúc nào cũng đẩy trứng ra hoặc đẩy chim con của chủ tổ ra ngoài, và ban đầu có tiếng kêu như một con quạ. Tu hú non đủ lông đủ cánh trong khoảng từ 20 đến 28 ngày.<ref name=payne /> Không giống như một số loài chim cu cu khác, chim non không cố giết chim non của chủ tổ, một đặc điểm giống với [[cu cu mỏ cong]] chúng cũng phần lớn ăn uống khi trưởng thành.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Broom, M|author2=G D Ruxton|author3=Rebecca M Kilner|name-list-style=amp|year=2007 |title=Host life-history strategies and the evolution of chick-killing by brood parasitic offspring|journal=Behavioral Ecology|doi=10.1093/beheco/arm096|volume=19|pages=22|doi-access=free|url=https://academic.oup.com/beheco/article-abstract/19/1/22/227461|date=|access-date=2026-03-11|language=tiếng Anh}}</ref> Trong một số trường hợp tu hú non có thể không đẩy nổi trứng lớn hoặc con non của chủ tổ ra khỏi tổ sâu của quạ mà không có nguy cơ bị đói và có thể là tình cờ chim con của tổ tự rơi khỏi tổ. Một giả thuyết khác cho rằng việc giữ lại chim non của chủ tổ có thể có lợi cho tú hú non đã không nhận được nhiều sự ủng hộ.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Grim, T|year=2006|title=Low virulence of brood parasitic chicks: adaptation or constraint|journal=Ornithological Science|volume=5|pages=237–242|url=http://www.zoologie.upol.cz/osoby/Grim/Grim_Ornithol_Sci_2006.pdf|format=PDF|doi=10.2326/osj.5.237|access-date=2021-08-16|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165741/http://www.zoologie.upol.cz/osoby/Grim/Grim_Ornithol_Sci_2006.pdf}}</ref> Người ta đã ghi nhận chim tu hú bố mẹ cho chim tu hú con ăn trong tổ của loài được đẻ nhờ,<ref>{{chú thích sách|author=Lydekker, R|author-link=Richard Lydekker|year=1895 |title=The Royal Natural History. Volume 4.|page=8}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|last=Dixit|first=Dhruv|year=1968 |title=Parental instincts in Koel ''Eudynamys scolopacea'' (Linnaeus)|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=65|issue=2|pages=485–486|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48068008}}</ref> một hành vi cũng được thấy ở một số loài chim đẻ nhờ tổ chim khác. Tuy nhiên, người ta không khi nhận những con chim trống trưởng thành nuôi những chim non.<ref name=payne /><ref>{{chú thích tạp chí|author1=Lorenzana, JC |author2=SG Sealy |name-list-style=amp|year=1998 |title=Adult brood parasites feeding nestlings and fledglings of their own species: A review|journal=Journal of Field Ornithology |volume=69|issue=3|pages=364–375|url=https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/jfo/v069n03/p0364-p0375.pdf|format=PDF}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|author=Fulton, R.|year=1904 |title=The Kohoperoa or Koekoea, Long-tailed Cuckoo (''Urodynamis taitensis''): an account of its habits, description of a nest containing its (supposed) egg, and a suggestion as to how the parasitic habit in birds has become established|journal=Transactions and Proceedings of the New Zealand Institute |volume=36|pages=113–148|url=https://paperspast.natlib.govt.nz/periodicals/TPRSNZ1903-36.2.5.1.8}}</ref>

Tu hú châu Á là loài ăn tạp, tiêu thụ nhiều loại côn trùng, sâu bướm, trứng và [[động vật có xương sống]] nhỏ. Con trưởng thành chủ yếu ăn [[trái cây]]. Đôi khi chúng sẽ bảo vệ những cây đậu quả mà chúng kiếm ăn và xua đuổi những loài ăn quả khác.<ref>{{chú thích tạp chí|author=Pratt, Thane K.|date=ngày 1 tháng 5 năm 1984 |title=Examples of tropical frugivores defending fruit-bearing plants|journal=The Condor|volume=86|pages=123–129|url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/condor/v086n02/p0123-p0129.pdf|format=PDF|doi=10.2307/1367024|issn=0010-5422|issue=2|first=T. K.|jstor=1367024}}</ref>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Asian Koel (Eudynamys scolopacea)- Male close up in Kolkata I IMG 7568.jpg
Tập tin:Asian Koel- Immature asking for food from House Crow I IMG 5786.jpg
Tập tin:Female Asian Koel at Chennai.jpg
Tập tin:Eudynamys scolopaceus MHNT.ZOO.2010.11.152.12.jpg|''Eudynamys scolopaceus'' + ''Corvus splendens''
</gallery>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}
 
==Tham khảo==
== Liên kết ngoài ==
{{wikispecies|Eudynamys scolopaceus}}
{{commonscat-inline|Eudynamys scolopaceus}}
{{in lang|vi}}
* [http://www.vncreatures.net/chitiet.php?page=1&loai=1&ID=5448 Chim tu hú châu Á trên SVRVN]
* [http://www.vncreatures.net/new_9.php Chim tu hú, bà mẹ bạc tình và đứa con độc ác] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101118021156/http://www.vncreatures.net/new_9.php |date = ngày 18 tháng 11 năm 2010}}

[[Thể loại:Chi Tu hú|S]]
[[Thể loại:Chim châu Á]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1758]]


{{Aves-stub}}