Xem mã nguồn của Xốt táo

{{Infobox food
| name = Xốt táo
| name_lang =
| name_italics =
| image = [[File:Applesauce.jpg|250px]]
| image_upright =
| image_alt =
| caption = Xốt táo chế biến công nghiệp
| alternate_name = 
| type = Xốt nhuyễn
| course = 
| place_of_origin = 
| region = 
| associated_cuisine = 
| creator = <!-- or | creators = -->
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| served = 
| main_ingredient = [[Táo tây|Táo]]
| minor_ingredient = 
| variations = [[Bơ táo]]
| serving_size =
| calories = 
| calories_ref =
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| cookbook = Applesauce
| commons = Category:Applesauce
| other = 
| no_recipes = false
}}

'''Xốt táo''' (trong [[tiếng Anh Mỹ]] thường dùng [[từ ghép]] '''applesauce''')<ref>https://www.merriam-webster.com/dictionary/applesauce</ref> là một loại [[xốt nhuyễn]] (không nhất thiết phải được dùng như một loại xốt thực sự) làm từ [[Táo tây|táo]]. Nó có thể được làm bằng táo đã gọt vỏ hoặc chưa gọt vỏ và có thể được thêm gia vị hoặc đường. Xốt táo có giá rẻ và được tiêu thụ rộng rãi ở [[Bắc Mỹ]] và một số vùng của [[châu Âu]].<ref>{{cite book|last=Palmatier|first=Robert Allen|title=Food: a dictionary of literal and nonliteral terms|year=2000|publisher=Greenwood|isbn=978-0-313-31436-0|page=[https://archive.org/details/isbn_0313314365/page/11 11]|url=https://archive.org/details/isbn_0313314365|url-access=registration}}</ref>

Nhiều loại [[Danh sách các giống táo|táo khác nhau]] được sử dụng để làm xốt táo, tùy thuộc vào sở thích về độ ngọt hoặc độ chua.<ref>"Recommended Uses of Apple Varieties", in Tim Burford, ''Apples of North America: Exceptional Varieties for Gardeners, Growers, and Cooks'', 2013, {{isbn|1604692499}}, [https://books.google.com/books?id=uQp5AAAAQBAJ&q=applesauce&pg=PA278 p. 278] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101182458/https://books.google.com/books?id=uQp5AAAAQBAJ&vq=applesauce&pg=PA278 |date=2023-01-01 }}</ref> Trước đây, táo chua thường được dùng để làm xốt táo mặn.<ref>{{Chú thích tạp chí |date=2016 |title=We Live From Good Soup |url=https://doi.org/10.5040/9798881830687.ch-001 |magazine=American Foodie |pages=11–26 |doi=10.5040/9798881830687.ch-001}}</ref>

Các phiên bản thương mại của xốt táo có sẵn tại các [[siêu thị]] và các [[cửa hàng bán lẻ]] khác.

== Cách chế biến ==
[[Tập tin:Homemade-applesauce-in-progress.png|nhỏ|Làm xốt táo]]
Xốt táo được làm bằng cách nấu táo với nước hoặc [[Nước táo|nước ép táo]] tươi. Táo có độ axit cao hơn sẽ tạo ra hỗn hợp nhuyễn mịn hơn; [[táo Bramley]] có độ axit cao tạo ra hỗn hợp nhuyễn rất mịn. Táo có thể được gọt vỏ hoặc không. Nếu không gọt vỏ, vỏ và [[hạt]] thường được tách ra trong [[máy xay thực phẩm]].<ref>[[Mark Bittman]], ''How to Cook Everything: Simple Recipes for Great Food'', 20th anniversary edition, 2019, {{isbn|1328545679}}, [https://books.google.com/books?id=z99-DwAAQBAJ&dq=%22food%20mill%22&pg=PA364 p. 364] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101182458/https://books.google.com/books?id=z99-DwAAQBAJ&newbks=0&lpg=PA364&dq=%22food%20mill%22&pg=PA364 |date=2023-01-01 }}</ref> [[Đường (thực phẩm)|Đường]] và các loại [[gia vị]] như [[quế]], [[Pimenta dioica|tiêu Jamaica]], và thậm chí cả kẹo cay [[Công ty Kẹo Ferrara|Red Hot]] có thể được thêm vào để tạo hương vị. [[Nước chanh|Nước cốt chanh]], [[Acid citric|axit citric]], hoặc các [[chất axit hóa]] khác có thể được sử dụng để giữ màu sắc và đảm bảo độ axit đủ cao để bảo quản an toàn. Axit ascorbic (vitamin C) cũng giúp giữ màu sắc.<ref>{{Cite web |last=University |first=Utah State |title=How to Preserve Apples |url=https://extension.usu.edu/preserve-the-harvest/research/apples |access-date=2025-10-20 |website=extension.usu.edu |language=en}}</ref>

Xốt táo có thể được làm bằng cách [[nướng]] thay vì [[luộc]], trong trường hợp đó táo được gọt vỏ và bỏ lõi trước khi nấu.<ref>[[Eliza Acton]], ''Modern Cookery, for Private Families'', 1860, [https://books.google.com/books?id=kXsCAAAAYAAJ&pg=PA124 p. 124] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101182457/https://books.google.com/books?id=kXsCAAAAYAAJ&pg=PA124 |date=2023-01-01 }}</ref> Quy trình tương tự được áp dụng khi chuẩn bị sốt trong [[Nồi hầm|nồi nấu chậm]].<ref>{{Cite news |title=This Is Hands-Down the Easiest Way To Make Applesauce |url=https://www.thekitchn.com/how-to-make-applesauce-in-the-slow-cooker-223486 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010125337/https://www.thekitchn.com/how-to-make-applesauce-in-the-slow-cooker-223486 |archive-date=2025-10-10 |access-date=2025-10-20 |work=Kitchn |language=en}}</ref>

Xốt táo [[đóng hộp]] tại nhà hoặc thương mại được [[khử trùng]] bằng nhiệt để giữ độ tươi.<ref>{{Cite web|url=https://www.applesfromny.com/about/apple-products/applesauce|title=Applesauce|website=NY Apple Association|language=en-gb|access-date=2020-03-23}}</ref>{{Better source|date=December 2024}} 

=== Bơ táo ===
{{main|Bơ táo}}
Bơ táo là phiên bản cô đặc cao của xốt táo. Nồng độ đường cao giúp nó có thời hạn sử dụng lâu dài.<ref>{{cite book|last=Rosenstein|first=Mark|title=In Praise of Apples: A Harvest of History, Horticulture & Recipes|year=1999|publisher=Lark Books|isbn=978-1-57990-124-0|page=135|url=https://books.google.com/books?id=bq6k9IyHd74C&pg=PA135|access-date=11 January 2011}}</ref>

== Công dụng ==
Nước xốt táo được dùng như [[Món phụ|món ăn kèm]] ở Bắc Âu và Bắc Mỹ. Tại Hoa Kỳ, nước xốt táo đóng gói chủ yếu được bán như một món ăn nhẹ cho trẻ em và phổ biến trong các căng tin trường học. Trong ẩm thực Mỹ, nó thường được dùng kèm với [[Thịt lợn cốt lết và nước xốt táo|thịt lợn cốt lết và nước]] [[Thịt lợn cốt lết và nước xốt táo|xốt táo]].

Nước xốt táo kiểu Mỹ không phổ biến ở Anh. Một loại mứt táo, chứa táo thái nhỏ chứ không phải táo xay nhuyễn, được bán dưới tên gọi "'''''nước''''' '''''xốt táo'''''". Ở Anh, nó thường được bán dưới tên gọi táo xay nhuyễn và là một loại [[thức ăn dặm]] phổ biến cho trẻ em.

Ở [[Ẩm thực Thụy Điển|Thụy Điển]] và [[Ẩm thực Anh|Anh]], nó thường được dùng kèm với thịt lợn quay và ngỗng quay. Món [[æbleflæsk]] của [[Ẩm thực Đan Mạch|Đan Mạch]] kết hợp thịt lợn với nước xốt táo trong quá trình nấu.
[[Tập tin:Latkas.jpg|nhỏ|Bánh khoai tây chiên [[Latke]] ăn kèm với xốt táo và kem chua.]]
Ở Trung Âu, nó được dùng kèm với [[Bánh khoai tây bào chiên|bánh khoai tây]], ở vùng Rhineland thì dùng với bánh Reibekuchen. Trong ẩm thực Ashkenazi, nó là món ăn kèm tiêu chuẩn cho bánh khoai tây chiên Hanukkah. Nó cũng được dùng kèm với bánh [[matzah brei]]. Nước xốt táo được dùng với nhiều loại thực phẩm: [[Flurgönder]] (thịt lợn xông khói), nhiều loại mì [[Spätzle]], [[Schupfnudel|Schupfnudeln]], mì [[Älplermagronen]] của Thụy Sĩ, một loại mì ống phô mai. Trong ẩm thực Hà Lan và Bỉ, nước xốt táo là một phần của món ăn phổ biến gồm gà, khoai tây chiên và nước xốt táo (''kip, frieten/patat en appelmoes''). Nó đặc biệt phổ biến với trẻ em, những người thường chấm khoai tây chiên vào nước xốt táo.<ref>"The Dutch Table" [https://www.thedutchtable.com/2013/09/appelmoes.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200323204718/https://www.thedutchtable.com/2013/09/appelmoes.html|date=2020-03-23}}</ref>

Trong nhiều nền ẩm thực, nước xốt táo là món ăn kèm phổ biến với [[Dồi|xúc xích huyết]]: ''[[Himmel und Erde]]'' của [[Ẩm thực Đức|Đức]]; [[träipen]] của Luxembourg và ''boudin noir'' của [[Ẩm thực Pháp|Pháp]]. Trên thực tế, món ăn mặn duy nhất của Pháp thường được dùng kèm với xốt táo (''[[compote]] de pommes'') là ''xúc xích boudin''. Nó cũng được dùng kèm với các món ăn tương tự xúc xích khác, ví dụ như [[goetta]] và [[knipp]].

Xốt táo cũng có thể được dùng làm món tráng miệng trong hầu hết các nền [[ẩm thực châu Âu]], hoặc được sử dụng làm nguyên liệu trong bánh xốt táo.<ref>{{cite web | url=http://www.theodora.com/recipies/cakes_and_frostings/applesauce_cake.html |title=Apple sauce Cake, Source: U.S. Department of Defence |work=Theodora's Recipes|access-date= 1 March 2014}}</ref> Xốt táo có thể được dùng làm nước sốt cho bánh [[pierogi]] của [[Ẩm thực Ba Lan|Ba Lan]], bánh [[Äggakaka]] của Thụy Điển, bánh kếp [[syrniki]] của [[Ẩm thực Ukraina|Ukraina]], bánh [[Palatschinke|Palatschinken]] của Trung Âu, bánh [[Kaiserschmarrn]] của Áo và nhiều loại bánh bao ngọt và mặn ([[Knödel]]). Trong ẩm thực Scandinavia, đôi khi nó được dùng kèm với [[filmjölk]] ăn sáng, một loại sữa lên men.

Trước đây, xốt táo được làm ngọt kỹ và đun sôi cô đặc để dự trữ cho mùa đông. Được làm từ táo chua, nó được ăn kèm với thịt; được làm từ táo ngọt, nó được ăn kèm với trà.<ref name="hale">{{cite book|last=Hale|first=Sarah Josepha Buell|title=The good housekeeper: or, The way to live well and to be well while we live : containing directions for choosing and preparing food, in regard to health, economy and taste|year=1839|publisher=Weeks, Jordan|page=[https://archive.org/details/goodhousekeeper00halegoog/page/n85 79]|url=https://archive.org/details/goodhousekeeper00halegoog|author-link=Sarah Josepha Hale|access-date=11 January 2011}}</ref>

Trong một số công thức làm bánh, xốt táo có thể được sử dụng thay thế cho chất béo<ref name="Reducing Fat in Your Favorite Baked Goods Recipes Wilton.com">{{cite web|url=http://www.wilton.com/blog/index.php/baking-alternatives-reducing-fat-in-your-favorite-baked-goods-recipes/|title=Baking Alternatives - Reducing Fat in Your Favorite Baked Goods Recipes|work=Wilton Blog - Ideas from Wilton|access-date=1 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20151104224919/http://www.wilton.com/blog/index.php/baking-alternatives-reducing-fat-in-your-favorite-baked-goods-recipes/|archive-date=4 November 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="auto2">{{cite web|url=http://recipes.howstuffworks.com/low-fat-baking3.htm|title=HowStuffWorks "Ultimate Guide to Low-fat Baking"|work=HowStuffWorks|date=April 2000 |access-date=1 October 2014}}</ref> hoặc [[Trứng (thực phẩm)|trứng]] để làm cho chúng ít chất béo hoặc [[thuần chay]].<ref>{{cite web |author=Julie R. Thomson |url=https://www.huffingtonpost.com/entry/7-ways-to-substitute-eggs-in-vegan-baking_us_55c2558ae4b0138b0bf4ccb7 |title=5 Ingredients To Substitute For Eggs In Vegan Baking |website=Huffington Post |date=11 August 2015|orig-year=6 August 2015 }}</ref><ref name="Reducing Fat in Your Favorite Baked Goods Recipes Wilton.com"/><ref name="auto2"/> [[Mù tạt (gia vị)|Mù tạt]] ngọt Bavaria có thể được làm bằng xốt táo, và thường được dùng kèm với [[Xúc xích trắng|Weißwurst]] (tương tự như ''boudin blanc'') hoặc [[Leberkäse]] (một loại pa-tê).

== Thông tin dinh dưỡng ==
Theo [[Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ|USDA]], 100 gram (3,5 oz) xốt táo không đường chứa 82% nước, 18% [[Carbohydrat|carbohydrate]], và có lượng [[chất béo]] và [[protein]] không đáng kể, đồng thời cung cấp 68 kilocalories (280 kJ) năng lượng thực phẩm.<ref>{{Cite web|title=Regular applesauce|url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/1102645/nutrients|access-date=6 April 2021|publisher=FoodData Central, US Department of Agriculture|date=30 October 2020}}</ref> Nó có [[PH|độ pH]] axit từ 3,3 đến 3,6.<ref>{{cite web |author1=William McGlynn |title=The Importance of Food pH in Commercial Canning Operations (Applesauce in Table 2) |url=http://pods.dasnr.okstate.edu/docushare/dsweb/Get/Rendition-3801/FAPC-118web.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223010718/http://pods.dasnr.okstate.edu/docushare/dsweb/Get/Rendition-3801/FAPC-118web.pdf |archive-date=2018-12-23 |url-status=live |publisher=Oklahoma State University - Data from FDA, 1992 |access-date=6 April 2021 |date=1994}}</ref>

=== Trong chế độ ăn trị liệu ===

[[Chế độ ăn nhạt|Chế độ ăn BRAT]] và [[Chế độ ăn nhạt|chế độ ăn CRAM]], được áp dụng cho trẻ em bị [[tiêu chảy]] và các vấn đề về dạ dày, bao gồm xốt táo.<ref name=Mac2005>{{cite journal|last1=Mackell|first1=S|title=Traveler's diarrhea in the pediatric population: etiology and impact|journal=Clinical Infectious Diseases|date=1 December 2005|volume=41 |issue=Supplement 8|pages=S547-52|pmid=16267717|doi=10.1086/432950|doi-access=|s2cid=7714807}}</ref><ref name=CDC2003>{{cite journal |vauthors=King CK, Glass R, Bresee JS, Duggan C |title=Managing acute gastroenteritis among children: oral rehydration, maintenance, and nutritional therapy |journal=MMWR Recomm Rep |volume=52 |issue=RR-16 |pages=1–16 | date=November 2003 |pmid=14627948 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5216a1.htm}}</ref>

== Kinh tế ==
Táo là loại trái cây được giao dịch quốc tế nhiều thứ ba, sau chuối và nho.<ref>{{Cite book |last1=Tuberosa |first1=Roberto |url=https://books.google.com/books?id=qgrGBAAAQBAJ&dq=Apples+are+the+third+most+internationally+traded+fruit,+behind+bananas+and+grapes&pg=PA388 |title=Genomics of Plant Genetic Resources: Volume 2. Crop productivity, food security and nutritional quality |last2=Graner |first2=Andreas |last3=Frison |first3=Emile |date=2013-12-23 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-94-007-7575-6 |language=en}}</ref> Thương mại nước xốt táo toàn cầu đang mở rộng, với thị trường trị giá 1,611 tỷ đô la Mỹ vào năm 2017 dự kiến sẽ đạt 2,169 tỷ đô la Mỹ vào cuối năm 2026. Sự gia tăng nhu cầu này có thể là do sự gia tăng quan tâm đến các sản phẩm có hương vị táo, với mức tiêu thụ nước ép và nước xốt hương vị táo trên toàn cầu ngày càng tăng.

Nước xốt táo thường được đóng gói trong cốc, lọ, túi và lon. Cốc nước xốt táo là phân khúc lớn nhất của thị trường nước xốt táo, chiếm 40,9% [[Chia sẻ doanh thu|thị phần doanh thu]] vào năm 2017.

Các cửa hàng bán lẻ truyền thống chiếm khoảng 85% thị phần nước xốt táo, so với 15% trong số các nhà bán lẻ trực tuyến.{{Cn|date=December 2024}}

== Nguồn gốc ==
Các loại nước xốt làm từ táo có từ ít nhất là thời [[Trung Cổ]].<ref>{{Cite web|title=Food history: applesauce {{!}} ErinNudi.com|url=https://www.erinnudi.com/2014/09/05/food-history-applesauce/|access-date=2020-11-18|website=www.erinnudi.com}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=The Food Timeline--history notes: algae to creamed onions|url=http://www.foodtimeline.org/foodfaq.html#applesauce|access-date=2020-11-18|website=www.foodtimeline.org}}</ref>

[[Bơ táo]] được những người nhập cư Đức như các thành viên của [[Giáo hội Moravian]] và [[Người Đức Pennsylvania|người Hà Lan ở Pennsylvania]] mang đến châu Mỹ. Chúng thường được liên kết với vùng [[Appalachia]] của Hoa Kỳ và miền Nam [[Pennsylvania]].<ref name=":1" />

== Xem thêm ==

* [[Mott's]], một nhà sản xuất lớn của Mỹ
* [[Seneca Foods]], một nhà sản xuất lớn của Mỹ
* [[Prigat]], một nhà sản xuất lớn của Israel
* [[Three Threes Condiments]], một nhà sản xuất của Úc

== Tham khảo ==
<references />

== Liên kết ngoài ==
{{Cookbook|Xốt táo}}

{{Commons category-inline|Xốt táo}}

[[Thể loại:Nước xốt]]
[[Thể loại:Ẩm thực Bỉ]]
[[Thể loại:Ẩm thực Anh]]
[[Thể loại:Ẩm thực Hà Lan]]
[[Thể loại:Ẩm thực Đức]]