Xem mã nguồn của USS Rich (DE-695)

{{Dablink|Về những tàu chiến Hoa Kỳ khác mang cùng tên, xin xem [[USS Rich]].}}

{|{{Infobox ship begin}}
{{Infobox ship image
|Ship image= USS Glennon (DD-620) and USS Rich (DE-695) mined off Normandy in June 1944.jpg
|Ship caption= Tàu hộ tống khu trục USS ''Rich'' (DE-695), bên trái, không lâu trước khi trúng thủy lôi tại Normandy, 8 tháng 6 năm 1944
}}
{{Infobox ship career
|Ship country= Hoa Kỳ 
|Ship flag= {{USN flag|1944}} 
|Ship name= USS ''Rich'' (DE-695)
|Ship namesake= [[Ralph M. Rich]]
|Ship ordered= [[1942]]
|Ship awarded=
|Ship builder= [[Defoe Shipbuilding Company]], [[Bay City, Michigan]]
|Ship original cost=
|Ship laid down= [[27 tháng 3]], [[1943]]
|Ship launched= [[22 tháng 6]], [[1943]]
|Ship sponsor= bà Ralph McMaster Rich
|Ship completed=
|Ship acquired=
|Ship commissioned= [[1 tháng 10]], [[1943]]
|Ship recommissioned=
|Ship decommissioned=
|Ship in service=
|Ship out of service=
|Ship renamed=
|Ship reclassified=
|Ship struck= [[29 tháng 7]], [[1944]]
|Ship nickname=
|Ship honors= 1 × [[Ngôi sao Chiến trận]]
|Ship captured=
|Ship fate= Đắm do trúng [[thủy lôi]] tại [[Normandy]], [[8 tháng 6]], [[1944]]
|Ship status=
}}
{{Infobox ship characteristics
|Hide header=
|Header caption=
|Ship class= [[Buckley (lớp tàu hộ tống khu trục)|Lớp ''Buckley'']]
|Ship displacement= *{{convert|1400|LT|t|0|abbr=on}} (tiêu chuẩn)
*{{convert|1740|LT|t|0|abbr=on}} (đầy tải)
|Ship length= {{convert|306|ft|m|abbr=on}}
|Ship beam=  {{convert|37|ft|m|abbr=on}}
|Ship draught=
|Ship draft=*{{convert|9|ft|6|in|m|abbr=on}} (tiêu chuẩn)
*{{convert|11|ft|3|in|m|abbr=on}} (đầy tải)
|Ship propulsion=* 2 × nồi hơi ống nước Foster-Wheeler kiểu Express "D"
* 2 × [[turbine hơi nước]] [[General Electric]] công suất {{convert|13500|hp|kW}}, dẫn động hai [[máy phát điện]] công suất {{convert|9200|kW|hp}}
* 2 × động cơ điện công suất trục {{convert|12000|shp|MW|abbr=on}}
* 2 × chân vịt ba cánh mangan-đồng nguyên khối đường kính {{convert|8|ft|6|in|m|abbr=on}} 
|Ship speed= {{convert|23|kn}} 
|Ship capacity= 350 tấn dầu đốt
|Ship range= *{{convert|3700|nmi|km|abbr=on}} ở tốc độ {{convert|15|kn|abbr=on}}
*{{convert|6000|nmi|km|abbr=on}} ở tốc độ {{convert|12|kn|abbr=on}}
|Ship complement=15 sĩ quan, 198 thủy thủ
|Ship sensors=* [[Radar]] dò tìm mặt biển Kiểu SL trên cột ăn-ten 
* Radar dò tìm không trung Kiểu SA (chỉ trên một số chiếc)
* [[Sonar]] Kiểu 128D hay Kiểu 144 trong vòm thu vào được.
* Ăn-ten định vị MF trước cầu tàu
* Ăn-ten định vị cao tần Kiểu FH 4 trên đỉnh cột ăn-ten chính
|Ship EW=
|Ship armament= * 3 × [[pháo 3 inch/50 caliber|pháo {{convert|3|in|mm|abbr=on}}/50 cal]] Mk, 22 đa dụng (3×1);
* 4 × [[pháo 1,1 inch/75 caliber|1,1 inch/75 caliber]] (1×4);
* 8 × pháo phòng không [[Oerlikon 20 mm]] (8×1);
* 3 × ống phóng [[ngư lôi Mark 15]] {{convert|21|in|mm|0|sing=on}} (1×3);
* 8 × máy phóng [[mìn sâu]] Kiểu K;
* 1 × [[súng cối]] [[chiến tranh chống tàu ngầm|chống tàu ngầm]] [[Hedgehog]] (24 nòng, 144 quả đạn);
* 2 × đường ray thả mìn sâu, mang theo cho đến 200 quả
|Ship armour=
|Ship armor=
|Ship aircraft=
|Ship aircraft facilities=
|Ship notes=
}}
|}

'''USS ''Rich'' (DE-695)''' là một [[tàu hộ tống khu trục]] [[Buckley (lớp tàu hộ tống khu trục)|lớp ''Buckley'']] được [[Hải quân Hoa Kỳ]] chế tạo trong [[Chiến tranh Thế giới thứ hai]]. Nó là chiếc tàu chiến đầu tiên của Hải quân Mỹ được đặt theo tên [[Trung úy Hải quân]] [[Ralph M. Rich]] (1916–1942), phi công thuộc Liên đội Tiêm kích VF-6 từng phục vụ trên [[tàu sân bay]] {{USS|Enterprise|CV-6|3}}, đã được tặng thưởng [[Huân chương Chữ thập Hải quân]] do thành tích trong [[Trận Midway]], và đã thiệt mạng trong một tai nạn máy bay trong khi huấn luyện vào ngày [[18 tháng 6]], [[1942]].<ref name=DANFS/><ref name=NavSource/> Nó đã phục vụ trong chiến tranh cho đến khi bị đắm do trúng [[thủy lôi]] trong cuộc [[Đổ bộ Normandy]] vào ngày [[8 tháng 6]], [[1944]]. ''Rich'' được tặng thưởng một [[Ngôi sao Chiến trận]] do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

== Thiết kế và chế tạo ==
Những chiếc thuộc lớp tàu hộ tống khu trục ''Buckley'' có chiều dài chung {{convert|306|ft|m|abbr=on}}, mạn tàu rộng {{convert|37|ft|1|in|m|abbr=on}} và độ sâu mớn nước khi đầy tải là {{convert|11|ft|3|in|m|abbr=on}}. Chúng có [[trọng lượng choán nước]] tiêu chuẩn {{convert|1400|LT|t|abbr=on}}; và lên đến {{convert|1740|LT|t|abbr=on}} khi đầy tải.{{sfn|Whitley|2000|p=300}} Hệ thống động lực bao gồm hai [[turbine hơi nước]] [[General Electric]] công suất {{convert|13500|hp|kW}}, dẫn động hai [[máy phát điện]] công suất {{convert|9200|kW|hp}} để vận hành hai trục chân vịt; {{sfn|Whitley|2000|pp=309–310}}{{sfn|Friedman|1982|pp=143–144, 146, 148–149}} công suất {{convert|12000|hp|kW|lk=in|abbr=on}} cho phép đạt được tốc độ tối đa {{convert|23|kn|mph km/h|lk=in|abbr=on}}, và có dự trữ hành trình {{convert|6000|nmi|mi km|lk=in|abbr=on}} khi di chuyển ở vận tốc đường trường {{convert|12|kn|mph km/h|abbr=on}}.{{sfn|Whitley|2000|pp=300–301}}

Vũ khí trang bị bao gồm ba [[pháo 3 inch/50 caliber|pháo {{convert|3|in|mm|abbr=on}}/50 cal]] trên tháp pháo nòng đơn có thể đối hạm hoặc phòng không, một khẩu đội [[pháo 1,1 inch/75 caliber|1,1 inch/75 caliber]] bốn nòng và tám pháo phòng không [[Oerlikon 20 mm]]. Vũ khí chống ngầm bao gồm một dàn [[súng cối]] chống tàu ngầm [[Hedgehog]] Mk. 10 (có 24 nòng và mang theo 144 quả đạn); hai đường ray Mk. 9 và tám máy phóng K3 Mk. 6 để thả [[mìn sâu]].{{sfn|Whitley|2000|pp=300–301}}{{sfn|Friedman|1982|pp=146, 418}} Khác biệt đáng kể so với [[Evarts (lớp tàu hộ tống khu trục)|lớp ''Evarts'']] dẫn trước là chúng có thêm ba ống phóng [[ngư lôi Mark 15]] {{convert|21|in|mm|0|sing=on}}. Thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 186 sĩ quan và thủy thủ.{{sfn|Whitley|2000|pp=300–301}}

''Rich'' được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng [[Defoe Shipbuilding Company]] tại [[Bay City, Michigan]] vào ngày [[27 tháng 3]], [[1943]]. Nó được hạ thủy vào ngày [[22 tháng 6]], [[1943]]; được đỡ đầu bởi bà Ralph McMaster Rich, vợ góa Trung úy Rich, và nhập biên chế tại xưởng tàu của hãng [[Todd Johnson Shipyard]] ở [[Algiers, Louisiana]] vào ngày [[1 tháng 10]], [[1943]] dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, [[Thiếu tá Hải quân]] Edward Andrew Michel, Jr.<ref name=DANFS>{{cite DANFS | title=Rich I (DE-695) | url= https://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/danfs/r/rich-i.html | author=[[Naval Historical Center]] | access-date =ngày 10 tháng 4 năm 2021}}</ref><ref name=NavSource>{{chú thích web | last=Yarnall | first=Paul R. | title=USS Rich (DE 695) | url=https://www.navsource.org/archives/06/695.htm | website=NavSource.org | date=ngày 22 tháng 8 năm 2020 | access-date=ngày 10 tháng 4 năm 2021 | archive-date=2021-04-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210423005544/http://www.navsource.org/archives/06/695.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | title=USS Rich I (DE 695) | url=http://uboat.net/allies/warships/ship/1425.html | website=uboat.net | access-date =ngày 10 tháng 4 năm 2021}}</ref>

== Lịch sử hoạt động ==
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy huấn luyện tại khu vực [[Bermuda]] và sửa chữa sau chạy thử máy, ''Rich'' hoạt động tuần tra [[Chiến tranh chống tàu ngầm|chống tàu ngầm]] và hộ tống vận tải ven biển cùng Đội hộ tống 19 cho đến cuối [[tháng 2]], [[1944]]. Thành phần của đội hộ tống vào lúc này còn bao gồm các tàu hộ tống khu trục {{USS|Bull|DE-693|3}}, {{USS|Bunch|DE-694|3}}, {{USS|Bates|DE-68|3}}, {{USS|Amesbury|DE-66|3}} và {{USS|Blessman|DE-69|3}}. Sau đó nó được điều sang nhiệm vụ hộ tống vận tải vượt [[Đại Tây Dương]], và cho đến [[tháng 5]] đã hoàn tất ba chuyến hộ tống vận tải khứ hồi sang [[châu Âu]]. Vào ngày [[10 tháng 5]], nó khởi hành từ [[thành phố New York|New York]] để hộ tống một đoàn tàu đi sang [[Anh]], là chuyến vượt Đại Tây Dương sau cùng của con tàu.<ref name=DANFS/>

Đi đến [[Londonderry]], [[Bắc Ireland]] vào ngày [[23 tháng 5]], thay vì chờ đợi để gia nhập một đoàn tàu cho chuyến quay trở về Hoa Kỳ, ''Rich'' được cử sang lực lượng tham gia [[Chiến dịch Neptune]], hoạt động hải quân trong khuôn khổ cuộc [[đổ bộ Normandy]]. Nó đi đến [[Plymouth]] vào ngày [[4 tháng 6]] và gia nhập thành phần hộ tống cho [[thiết giáp hạm]] {{USS|Nevada|BB-36|3}}, thuộc Lực lượng "U".<ref name=DANFS/>

Chiến dịch đổ bộ bị trì hoãn 24 giờ do thời tiết xấu, và đến ngày [[5 tháng 6]] Lực lượng "U" bắt đầu khởi hành hướng sang bờ biển nước [[Pháp]]. ''Rich'' cùng với tàu chị em ''Bates'' nằm trong thành phần hộ tống cho đội bắn phá thuộc Lực lượng Đặc nhiệm 125, vốn bao gồm ''Nevada'' và các [[tàu tuần dương hạng nặng]] {{USS|Quincy|CA-71|3}}, {{USS|Tuscaloosa|CA-37|3}} và {{HMS|Black Prince|81}}. Từ ngày [[6 tháng 6|6]] đến ngày [[8 tháng 6]], nó hộ tống bảo vệ các tàu chiến chủ lực làm nhiệm vụ hỗ trợ hải pháo cho trận chiến trên bộ tại khu vực [[bãi Utah]] về phía Đông Bắc [[Carentan]]. Vào ngày [[6 tháng 6]], con tàu đã thả màn khói ngụy trang đối phó một cuộc tấn công của tàu [[E-boat]] [[Hải quân Đức|Đức]].<ref name=DANFS/>
Đến 08 giờ 45 phút ngày [[8 tháng 6]], ''Rich'' nhận mệnh lệnh từ Tư lệnh Đội đặc nhiệm 125.8 bên trên [[soái hạm]] ''Tuscaloosa'' đi đến Khu vực Hỗ trợ hỏa lực 3 để trợ giúp cho [[tàu khu trục]] {{USS|Glennon|DD-620|3}}, vốn đã trúng [[thủy lôi]] tại vị trí về phía Tây Bắc [[quần đảo Saint-Marcouf]]. Nó đi hết tốc độ đến hiện trường, rồi theo sau hai [[tàu quét mìn]] {{USS|Staff|AM-114|3}} và {{USS|Threat|AM-124|3}} để tiếp cận ''Glennon'', thả xuồng để gửi một đội hỗ trợ sang chiếc tàu khu trục, nhưng khi đó mọi việc đã trong tầm kiểm soát. Sau đó ''Rich'' đi trước để mở đường bảo vệ cho ''Staff'' kéo ''Glennon'' rút lui về cảng.<ref name=DANFS/>

=== Bị đánh chìm ===
[[Tập tin:USS Rich (DE-695).jpg|thumb|''Rich'' sau khi trúng thủy lôi ngoài khơi Normandy, ngày 8 tháng 6, 1944.]]
Lúc 09 giờ 20 phút, khi ''Rich'' dẫn trước chiếc tàu quét mìn ở khoảng cách {{convert|300|yd|m|abbr=on}}, một quả thủy lôi phát nổ phía bên mạn phải con tàu ở khoảng cách {{convert|50|yd|m|abbr=on}}. Nó bị chấn động rất mạnh, chập mạch cầu dao làm mất điện toàn con tàu và xô ngã thủy thủ; tuy nhiên vụ nổ không gây thiệt hại cấu trúc. Trong vòng một phút, phòng động cơ báo cáo đã có thể hoạt động trở lại, nhưng ba phút sau thêm một vụ nổ khác xảy ra ngay bên dưới con tàu. Khoảng {{convert|50|ft|m|abbr=on}} phần đuôi tàu, từ khoang 130 ngang với tháp pháo X bị nổ tung, tách rời ra và bốc cháy; một số thủy thủ vẫn con bám vào phần đuôi cho đến khi đuôi tàu đắm không lâu sau đó. Vụ nổ cũng tạo ra một đoạn lún {{convert|3|ft|m|abbr=on}} trên sàn chính của phần trước con tàu; sau đó một quả thủy lôi thứ ba bị kích nổ khoảng hai phút sau đó, phá hủy phần trước con tàu và cầu tàu, hư hại nặng phòng nồi hơi phía trước và cột ăn-ten chính.<ref name=DANFS/>

Lệnh bỏ tàu được đưa ra, nhiều xuồng phóng lôi [[PT boat]] thuộc hải đội dưới quyền Thiếu tá Hải quân [[John D. Bulkeley]] đã đi đến để giúp cứu vớt những người sống sót. Lúc này họ tiếp tục chịu đựng hỏa lực pháo bờ biển của đối phương, ''Rich'' đắm tại vùng biển sâu {{convert|40|ft|m|abbr=on}} tại tọa độ {{coord|49|31|N|1|10.6|W|display=inline,title}} vài phút sau đó. Trong số thành viên thủy thủ đoàn, 27 người đã tử trận, 73 người bị thương và 64 người mất tích; cuối cùng có tổng cộng 91 người đã thiệt mạng, mất tích hay qua đời do vết thương quá nặng. Thiếu tá Hải quân Michel, Hạm trưởng, được trao tặng [[Huân chương Chữ thập Hải quân]] do chỉ huy dũng cảm trong trận chiến cuối cùng của con tàu. Tên nó được cho rút khỏi danh sách [[Đăng bạ Hải quân]] vào ngày [[29 tháng 7]], [[1944]].<ref name=DANFS/><ref name=NavSource/>

== Phần thưởng ==
''Rich'' được tặng thưởng một [[Ngôi sao Chiến trận]] do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.<ref name=DANFS/><ref name=NavSource/>
<center>
{|
|colspan=3 align=center| {{ribbon devices|number=0|type=service-star|ribbon=Combat Action Ribbon.svg|width=103}}
|-
|{{ribbon devices|number=0|type=service-star|ribbon=American Campaign Medal ribbon.svg|width=103}}
|{{ribbon devices|number=1|type=service-star|ribbon=European-African-Middle Eastern Campaign ribbon.svg|width=103}}
|{{ribbon devices|number=0|type=service-star|ribbon=World War II Victory Medal ribbon.svg|width=103}}
|}
{|class="wikitable"
|-align=center
|colspan=3|[[Dãi băng Hoạt động Tác chiến]] <br> (truy tặng)
|-align=center
|[[Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ]]
|[[Huân chương Chiến dịch Châu Âu-Châu Phi-Trung Đông]] <br>với 1 [[Ngôi sao Chiến trận]]
|[[Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II (Hoa Kỳ)|Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II]]
|}
</center>

== Tham khảo ==
=== Chú thích ===
{{tham khảo}}
=== Thư mục ===
* {{cite DANFS | author=[[Naval Historical Center]] | title=Rich I (DE-695) | url=https://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/danfs/r/rich-i.html | access-date =ngày 10 tháng 4 năm 2021}}
* {{chú thích sách | last=Friedman | first=Norman | title=U.S. Destroyers: An Illustrated Design History | url=https://archive.org/details/usdestroyersillu0000frie | year=1982 |publisher=Naval Institute Press | location=Annapolis, Maryland, USA | isbn=0-87021-733-X | ref=Harv}}
* {{chú thích sách | last=Whitley | first=M. J. | title=Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia | year=2000 | publisher=Cassell & Co. | location=London | isbn=1-85409-521-8 | ref=Harv}}
* {{chú thích sách | last=Franklin | first=Bruce Hampton | title=The Buckley Class Destroyer Escorts | url=https://archive.org/details/buckleyclassdest0000fran | year=1999 | publisher=Naval Institute Press | location=Annapolis, 1999 | isbn=978-1557502803 | ref=Harv}}
* {{chú thích sách | editor1-last=Gardiner | editor1-first=Robert | editor2-last=Chesneau | editor2-first=Roger | title=Conway's All the World's Fighting Ships, 1922–1946 | year=1980 | publisher=Naval Institute Press | location=Annapolis, Maryland | isbn=978-0870219139 | oclc=18121784  | url=http://books.google.com/?id=bJBMBvyQ83EC | ref=Harv}}

== Liên kết ngoài ==
* {{navsource|06/695|USS Rich}}
* http://www.hazegray.org/danfs/escorts/de695.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210423005548/http://www.hazegray.org/danfs/escorts/de695.htm |date=2021-04-23 }}
* [http://www.informediate.com/USSRichDE695/  USS ''Rich'' (DE-695) webpage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190809045005/http://www.informediate.com/USSRichDE695/ |date=2019-08-09 }}
* [http://www.desausa.org/de_photo_library/uss_rich_695.htm  desausa.org: USS ''Rich'']

<!-- non-breaking space to keep AWB drones from altering the space before the navbox-->

{{Lớp tàu hộ tống khu trục Buckley}}

{{các chủ đề|Quân sự|Hàng hải|Mỹ}}

{{DEFAULTSORT:Rich (DE-695)}}
[[Thể loại:Lớp tàu hộ tống khu trục Buckley]]
[[Thể loại:Khinh hạm và tàu hộ tống khu trục của Hải quân Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Tàu hộ tống khu trục trong Thế Chiến II]]
[[Thể loại:Tàu bị đánh chìm bởi thủy lôi]]
[[Thể loại:Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại eo biển Manche]]
[[Thể loại:Sự cố hàng hải năm 1944]]
[[Thể loại:Tàu thủy năm 1943]]