Xem mã nguồn của USS Tillman (DD-135)

{{Dablink|Về những tàu chiến Hoa Kỳ khác mang cùng tên, xin xem [[USS Tillman]].}}
 
{|{{Infobox ship begin}}
{{Infobox ship image
|Ship image= [[Tập tin:USSTillmanDD135.jpg|300px|USS Tillman (DD-135)]]
|Ship caption= Tàu khu trục USS ''Tillman'' (DD-135)
}}
{{Infobox ship career
| Ship country = Hoa Kỳ
| Ship flag = {{USN flag|1940}}
| Ship name = USS ''Tillman'' (DD-135)
| Ship namesake = [[Benjamin Tillman]]
| Ship ordered = 
| Ship awarded = 
| Ship builder = [[Xưởng hải quân Charleston]]
| Ship original cost = 
| Ship laid down = [[29 tháng 7]] năm [[1918]]
| Ship launched = [[7 tháng 7]] năm [[1919]]
| Ship sponsor = cô Mary Y. Tillman
| Ship completed = 
| Ship acquired = 
| Ship commissioned = [[10 tháng 4]] năm [[1921]]
| Ship recommissioned = {{Danh sách không dấu đầu dòng
| [[1 tháng 5]] năm [[1930]]
| [[24 tháng 8]] năm [[1940]]
}}
| Ship decommissioned = {{Danh sách không dấu đầu dòng
| [[3 tháng 7]] năm [[1922]]
| [[15 tháng 6]] năm [[1939]]
| [[26 tháng 11]] năm [[1940]]
}}
| Ship in service = 
| Ship out of service = 
| Ship renamed = 
| Ship reclassified = 
| Ship struck = [[8 tháng 1]] năm [[1941]]
| Ship nickname = 
| Ship honors = 
| Ship captured = 
| Ship fate = Chuyển cho Anh Quốc, [[26 tháng 11]] năm [[1940]]
| Ship status = 
}}
{{Infobox ship career
| Ship country = Anh Quốc
| Ship flag = [[Tập tin:Naval Ensign of the United Kingdom.svg|50px|Royal Navy Ensign]]
| Ship name = HMS ''Wells'' (I95)
| Ship acquired = [[26 tháng 11]] năm [[1940]]
| Ship commissioned = [[5 tháng 12]] năm [[1940]]
| Ship decommissioned = [[tháng 7]] năm [[1945]]
| Ship fate = Tháo dỡ, [[24 tháng 7]] năm [[1945]]
}}
{{Infobox ship characteristics
| Ship class = [[Wickes (lớp tàu khu trục)|Lớp tàu khu trục ''Wickes'']]
| Ship displacement = {{Danh sách không dấu đầu dòng
| {{convert|1154|LT|MT}} (thông thường),
| {{convert|1247|LT|MT}} (đầy tải)
}}
| Ship length = {{convert|314,4|ft|abbr=in|2|abbr=on}}
| Ship beam = {{convert|31|ft|abbr=in|2|abbr=on}}
| Ship draft = {{convert|9|ft|abbr=in|2|abbr=on}}
| Ship propulsion = {{Danh sách không dấu đầu dòng
| 2 × turbine hơi nước hộp số Parsons;<ref name="proceedings">Thomas, Donald I., CAPT USN "Recommissioning Destroyers, 1939 Style" ''United States Naval Institute Proceedings'' September 1979 tr. 71</ref>
| 4 × nồi hơi {{convert|300|psi|abbr=on}};<ref name="proceedings"/>
| 2 × trục;
| công suất {{convert|24610|hp|kW|abbr=on|lk=on}}
}}
| Ship speed = {{convert|35,3|kn|km/h|abbr=on}}
| Ship range = 
| Ship endurance = 
| Ship boats = 
| Ship complement = 133 sĩ quan và thủy thủ
| Ship crew = 
| Ship sensors = 
| Ship EW = 
| Ship armament = {{Danh sách không dấu đầu dòng
| 4 × pháo [[Hải pháo 4 inch/50 caliber|{{convert|4|in|mm|abbr=on}}/50 caliber]];<ref name="proceedings"/>
| 1 × pháo [[Hải pháo 3 inch/23 caliber|{{convert|3|in|mm|abbr=on}}/23 caliber]];<ref name="proceedings"/>
| 12 × ống phóng [[ngư lôi Mark 15|ngư lôi {{convert|21|in|mm|abbr=on}}]] (4×3)<ref name="proceedings"/>
}}
| Ship armor = 
| Ship aircraft = 
| Ship aircraft facilities = 
| Ship notes = 
}}
|}

'''USS ''Tillman'' (DD–135)''' là một [[tàu khu trục]] thuộc [[Wickes (lớp tàu khu trục)|lớp ''Wickes'']] được [[Hải quân Hoa Kỳ]] chế tạo trong giai đoạn [[Chiến tranh Thế giới thứ nhất]]. Nó được chuyển cho [[Hải quân Hoàng gia Anh|Hải quân Hoàng Gia]] [[Anh Quốc]] theo [[Thỏa thuận đổi tàu khu trục lấy căn cứ]] vào năm [[1940]] và đổi tên thành HMS ''Wells'' (I95) và tiếp tục phục vụ trong [[Chiến tranh Thế giới thứ hai]]. Nó là chiếc tàu chiến đầu tiên của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Nghị sĩ [[Benjamin Tillman]] (1847-1918).

== Thiết kế và chế tạo ==
''Tillman'' được đặt lườn vào ngày [[29 tháng 7]] năm [[1918]] tại [[Xưởng hải quân Charleston]]. Nó được hạ thủy vào ngày [[7 tháng 7]] năm [[1919]], được đỡ đầu bởi cô Mary Y. Tillman, cháu Nghị sĩ Tillman; được xếp lại lớp với ký hiệu lườn '''DD–135''' vào ngày [[17 tháng 7]] năm [[1920]], khi Hải quân Mỹ áp dụng cách đặt ký hiệu chữ số cho lườn tàu; và được đưa ra hoạt động vào ngày [[10 tháng 4]] năm [[1921]] dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, [[Trung úy Hải quân]] [[Louis R. Vail]].

== Lịch sử hoạt động ==
=== USS ''Tillman'' ===
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy, ''Tillman'' hoạt động ngoài khơi Charleston cùng với Đội khu trục 20, Hải đội khu trục 9 trực thuộc [[Hạm đội Đại Tây Dương Hoa Kỳ|Hạm đội Đại Tây Dương]] cho đến mùa Hè năm [[1921]]. Hoạt động với biên chế thủy thủ đoàn giảm thiểu trong mùa Đông tiếp theo, nó thực hành huấn luyện và cơ động cùng Đội 23, Hải đội 8 cho đến mùa Xuân năm [[1922]]. Không lâu sau đó, ''Tillman'' được cho xuất biên chế vào ngày [[3 tháng 7]] năm [[1922]] và đưa về Hạm đội Dự bị tại [[Xưởng hải quân Philadelphia]].

Sau gần tám năm bỏ không, ''Tillman'' được nhập biên chế trở lại tại [[Philadelphia, Pennsylvania|Philadelphia]] vào ngày [[1 tháng 5]] năm [[1930]] dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, [[Thiếu tá Hải quân]] [[Alfred Y. Lanphier]]. Quay trở lại Charleston, nó hoạt động cùng Đội khu trục 23 thuộc Hải đội khu trục 7, trực thuộc [[Hạm đội Tuần tiễu]]. Được chuyển sang Đội 48 vào ngày [[1 tháng 1]] năm [[1931]], ''Tillman'' thực hiện các chuyến đi huấn luyện cho nhân sự Hải quân Dự bị cho đến mùa Xuân năm [[1933]], khi nó được điều đến [[Boston, Massachusetts|Boston]] để huấn luyện học viên Hải quân Dự bị thuộc Quân khu Hải quân 1.

Trong thành phần Hải đội Huấn luyện của Hạm đội Tuần tiễu, ''Tillman'' quay trở lại Xưởng hải quân Charleston vào ngày [[1 tháng 1]] năm [[1934]], luân phiên những lượt hoạt động huấn luyện với những lượt neo đậu trong thành phần dự bị luân phiên cho đến cuối những năm [[Thập niên 1930|1930]]. Được điều động về Đội khu trục 29 thuộc Hải đội khu trục 10, nó hoạt động ngoài khơi Charleston và Boston, huấn luyện quân nhân dự bị và học viên sĩ quan, tham gia các cuộc thực tập đổ bộ hạm đội tại vùng [[biển Caribe]], cũng như viếng thăm các cảng dọc bờ Đông và vùng biển Caribe. ''Tillman'' lại được cho xuất biên chế vào ngày [[15 tháng 6]] năm [[1939]].

Hai tháng rưỡi sau, [[Đức Quốc xã]] tấn công [[Ba Lan]] mở màn [[Chiến tranh Thế giới thứ hai]] tại [[Châu Âu]]. Cho đến mùa Xuân năm [[1940]], tình hình ngày càng bất lợi cho phe Đồng Minh. [[Na Uy]] bị Đức chiếm đóng do sự phòng thủ kém cỏi của quân Anh-Na Uy; [[Pháp]] và các nước vùng trũng thất bại do chiến lược tấn công chớp nhoáng [[blitzkrieg]] của Đức. Ngoài ra [[tàu ngầm]] [[U boat]] Đức gây tổn thất nặng cho cả tàu hàng lẫn tàu hộ tống. Sau khi [[trận Pháp|Pháp thua trận]], Anh ở trong tình thế hầu như bị cô lập trong trận chiến chống lại Đức. Với số lượng tàu khu trục Anh bị tổn thất nặng tại Na Uy, Đại Tây Dương cũng như trong cuộc [[trận Dunkirk|triệt thoái]] khỏi [[Dunkirk]], Thủ tướng Anh [[Winston Churchill]] phải nài đến sự trợ giúp của [[Tổng thống Hoa Kỳ|Tổng thống]] [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin Roosevelt]]. Đến ngày [[23 tháng 7]] năm [[1940]], hai nhà lãnh đạo tìm được một giải pháp giúp đỡ Anh mà vẫn không từ bỏ vị thế trung lập của Hoa Kỳ: [[Thỏa thuận đổi tàu khu trục lấy căn cứ]] sẽ trao 50 tàu khu trục thời Thế Chiến I cho Anh; đổi lại Hoa Kỳ được quyền thuê trong thời hạn 99 năm các căn cứ mang tính chiến lược tại vùng Tây bán cầu.

Nằm trong số tàu được chuyển giao, ''Tillman'' được nhập biên chế trở lại tại Philadelphia vào ngày [[24 tháng 8]] năm [[1940]]. Khoảng ba tháng sau, nó đi dọc lên phía Bắc đến [[Halifax, Nova Scotia]], đến nơi vào ngày [[21 tháng 11]] năm [[1940]] cùng với phần còn lại của Đội khu trục 20, nhóm tàu cuối cùng được chuyển cho [[Hải quân Hoàng gia Anh]] và [[Hải quân Hoàng gia Canada|Canada]]. Được xuất biên chế vào ngày [[26 tháng 11]] năm [[1940]], tên của ''Tillman'' được rút khỏi danh sách [[Đăng bạ Hải quân]] vào ngày [[8 tháng 1]] năm [[1941]].

=== HMS ''Wells'' ===
Nhập biên chế cùng Hải quân Anh như là chiếc '''HMS ''Wells'' (I 95)''' vào ngày [[5 tháng 12]] năm [[1940]], chiếc tàu khu trục bị hư hại vào ngày [[9 tháng 12]] do va chạm với chiếc tàu chị em HMS ''Newmarket'' (G 47) (nguyên là chiếc {{USS|Robinson|DD-88}} cũng được Hoa Kỳ chuyển giao cho Anh). Vì vậy, nó không thể lên đường đi sang [[Quần đảo Anh Quốc]] cho đến ngày [[4 tháng 2]] năm [[1941]]. Khởi hành vào ngày hôm đó cùng với tàu chị em HMS ''Newark'' (G 08) (nguyên là chiếc {{USS|Ringgold|DD-89}}), ''Wells'' gặp phải một cơn cuồng phong lớn khiến nó bị gảy phần trên cột ăn-ten trước; ''Newark'' gặp trục trặc động cơ không lâu sau đó, buộc phải được kéo quay trở lại Halifax. ''Wells'' cuối cùng cũng đến được Anh và được phân về Đội khu trục 17, làm nhiệm vụ hộ tống cho Hải đội Rải mìn 1. Nó thực hiện một số chiến dịch rải mìn trong giai đoạn này tại khu vực ngoài khơi bờ biển [[Scotland]]. Giữa các chiến dịch này, nó hộ tống các đoàn tàu vận tải đi và đến từ [[Iceland]]. Vào ngày [[10 tháng 6]] năm [[1941]], đang khi hoạt động về phía Nam hòn đảo chiến lược này, ''Wells'' tấn công một tàu ngầm U boat nhưng không thành công. Hai ngày sau, nó lại phát hiện một tàu ngầm và tấn công, nhưng chấn động của vụ nổ mìn sâu dưới nước lại gây hư hại cho chính nó, buộc nó phải kết thúc việc săn đuổi.

Sau một đợt tái trang bị tại [[Kingston upon Hull]] vào mùa Thu năm [[1941]], ''Wells'' quay trở lại nhiệm vụ hộ tống vận tải. Nó được cải biến cho phù hợp với nhiệm vụ hộ tống tàu buôn bằng cách tháo dỡ ba trong số các khẩu pháo [[Hải pháo 4 inch/50 caliber|{{convert|4|in|mm|abbr=on}}/50 caliber]] và một trong số các dàn ống phóng ngư lôi ba nòng để giảm bớt trọng lượng bên trên, lấy chỗ chứa thêm [[mìn sâu]] và trang bị một dàn [[hedgehog]] (súng cối chống tàu ngầm).<ref>{{Harvnb|Lenton|1968|p=91}}</ref> Vào ngày [[16 tháng 1]] năm [[1942]], nó nhận tín hiệu SOS từ SS ''R. J. Cullen'', một tàu buôn Hoa Kỳ bị mắc cạn ở phía Đông Nam [[đảo Barra]] về phía rìa [[Hebrides]], phía Tây Scotland. Biển động mạnh khiến nó không thể thả xuồng cứu sinh, nhưng nó đã canh phòng cho đến khi các xuồng và tàu kéo xuất hiện để đưa thủy thủ đoàn lên bờ an toàn.

Đang khi hộ tống hai tàu vận tải vào cuối mùa Xuân năm đó, ''Wells'' cùng với HMS ''Brighton'' (I 08) (nguyên là chiếc {{USS|Cowell|DD-167}}) bị máy bay Đức ném bom về phía Tây [[quần đảo Faroe]], nhưng thoát đực mà không bị thiệt hại. Trong [[tháng 11]], nó hộ tống cho Đoàn tàu Vận tải KX-6 hỗ trợ cho [[Chiến dịch Torch]], cuộc đổ bộ của Đồng Minh lên [[Bắc Phi]], rồi quay trở về Anh vào [[tháng 12]] cùng với Đoàn tàu MKF-3. Không lâu sau đó, nó tiếp tục nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu đi Iceland.

Sau khi phục vụ một lượt hoạt động hộ tống vận tải và hộ tống rải mìn khác, ''Wells'' được chuyển đến [[Rosyth]] vào [[tháng 8]] năm [[1943]] và hoạt động cùng với Lực lượng Hộ tống Rosyth, bảo vệ các đoàn tàu vận tải ven biển đi lại giữa [[Firth of Forth]] và [[sông Thames|cửa sông Thames]]. Sau khi được tái trang bị tại [[sông Clyde|Clyde]] vào cuối năm [[1944]], vào đầu năm [[1945]], nó trở thành tàu mục tiêu cho việc huấn luyện không quân của [[Bộ chỉ huy Tiếp cận phía Tây]], một vai trò mà nó phục vụ cho đến khi xung đột kết thúc tại châu Âu, và nó được đưa về lực lượng dự bị tại [[Greenock]] vào giữa năm [[1945]]. Được cho xuất biên chế vào [[tháng 7]] năm [[1945]], ''Wells'' sau cùng bị tháo dỡ tại [[Troon, Scotland]] vào ngày [[24 tháng 7]] năm [[1945]].

==Chú thích==
{{Tham khảo}}
 
==Tham khảo==
* Bài này có các trích dẫn từ nguồn [[:en:Dictionary of American Naval Fighting Ships]] thuộc [[phạm vi công cộng]]: http://www.history.navy.mil/danfs/t5/tillman-i.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808043812/http://www.history.navy.mil/danfs/t5/tillman-i.htm |date=2014-08-08 }}
* {{chú thích sách | last1=Lenton | first1= H.T. | last2=Colledge | first2= J.J. | title=British and Dominion Warships of World War II |publisher=Doubleday and Company | year=1968 }}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.navsource.org/archives/05/135.htm NavSource Photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116162647/http://www.navsource.org/archives/05/135.htm |date=2020-01-16 }}

<!-- non-breaking space to keep AWB drones from altering the space before the navbox-->

{{Lớp tàu khu trục Wickes}}
{{Lớp tàu khu trục Town}}
{{các chủ đề|Quân sự|Hàng hải|Mỹ|Anh}}

{{DEFAULTSORT:Tillman (DD-135)}}
[[Thể loại:Lớp tàu khu trục Wickes]]
[[Thể loại:Lớp tàu khu trục Town]]
[[Thể loại:Tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Tàu khu trục của Hải quân Hoàng gia Anh]]
[[Thể loại:Tàu khu trục trong Thế Chiến I]]
[[Thể loại:Tàu khu trục trong Thế Chiến II]]