Xem mã nguồn của Wan Muhamad Noor Matha

{{Infobox officeholder 1
| honorific-prefix    = <!-- see [[MOS:HONORIFIC]] -->
| name                = Wan Muhamad Noor Matha
| honorific-suffix    = 
| native_name         = {{nobold|วันมูหะมัดนอร์ มะทา}}
| native_name_lang    = Thái Lan
| nationality         = [[Thailand|Thai]]
| image               = Wan_Muhamad_Noor_Matha-2023-12-10.jpg
| caption             = Wan Noor năm 2023
| office              = [[Danh sách Nghị trưởng Viện dân biểu Thái Lan|Nghị trưởng Viện dân biểu]] và [[Chủ tịch Quốc hội Thái Lan]]
| monarch             = [[Vajiralongkorn]]
| primeminister       = {{ubl|[[Prayut Chan-o-cha]]|[[Srettha Thavisin]]|[[Paetongtarn Shinawatra]]}}
| term_start         = 5 tháng 7 năm 2023
| term_end           = 12 tháng 12 năm 2025

| predecessor         = [[Chuan Leekpai]]
| successor           = [[Sophon Saram]]
| monarch1            = [[Bhumibol Adulyadej]]
| primeminister1      = {{ubl|[[Banharn Silpa-archa]]|[[Chavalit Yongchaiyudh]]|[[Chuan Leekpai]]}}
| term_start1         = 24 tháng 11 năm 1996
| term_end1           = 27 tháng 6 năm 2000
| predecessor1        = [[Booneua Prasertsuwan]]
| successor1          = [[Bhichai Rattakul]]
| office2             = [[Đảng Prachachat (Thái Lan)|Lãnh đạo Đảng Prachachat]]
| term_start2         = 31 tháng 10 năm 2018
| term_end2           = 3 tháng 7 năm 2023
| predecessor2        = '''Vị trí được thiết lập'''
| successor2          = Tawee Sodsong
| office3             = Phó Thủ tướng Thái Lan
| primeminister3      = [[Thaksin Shinawatra]]
| term_start3         = 10 tháng 3 năm 2004
| term_end3           = 6 tháng 10 năm 2004
| office4             = Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan
| predecessor4        = [[Somsak Thepsuthin]]
| successor4          = [[Sudarat Keyuraphan]]
| primeminister4      = [[Thaksin Shinawatra]]
| term_start4         = 6 tháng 10 năm 2004
| term_end4           = 11 tháng 3 năm 2005
| office5             = Bộ trưởng Nội vụ Thái Lan
| predecessor5        = Purachai Piamsomboon
| successor5          = Pokin Palakul
| primeminister5      = [[Thaksin Shinawatra]]
| term_start5         = 3 tháng 10 năm 2002
| term_end5           = 10 tháng 3 năm 2004
| office6             = Bộ trưởng Giao thông Vận tải Thái Lan
| predecessor7        = Vichit Suraphongchai
| successor7          = [[Suwat Liptapanlop]]
| primeminister7      = [[Banharn Silpa-archa]]
| term_start7         = 13 tháng 7 năm 1995
| term_end7           = 24 tháng 11 năm 1996
| predecessor6        = [[Suthep Thaugsuban]]
| successor6          = [[Suriya Juangroongruangkit]]
| primeminister6      = [[Thaksin Shinawatra]]
| term_start6         = 17 tháng 2 năm 2001
| term_end6           = 3 tháng 10 năm 2002
| birth_date          = {{birth date and age|df=yes|1944|5|11}}
| birth_place         = Mueang, Yala, [[Thái Lan]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[Đảng Prachachat (Thái Lan)|Đảng Prachachat]]
| otherparty          = Đảng Hành động Xã hội (đến năm 1984)<br/>[[Đảng Dân chủ (Thái Lan)|Đảng Dân chủ]] (1985–1987)<br/>Đảng Đoàn kết (1987–1992)<br/>Đảng Khát vọng mới (1992–2002)<br/>[[Đảng Người Thái yêu Người Thái]] (2002–2006)<br/>[[Đảng Sức mạnh Nhân dân]] (2007–2008)<br/>Đảng Matubhum (2010–2012)<br/>[[Đảng Vì nước Thái]] (2012–2018)
| spouse              = 
| children            = 
| profession          = {{hlist|[[Chính trị gia]]|[[Giáo sư]]<ref>{{chú thích web| url=https://www.ryt9.com/s/refb/235470| archive-url=https://web.archive.org/web/20181002215237/https://www.ryt9.com/s/refb/235470 | archive-date=2018-10-02 | title=ประวัติย่อ นายวันมูหะมัดนอร์ มะทา (ครม.ชุดพ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร) | language=th}}</ref>}}
| alma_mater          = [[Đại học Chulalongkorn]]
| signature           = ลายเซ็น วันนอร์มูฮัมมัด มะทา ภาษาอังกฤษ.png
| allegiance          = {{flag|Thái Lan}}
| branch              = Quân đoàn phòng vệ tình nguyện
| rank                = VDC Gen.<ref>{{chú thích web| archive-url=https://web.archive.org/web/20180707173247/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/00124653.PDF | url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/00124653.PDF | archive-date=2018-07-07| access-date=2023-11-18 | language=th | title=Unknown title}}</ref>
}}

'''Wan Muhamad Noor Matha''' ([[tiếng Thái]]: '''''วันมูหะมัดนอร์ มะทา'''''; [[Chuyển tự tiếng Thái sang ký tự Latinh|Chuyển tự Hoàng gia]]: '''''Wanmuhamatno Matha'''''; còn gọi là '''''Wan Noor''''', sinh ngày 11 tháng 5 năm 1944) là một chính trị gia người Thái Lan gốc [[người Mã Lai|Mã Lai]], hiện đang giữ chức [[Danh sách Nghị trưởng Viện dân biểu Thái Lan|Nghị trưởng Viện dân biểu]] và [[Chủ tịch Quốc hội Thái Lan]] kể từ năm 2023. Ngoài ra, ông cũng từng giữ chức Chủ tịch Hạ viện Thái Lan từ năm 1996 đến năm 2000, trở thành người Thái Lan theo đạo Hồi và người gốc dân tộc thiểu số đầu tiên giữ chức Chủ tịch Hạ viện Thái Lan trong các nhiệm kỳ không liên tiếp.<ref>{{chú thích web|url=https://www.bbc.com/thai/articles/c4n5160g7m9o|title=ประชุมสภา : ย้อนสัมพันธ์ วันนอร์-ทักษิณ บนเส้นทางการเมือง|date=4 July 2023|website=BBC News tiếng Thái|language=th|trans-title=Looking back at Wannor-Thaksin relationship On the political path|url-status=live}}</ref>

Ngoài ra, ông cũng là người sáng lập ''Wahdah'', một nhóm phe phái chính trị nhỏ gồm các chính trị gia thiểu số người Mã Lai theo đạo Hồi đến từ các tỉnh miền Nam  Thái Lan. Ông từng là cựu giảng viên đại học tại Đại học Songkhla Rajabhat và Đại học Thaksin.

==Tiểu sử và cuộc sống ban đầu==
Wan Muhamad Noor Matha học tiểu học tại Trường Ban Sateng, tỉnh Yala, sau đó ông học tiếp trung học tại Trường Kanaratbamrung, tỉnh Yala và hoàn thành chương trình phổ thông tại Cao đẳng Hồi giáo Thái Lan ở Băng Cốc.<ref>{{chú thích web|url=https://workpointtoday.com/profile-wannor/|title=เปิดประวัติ 'วันมูหะมัดนอร์ มะทา' ผู้ได้รับเลือกให้เป็น 'ประธานสภาฯ' คนใหม่}}</ref>

Sau đó, ông nhận bằng Cử nhân Giáo dục tại [[Đại học Chulalongkorn]] với học bổng của Bộ Nội vụ và có bằng Thạc sĩ Quản lý Giáo dục từ trường đại học này.<ref>{{chú thích web|url=https://workpointnews.com/2019/06/03/demanded-candidate-prime-minister-show-vision/|title="วันมูหะมัดนอร์ มะทา" เรียกร้องแคนดิเดตนายกฯ มาปรากฏตัวแสดงวิสัยทัศน์ 5 มิ.ย.นี้}}{{Liên kết hỏng|date=2024-09-23 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

Ông bắt đầu làm giáo viên và được bổ nhiệm làm hiệu trưởng tại Học viện Attarkiah ở tỉnh Narathiwat khi ông mới 20 tuổi. Năm 1969, ông chuyển đến làm giáo viên tại Cao đẳng Sư phạm Songkhla (nay là Đại học Songkhla Rajabhat). Năm 1975, ông là giáo sư Khoa Giáo dục, Đại học Srinakharinwirot, Songkhla (nay là Đại học Thaksin) và cũng là giáo sư đặc biệt Khoa Giáo dục tại [[Đại học Hoàng tử Songkla]].

Sau đó vào năm 1978, ông được bổ nhiệm làm Phó chủ tịch của Cao đẳng Sư phạm Songkhla.<ref>{{chú thích web|url=https://www.khaosod.co.th/politics/news_2741684|title = 'วันนอร์' จัดหนักกลางสภา! แฉ 'บิ๊กตู่' เตรียมปฏิวัติมา 3ปี ชี้หน้านักการเมืองอย่าคิดสู้|date = 25 July 2019}}</ref>

==Sự nghiệp chính trị==
[[Tập tin:Wan Muhamad Noor Matha.jpg|thumb|Wan Muhamad tại Nhà thờ Hồi giáo Ban Hoe, Chiang Rai năm 2009]]

Ông được bầu vào Hạ viện Thái Lan năm 1979, đại diện cho tỉnh Yala và Đảng Hành động Xã hội cho đến năm 1984. Ông chuyển sang [[Đảng Dân chủ (Thái Lan)|Đảng Dân chủ]] năm 1986, rồi sang Đảng Đoàn kết năm 1988 và sang Đảng Khát vọng mới năm 1992. Mỗi lần chuyển đảng, ông đều đưa một nhóm dân biểu từ các tỉnh đa số là người Hồi giáo là Narathiwat, Pattani và Yala (gọi là ''Nhóm Wahdah'') đi cùng.

Sau năm 1980, ông làm việc tại Bộ Tài chính và Công nghiệp. Từ năm 1994 đến năm 1995, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Nội vụ và là [[Danh sách Nghị trưởng Viện dân biểu Thái Lan|Nghị trưởng Viện dân biểu]] và [[Chủ tịch Quốc hội Thái Lan]] từ tháng 11 năm 1996 đến tháng 6 năm 2000.<ref>{{chú thích sách |title=Islam & Civil Society in Southeast Asia |url=https://archive.org/details/islamcivilsociet0000unse |last=Nakamura |first=Mitsuo |author2=Sharon Siddique |author3=Omar Farouk Bajunid  |page=[https://archive.org/details/islamcivilsociet0000unse/page/104 104] |year=2001 |publisher=[[Institute of Southeast Asian Studies]] |isbn=9789812301116 }}</ref> Khi Đảng Khát vọng Mới giải thể và sáp nhập với Đảng Thai Rak Thai vào năm 2001,<ref>Tom Wingfield: ''Democratization and economic crisis in Thailand.'' In: Edmund Terence Gomez: ''Political Business in East Asia.'' Routledge, London/New York 2002, S. 250–300, auf S. 269.</ref> ông trở thành Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải và Truyền thông, đến tháng 10 năm 2002, ông là Bộ trưởng Bộ Nội vụ.<ref>{{chú thích sách |last=Askew |first=Marc |year=2007 |title=Conspiracy, Politics, and a Disorderly Border: The Struggle to Comprehend Insurgency in Thailand's Deep South |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |page=22 |isbn=9789812304643}}</ref>

Là một trong 111 thành viên điều hành của Đảng Thai Rak Thai, ông đã bị cấm tham gia các hoạt động chính trị trong năm năm sau cuộc đảo chính năm 2006.<ref>{{chú thích báo |url=http://www.siamintelligence.com/111-return-subtle-impact/ |title=การกลับมาของบ้านเลขที่ 111 ไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงที่ "หลังฉาก" |newspaper=Siam Intelligence |date=5 June 2012}}</ref>

Sau cuộc đảo chính Thái Lan năm 2006 và sự sụp đổ của thủ tướng [[Thaksin Shinawatra]], Wan Noor được bổ nhiệm làm Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Ma túy Quốc gia. Ban đầu, ông gia nhập đảng kế nhiệm của Thai Rak Thai là [[Đảng Sức mạnh Nhân dân]] vào năm 2008, nhưng vào thời điểm đó, lệnh cấm hoạt động chính trị trong năm năm đã được thực thi. ''Nhóm Wahdah'' của ông đã phát triển thành Đảng Matubhum vào năm 2010.

Ông tái gia nhập [[Đảng Vì nước Thái]] vào năm 2012. Đến năm 2018, ông là người sáng lập và lãnh đạo [[Đảng Prachachart (Thái Lan)]]. Trong cuộc [[Tổng tuyển cử Thái Lan 2023|tổng tuyển cử Thái Lan năm 2023]], [[Đảng Prachachart (Thái Lan)|Đảng Prachachart]] đã giành được 9 ghế và tham gia vào liên minh của [[Đảng Tiến lên (Thái Lan)|Đảng Tiến lên]]. Sau đó, ông được bầu làm [[Danh sách Nghị trưởng Viện dân biểu Thái Lan|Nghị trưởng Viện dân biểu]] và [[Chủ tịch Quốc hội Thái Lan]] vào tháng 7 năm 2023.

==Chú thích==

[[Thể loại:Chủ tịch Hạ viện Thái Lan]]
[[Thể loại:Sinh năm 1944]]
[[Thể loại:Người Thái Lan gốc Mã Lai]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Chulalongkorn]]
[[Thể loại:Phó thủ tướng Thái Lan]]
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Người tỉnh Yala]]
[[Thể loại:Chủ tịch Quốc hội Thái Lan]]
[[Thể loại:Tín hữu Hồi giáo Thái Lan]]