Xem mã nguồn của Vị cách

{{Thanh bên triết học}}
'''Vị cách''' ([[tiếng Anh]]: Hypostasis, [[Tiếng Hy Lạp cổ đại|tiếng Hy Lạp]]: ὑπόστασις) là trạng thái cơ bản hay thực thể cơ bản và là [[Thực tế|thực tại]] cơ sở nâng đỡ vạn vật. Trong [[chủ nghĩa tân Platon]] (Neoplatonism), triết gia [[Plotinus]] đã giải thích được vị cách của [[linh hồn]], [[trí tính]] và cái [[đơn tử]]. Trong thần học Kitô giáo, một ''vị cách'' hay ''[[Cá thể|nhân vị]]'' là một trong ba ngôi vị của Ba Ngôi.<ref name=ERwin543>''The Encyclopedia Of Christianity'' Volume 5 by Erwin Fahlbusch, Jan Milic Lochman and John Mbiti (ngày 1 tháng 2 năm 2008) {{ISBN|080282417X}} page 543</ref>

==Triết học Hy Lạp==
[[Aristoteles]] đã dùng thuật ngữ ''vị cách'' để nói đến một biến đổi trên cơ sở [[Hypokeimenon|nền tảng vật chất]] trong ý niệm không toàn vẹn về sự sinh đẻ và trụy lạc, đồng thời cũng nói đến ''[[ousia]]'', hay thực thể trong một ý niệm thứ cấp dành cho những giống loài được ngầm hiểu là các [[Hình chất|dạng thức hình chất]]. Tuy vậy, về mặt nguyên bản, ông đã dùng nó để biểu đạt [[Phạm trù (Aristoteles)|phạm trù]] về [[Lý thuyết thực thể|thực thể]] theo quan điểm của mình, thể mẫu ("người này" hay "con bò này") hoặc cá thể, với tư cách cá thể, người kinh qua những biến cố ngẫu tính và những thuộc tính cốt yếu vốn có của người đó sẽ định nghĩa được những mặt phổ quát. Đối lập, Platon đã từng nói về thực tại khách quan của một vật hay thực tại bên trong của nó là trái ngược với diện mạo bên ngoài trong tác phẩm "[[Dụ ngôn cái hang]]". Những người theo chủ nghĩa tân Platon đồng ý rằng bên dưới những hiện tượng bề nổi có hiện diện chính bản thân chúng đến ý niệm của chúng ta, là ba căn nguyên tinh thần trội hơn, hay chính là những vị cách, mỗi một vị cao hơn chính vị đứng trước. Đối với [[Plotinus]], chúng là linh hồn, hay là [[anima mundi]] (linh hồn thế giới), cái tồn tại/trí tính hay thần trí (''[[Nous]]''), và là cái đơn tử.<ref name=Paula>''Neoplatonism (Ancient Philosophies)'' by Pauliina Remes (Nov 4, 2008) Univ California Press {{ISBN|0520258347}} pages 48-52</ref>

==Thần học Kitô giáo==
[[Tập tin:Сопрестолье Венеция.jpeg|thumb|right|220px|Linh ảnh [[Italo-Hy Lạp]], thể hiện [[Chúa Ba Ngôi]], Venezia (thế kỷ 16)]]
{{see also|Ba Ngôi|Hiệp nhất vị cách}}
Trong những văn bản đầu tiên của [[thời kỳ Tiên khởi Công giáo]], ''vị cách'' được dùng để mô tả "sự sống" hoặc "thực tại thể", và đôi khi tương đồng với ''ousia'' ("chất"). [[Tatian]] và [[Origen]] là hai người dùng thuật ngữ ''vị cách'' với nghĩa này; trong bản [[vạ tuyệt thông]] đính kèm vào [[Tín biểu Nicea]] năm 325.

===Những định nghĩa Ba Ngôi===
Nhờ có ảnh hưởng của [[Tam Đại Giáo phụ Cappadocian]], từ ''vị cách'' mới được tường minh và chính thức hoá, rồi từ đó người ta mới chấp nhận thể thức "Ba Vị cách trong một Ousia" là thể hiện cao nhất của hệ tư tưởng Ba Ngôi truyền thống.<ref name="González 1987 307">{{chú thích sách|last=González|first=Justo L.|title=A History of Christian Thought: From the Beginnings to the Council of Chalcedon|date=1987|publisher=Abingdon Press|location=Nashville, TN|isbn=0-687-17182-2|page=307}}</ref> Riêng [[Basil xứ Ceasarea]] lập luận rằng hai từ trên không đồng nghĩa, và do đó cần phải phân biệt khi dùng để nhắc đến Chúa Trời. Ông viết:

{{quote|"Ousia" khác "vị cách" cũng giống như cái tổng thể khác cái cụ thể, như động vật khác với một con người. Vậy nên, với Chúa Trời, chúng ta chỉ bày tỏ một thực thể để không phải định nghĩa thật đa dạng sự tồn tại, nhưng lại thể hiện một vị cách cụ thể, cho khái niệm về Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần được rõ ràng, minh bạch.<ref name="González 1987 307"/>}}

Lúc đầu, sự đồng thuận này lại gây ra đôi chỗ khó hiểu với những nhà thần học phương Tây, vì từ vựng ở xứ họ không tương đồng. Nhiều nhà thần học Latin hiểu ''Hypo-stasis'' là "''sub-stantia''" ("substance" – "thực thể"), nên khi nhắc đến ba "vị cách" của Chúa Trời, họ lại nghi ngờ ba "thực thể" của thần luận Ba Ngôi. Tuy nhiên, từ sau khoảng giữa thế kỷ V, với [[Hội đồng Chalcedon]], thuật ngữ ''vị cách'' lại được giải nghĩa là "thực tại cá thể" (trái ngược với ''ousia''), đặc biệt là trong văn cảnh Ba Ngôi và [[Cơ Đốc luận]]. Theo quan điểm Cơ Đốc về Chúa Ba Ngôi, chỉ có một vị Chúa duy nhất tồn tại trong ba ''vị cách''/''dung mạo''/''nhân dạng''.<ref>{{citation|last=González|first=Justo L|authorlink=Justo L. González|title=Essential Theological Terms|url=https://books.google.com/books?id=DU6RNDrfd-0C|year=2005|publisher=Westminster John Knox Press|location=Louisville|isbn=978-0-664-22810-1|pages=80–81|chapter=Hypostasis}}</ref>

==Xem thêm==
{{Wiktionary|hypostasis}}
{{portal|Kitô giáo}}
*[[Haecceity]] – thuật ngữ các đồ đệ của [[Duns Scotus]] dùng để nhắc đến điểm khác biệt rõ ràng giữa hai sự vật có chung bản chất.
* [[Hypokeimenon]] (Lớp nền/Cơ sở nền tảng vật chất)
* [[Hiệp nhất vị cách]]
* [[Nguyên lý thuyết giải]]
* [[Noema]] – một thuật ngữ tương tự, dùng bởi [[Edmund Husserl]]
* [[Prakrti]] – một thuật ngữ tương tự trong đạo Hindu
* [[Nguyên lý cá thể hoá]]
* [[Prosopon]]/[[Persona]]
* [[Ngụy biện cụ thể hóa trừu tượng]]
* [[Lý thuyết thực thể]]

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{Thần học}}
{{Khái niệm triết học Hy Lạp cổ đại}}
{{Authority control}}

[[Thể loại:Triết học Kitô giáo]]
[[Thể loại:Thuyết Ba Ngôi]]
[[Thể loại:Tranh cãi Kitô giáo cổ đại]]
[[Thể loại:Kitô học]]
[[Thể loại:Từ và cụm từ tiếng Hy Lạp trong Tân Ước]]
[[Thể loại:Thuật ngữ Kitô giáo]]
[[Thể loại:Triết học Kitô giáo và Hy Lạp hóa]]
[[Thể loại:Khái niệm trong siêu hình học Hy Lạp cổ đại]]
[[Thể loại:Ba Ngôi]]