Xem mã nguồn của Waldi

{{Infobox
|above   = Waldi
|image   = [[Tập tin:Waldi, Olympic logo 1972.png|200px]]
|caption = 
|headerstyle  = background:#dde8ff;
|labelstyle   = background:#fed;
|header1 = Linh vật [[Thế vận hội Mùa hè 1972]] ([[München]])
|label2  = Người thiết kế
|data2   = [[Otl Aicher]]
|label3  = Ý nghĩa
|data3   = [[Chó Dachshund]]
}}

'''Waldi''' ({{IPA|de|ˈval.diː}}) là [[linh vật Thế vận hội]] chính thức đầu tiên, được thiết kế cho [[Thế vận hội Mùa hè 1972]] tại [[München]]. Waldi là một con [[chó Dachshund]], một giống chó phổ biến ở [[Đức]]. Đường chạy [[marathon]] được thiết kế theo thiết kế của Waldi, và trong giai đoạn xây dựng làng vận động viên và sân vận động Thế vận hội 1972, Waldi đã được sử dụng trong các áp phích châm biếm không chính thức.

==Nguồn gốc==
Waldi do nhà thiết kế [[người Đức]] [[Otl Aicher]], một trong những người chịu trách nhiệm thiết kế logo cho hãng hàng không Đức [[Lufthansa]], tạo ra. Dachshund là linh vật Olympic chính thức đầu tiên, vì linh vật đầu tiên tại [[Thế vận hội Mùa đông 1968]] là một quả bóng màu đỏ trên ván trượt có tên "Schuss" và là linh vật không chính thức.<ref name="higher">{{chú thích web |url=http://www.swifterhigher.com/2008/07/meet-the-mascots-waldi-munich.php |title=Meet the Mascots: Waldi (Munich 1972) |author=Whelliston, Kyle |date=2008-07-08 |publisher=Swifter Higher |access-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308075540/http://swifterhigher.com/2008/07/meet-the-mascots-waldi-munich.php |archive-date=2010-03-08 |url-status=dead }}</ref> Waldi được thiết kế để đại diện cho các thuộc tính được mô tả là cần thiết cho các vận động viên — kháng cự, bền bỉ và nhanh nhẹn.<ref>{{chú thích web |url=http://www.thenational.ae/news/world/europe/dachshunds-days-look-numbered |title=Dachshund's days look numbered |author=Crossland, David |date=2008-09-07 |publisher=The National |access-date=2010-01-07}}</ref>

Waldi dựa trên một chú [[chó Dachshund]] lông dài có thật mà Aicher đã sử dụng làm hình mẫu, có tên là Cherie von Birkenhof. Mặc dù Waldi từng có nhiều cách phối màu khác nhau, đôi khi lại có thông tin cho rằng cách phối màu chính được thiết kế để phù hợp với màu của các [[Biểu tượng Olympic|vòng tròn Olympic]], bao gồm [[xanh dương]], [[Vàng (màu)|vàng]], [[Da cam|cam]] và [[xanh lá cây]]. Tuy nhiên, thiết kế chính không có màu [[đen]] hoặc [[đỏ]], bởi đó là một quyết định có chủ đích của Aicher nhằm loại trừ những màu liên quan đến [[Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa|Đảng Quốc xã]].<ref name="higher"/> Thế vận hội 1972 được thiết kế để trở thành một "Trò chơi Cầu vồng" đầy lạc quan.<ref>{{chú thích web |url=http://www.creativereview.co.uk/cr-blog/2007/february/72 |title=72+ |author=Sinclair, Mark |date=2007-02-22 |publisher=Creative Review |access-date=2010-01-07 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229201126/http://creativereview.co.uk/cr-blog/2007/february/72 |url-status=dead }}</ref>

==Tiếp thị==
50 giấy phép đã được cấp cho các nhà sản xuất với mức phí cấp phép tối thiểu là 245.000 [[Mác Đức]] và hơn hai triệu mặt hàng liên quan đến Waldi đã được bán trên toàn thế giới.<ref name="higher"/> Các sản phẩm về Waldi có dạng [[đồ chơi nhồi bông]], đồ chơi bằng nhựa, xuất hiện trên [[Khuy|cúc áo]], [[áp phích]] và nhãn dán, và dưới dạng ghim. Tuy nhiên, sản phẩm ghim dạng Waldi chỉ xuất hiện sau Thế vận hội vài năm.<ref>{{chú thích web|url=http://www.hickoksports.com/history/olmascots.shtml#waldi |title=Olympic Mascots:Waldi |publisher=Hickok Sports.com |access-date=2010-01-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916142917/http://www.hickoksports.com/history/olmascots.shtml |archive-date=September 16, 2009 }}</ref>

==Đường chạy marathon của Thế vận hội 1972==
Đường chạy marathon của Thế vận hội 1972 được tạo ra giống với thiết kế của Waldi. Đường đua được sắp xếp sao cho đầu của con chó hướng về phía tây, và các vận động viên sẽ chạy ngược chiều kim đồng hồ, bắt đầu từ gáy của con chó và tiếp tục chạy quanh tai. Miệng của con chó là bằng con đường xuyên qua [[Cung điện Nymphenburg#Công viên và dinh thự trong công viên|Công viên Nymphenburg]], và bàn chân trước của nó là đường chạy qua [[München#Công viên|Hirschgarten]]. Phần bụng là con phố chính ở trung tâm thành phố München, còn chân sau, mông và đuôi của nó đều nằm trong [[Vườn phong cảnh kiểu Anh]], một khu đất công viên kéo dài dọc theo [[sông Isar]]. Các vận động viên tiếp tục chạy dọc theo lưng chó để tiến vào Sân vận động Olympic.<ref>{{chú thích sách |title=The Olympic Marathon |last=Martin |first=David |author2=Gynn, Roger |year=2000 |publisher=Human Kinetics |isbn=978-0-88011-969-6 |page=[https://archive.org/details/olympicmarathon00mart/page/281 281] |url=https://archive.org/details/olympicmarathon00mart/page/281 |url-access=registration }}</ref>

==Kế thừa==
Trong quá trình xây dựng, chi phí của riêng [[Sân vận động Olympic (München)|Sân vận động Olympic]] đã tăng từ ước tính ban đầu là 3,5 triệu đô la lên 63 triệu đô la. Tổng chi phí lên tới 750 triệu đô la, gấp ba lần số tiền mà México đã chi cho [[Thế vận hội Mùa hè 1968|Thế vận hội 1968]], dẫn đến các áp phích không chính thức về Waldi sử dụng Tháp Olympic làm Vòi cứu hỏa.<ref>{{chú thích báo |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910400,00.html? |archive-url=https://web.archive.org/web/20100524110414/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910400,00.html |url-status=dead |archive-date=24 May 2010 |title=Sport: A Playground |date=1972-09-04 |publisher=Time.com |access-date=2010-01-07}}</ref>

Cùng lúc [[Phaidon Press]] xuất bản chuyên khảo đầu tiên về tác phẩm của Otl Aicher, một cuộc triển lãm tác phẩm của ông về Thế vận hội 1972 đã được trưng bày tại Luân Đôn vào năm 2007, bao gồm cả tác phẩm của ông liên quan đến Waldi.<ref>{{chú thích web |url=http://www.bibliothequedesign.com/72/Exhibition.html |title=72 Exhibition |publisher=Bibliotheque Design |access-date=2010-01-07 |archive-date=2010-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105042041/http://www.bibliothequedesign.com/72/Exhibition.html |url-status=dead }}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{Portal|Thế vận hội|Châu Âu|Đức}}
*[http://www.la84foundation.org/6oic/OlympicPrimer/waldi.htm Amateur athletic foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522060332/http://www.la84foundation.org/6oic/OlympicPrimer/waldi.htm |date=2010-05-22 }}

{{S-start}}
{{Succession box|title=''[[Linh vật Thế vận hội]]'' <br />Waldi|before=[[Schuss]]<br /><small>''Grenoble 1968''</small>|after=[[Schneemann]]<br /><small>''Innsbruck 1976''</small>|years=''München 1972''}}
{{S-end}}

[[Thể loại:Thế vận hội Mùa hè 1972]]
[[Thể loại:Linh vật Thế vận hội]]