Xem mã nguồn của Văn Tạo

{{Thông tin nhân vật
| honorific_prefix = [[Giáo sư]], [[nhà sử học]]
| tên = Văn Tạo
| nền = 
| honorific_suffix = <div style="background-color:#D3D3D3; padding:4px;">
'''Thông tin cá nhân'''</div>
| hình = 
| cỡ hình = 
| alt = 
| ghi chú hình = 
| module = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = 
  | decat  = yes 
| label2= Học hàm
| data2= [[Giáo sư]]
| label4 = Khen thưởng
| data4 = {{HCVN|Kháng chiến|1|1|Lao động|1|1|}}
 }}
| tên gốc = 
| native_name_lang = 
| tên khai sinh = Nguyễn Xuân Đào
| ngày sinh = {{ngày sinh|1926|4|29}}
| nơi sinh = La Tỉnh, [[Tứ Kỳ (huyện)|Tứ Kỳ]], [[Hải Dương (tỉnh)|Hải Dương]]
| ngày mất = {{ngày mất và tuổi|2017|4|10|1926|4|29}}
| nơi mất = [[Hà Nội]], [[Việt Nam]]
| đảng = {{CSVN}} (1947)
| khám nghiệm = 
| an táng = 
| tưởng niệm = 
| nơi cư trú = 
| tên khác = 
| dân tộc = 
| quốc tịch = {{VIE}}
| học vị = 
| trường lớp = 
| công việc = 
| năm hoạt động = 
| tổ chức = 
| đại diện = 
| nổi tiếng = 
| tác phẩm nổi bật = 
| loại = 
| chức vị = 
| nhiệm kỳ = 
| tiền nhiệm = 
| kế nhiệm = 
| đảng phái = {{CSVN}} (1947)
| phong trào = 
| vợ = 
| Bạn đời = 
| con cái = 
| bố = 
| mẹ = 
| người thân = 
| callsign = 
| giải thưởng = 
| danh hiệu = 
| module2 = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = <div style="background-color:#D3D3D3; padding:4px;">
'''Sự nghiệp khoa học'''</div>
  | decat  = yes
| label2 =  Lĩnh vực 
| data2 = [[sử học]]
| label4 = Công trình<br>nổi bật
| data4  = *''ATLAS Quốc gia Việt Nam'' 
*''Kế thừa di sản lịch sử, phát huy Chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam'' (cụm công trình)
*''Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam - Những chứng tích lịch sử'' (cụm công trình)
| label5 = Nơi công tác
| data5  = [[Viện Sử học Việt Nam]]
}}
| module3 = <div style="background-color:#D3D3D3; padding:4px;">
'''Chức vụ'''</div>Viện trưởng<br>'''[[Viện Sử học Việt Nam]]'''<br>(1980-1989)
| module4 = 
| website = 
| footnotes = 
| module5 = <div style="background-color:#D3D3D3;padding:4px;">
'''Giải thưởng'''</div>'''[[Giải thưởng Hồ Chí Minh]] 2005''' <br> Khoa học Công nghệ<br>
<hr style="border: none; height: 0.7px; background-color: #ccc;">'''[[Giải thưởng Nhà nước]] 2000''' <br> Khoa học Công nghệ <br><hr style="border: none; height: 0.7px; background-color: #ccc;">'''[[Giải thưởng Nhà nước]] 2012''' <br> Khoa học Công nghệ
}}

'''Văn Tạo''' (tên thật là '''Nguyễn Xuân Đào'''; 1926 - 2017) là [[nhà sử học]] [[Việt Nam]], được tặng: [[Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt IV|Giải thưởng Hồ Chí Minh]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học tự nhiên) vào năm 2005 (đồng tác giả); [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học xã hội) năm 2000; [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học xã hội) năm 2012 (đồng chủ biên). Ông là [[Giáo sư (Việt Nam)|Giáo sư]] ngành Sử học, từng là Viện trưởng [[Viện Sử học (Việt Nam)|Viện Sử học Việt Nam]] giai đoạn 1980-1989.

== Tiểu sử ==
Văn Tạo sinh ngày 29 tháng 4 năm 1926, tại La Tỉnh, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương (nay là xã Tứ Kỳ, thành phố Hải Phòng).

Năm 1947, ông tham gia phong trào [[Việt Minh]]. Đúng ngày 1-1-1947, ông gia nhập [[Đảng Cộng sản Đông Dương]], làm cán bộ tuyên huấn huyện Tứ Kỳ. Năm 1951, ông lên Việt Bắc tham gia công tác Đoàn Thanh niên Cứu quốc, rồi chuyển sang công tác tại Ban Nghiên cứu lịch sử, địa lý trực thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương. Từ đấy Văn Tạo gắn bó với lịch sử Việt Nam. Ông công tác ở Viện Sử học từ năm 1960 đến khi nghỉ hưu vào năm 1999.<ref>{{Chú thích web |title=Chân dung sứ học |url=https://viensuhoc.vass.gov.vn/chan-dung-su-hoc-0.0.1 |access-date=2025-08-23 |website=Viện Sử học}}</ref> Ông là Viện trưởng [[Viện Sử học (Việt Nam)|Viện Sử học Việt Nam]] giai đoạn 1980-1989.<ref name=":1" /> Ông được phong học hàm Giáo sư vào năm 1984.<ref>{{Chú thích web |last=Khúc Hà Linh |date=13-4-30 |title=Giáo sư Văn Tạo với tâm niệm: “Đừng mượn hơi ai mà thở” |url=https://baohaiphong.vn/giao-su-van-tao-voi-tam-niem-dung-muon-hoi-ai-ma-tho-315500.html |access-date=2025-08-24 |website=Báo Hải Phòng}}</ref>

Ông từ trần vào ngày 10 tháng 4 năm 2017 tại Hà Nội.<ref name=":2">{{Chú thích web |last=Hà Cừ |date=17-4-16 |title=Nhớ mãi giáo sư Văn Tạo |url=https://baohaiphong.vn/nho-mai-giao-su-van-tao-282584.html |access-date=2025-08-24 |website=Báo Hải Phòng}}</ref>

== Sự nghiệp ==
Văn Tạo là một chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực lịch sử cận hiện đại Việt Nam. Ông có 14 công trình sách viết riêng, 92 công trình sách viết chung, công bố 179 bài báo khoa học trên các tạp chí khoa học chuyên ngành. Ngoài ra, ông còn có những đóng góp quan trọng trong công tác quản lí và đào tạo; ông đã đào tạo, hướng dẫn, phản biện gần 80 luận án tiến sĩ...<ref name=":1">{{Chú thích web |last=Thảo Vy |date=12-8-29 |title=GS Văn Tạo - Người đi tìm tiếng nói sự thật của lịch sử |url=https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-tuc/gs-van-tao-nguoi-di-tim-tieng-noi-su-that-cua-lich-su-36646.html |access-date=2025-08-23 |website=TTXVN}}</ref>

Trong giới sử học Việt Nam, Văn Tạo được mệnh danh là “người đi giải oan cho các nhân vật trong lịch sử”. Có những vấn đề lịch sử nhạy cảm, nhiều người né tránh, nhưng ông lại thẳng thắn trình bày quan điểm, chính kiến của mình.<ref name=":2" /> Từ năm 1996, ông đưa ra luận thuyết “Công minh lịch sử và Công bằng xã hội”. Trên quan điểm này, ông đã góp phần nhìn nhận lại một số vấn đề lịch sử như nhận thức lại về họ Khúc, về nhà Mạc và nhà Trịnh, hay nhận thức lại về các nhân vật như Thái hậu Dương Vân Nga, Trần Thủ Độ, Hồ Quý Ly, Phan Thanh Giản, Phạm Quỳnh..., nhận thức lại về một số sự kiện lịch sử như nạn đói năm 1945, quan hệ giữa hai nhân vật Phạm Bình Trọng và Nguyễn Hữu Cầu ở Hải Dương, phong trào Tự lực Văn đoàn... Những nghiên cứu của ông đã góp phần đưa ra những nhận thức mới trong nghiên cứu lịch sử.<ref>{{Chú thích web |last=Phương Lan |date=15-4-25 |title=Giáo sư Văn Tạo và những mẩu chuyện đời |url=https://baotintuc.vn/van-hoa/giao-su-van-tao-va-nhung-mau-chuyen-doi-20150425135507166.htm |access-date=2025-08-24 |website=Báo Tin tức}}</ref>

Văn Tạo đã được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng nhất (năm 1984), Huân chương Lao động hạng nhất (năm 1997).<ref name=":2" />

Năm 2000, ông đã nhận được [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học xã hội) với ''Cụm công trình về Kế thừa di sản lịch sử, phát huy Chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam: 1) Chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam; 2) Chúng ta kế thừa di sản nào?<ref name=":0">{{Chú thích web |ngày=10-8-21 |tiêu đề=Các công trình KH&CN được Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước |url=https://chinhphu.vn/ket-qua-hoat-dong-khoa-hoc-cong-nghe/cac-cong-trinh-kh-cn-duoc-giai-thuong-ho-chi-minh-va-giai-thuong-nha-nuoc-3089 |url-status=live |ngày truy cập=2025-08-23 |website=chinhphu.vn}}</ref>''

Năm 2005, ông là đồng tác giả được nhận [[Giải thưởng Hồ Chí Minh]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học tự nhiên) với công trình ''ATLAS Quốc gia Việt Nam. Cục đo đạc bản đồ Nhà nước xuất bản năm 1996.<ref>{{Chú thích web |date=05-9-19 |title=Giải thưởng Hồ Chí Minh và Nhà nước về KH&CN năm 2005 |url=https://vusta.vn/giai-thuong-ho-chi-minh-va-nha-nuoc-ve-khcn-nam-2005-p62206.html |access-date=2025-08-23 |website=VUSTA}}</ref>''

Năm 2012, ông cùng [[Furuta Motoo]] (đồng chủ biên) và các cộng sự đã nhận được [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học xã hội) với công trình: ''Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam - Những chứng tích lịch sử''.<ref name="hcmnn9610">{{Chú thích sách |url=http://tchdkh.org.vn/files/12-giai-thuong.pdf |title=Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về Khoa học công nghệ (1996-2010) |location=Hà Nội |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309051750/http://tchdkh.org.vn/files/12-giai-thuong.pdf |nhà xuất bản=Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật |năm=2012 |năm gốc=2012 |định dạng=PDF |ngày truy cập=2024-08-05}}</ref> Hiện nay, công trình này đã được dịch nguyên bản sang tiếng Nhật và tiếng Anh.<ref name=":1" />

{{pull quote| Anh Văn Tạo là một nhà sử học chân chính, khách quan, trung thực. Và tôi rất tâm đắc với anh về quan điểm công minh lịch sử. Tôi cho rằng đó là thái độ, cách nhìn khách quan, vô tư, nhất thiết phải có của mọi người Việt Nam có ý thức và có tri thức, có hiểu biết về lịch sử nước nhà và lịch sử thế giới… |tác giả= [[Nguyễn Khánh (Phó Thủ tướng)|Nguyễn Khánh]], nguyên Phó Thủ tướng [[Chính phủ]].<ref name=":1" /> |width=95%}}

{{pull quote|Giáo sư Văn Tạo là một nhà sử học có ý thức trách nhiệm cao đối với dân tộc và xã hội. Điểm xuất phát của ý thức trách nhiệm này nằm ở tinh thần tôn trọng sự thật lịch sử… ||tác giả= Giáo sư [[Furuta Motoo]], [[Đại học Tokyo]], Chủ tịch [[Hội hữu nghị Nhật - Việt]].<ref name=":1" /> |width=95%}}

== Công trình chính ==

*''ATLAS Quốc gia Việt Nam. Cục đo đạc bản đồ Nhà nước xuất bản năm 1996'' (công trình tập thể, đồng tác giả)
*''Chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam''
*''Chúng ta kế thừa di sản nào?''
*''Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam - Những chứng tích lịch sử'' (đồng chủ biên)
== Vinh danh ==

* [[Giải thưởng Hồ Chí Minh]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học tự nhiên) năm 2005.
* [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học xã hội) năm 2000.
* [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước]] về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học xã hội) năm 2012 (đồng chủ biên).

=== Khen thưởng ===
* [[Huân chương Kháng chiến]] hạng nhất (1984)
* [[Huân chương Lao động]] hạng nhất (1997)

== Tham khảo ==
{{tham khảo|2}}

==Xem thêm==
* [[Giải thưởng Hồ Chí Minh]]
* [[Giải thưởng Nhà nước]]
{{Người được trao Giải thưởng Nhà nước về Khoa học xã hội}}

[[Thể loại:Sinh năm 1926]]
[[Thể loại:Mất năm 2017]]
[[Thể loại:Giáo sư Việt Nam]]
[[Thể loại:Người nhận Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)]]
[[Thể loại:Nhà sử học Việt Nam]]
[[Thể loại:Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh]]