Xem mã nguồn của Zeno xứ Citium

{{Infobox Philosopher
| region           = Triết gia phương Tây
| era              = [[Thời kỳ Hậu Aristotle]]
| color            = #B0C4DE

  <!-- Image and Caption -->
| image       = Paolo Monti - Servizio fotografico (Napoli, 1969) - BEIC 6353768.jpg
| caption    = [[Tượng]] [[cẩm thạch]] của Zeno xứ Citium tại [[Bảo tàng Khảo cổ học Quốc gia Napoli]]
<!-- Information -->
|name            = Zeno xứ Citium
|birth           = [[334 TCN]]
|death         = [[262 TCN]]
|school_tradition = [[Chủ nghĩa khắc kỷ]]
|main_interests   = [[Logic học]], [[Vật lý học]], [[Đạo đức học]]
|influences       =  [[Trường phái Cynic]], [[Crates xứ Thebes]], [[Diodorus]], [[Heraclitus]], [[Hipparchia xứ Maroneia]], [[Philo Nhà biện chứng]], [[Polermo]], [[Stilpo]]
|influenced       = [[Cleanthes]], [[Chrysippus]], [[Panaetius]], [[Posidonius]], [[Seneca]], [[Epictetus]], [[Marcus Aurelius]] và nhiều người khác
|notable_ideas    = 
}}
'''Zeno xứ Cititum''' ([[tiếng Hy Lạp]]: Ζήνων ὁ Κιτιεύς, ''Zēnōn ho Kitieus'', [[334 TCN]]-[[262 TCN]]) là [[nhà triết học]] [[người Hy Lạp]]. Ông là [[người]] sáng lập ra [[chủ nghĩa]] [[khắc kỷ]].<ref name="a">[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 140</ref>
==Cuộc đời==
Zeno xứ Citium luôn sống theo câu [[châm ngôn]] nổi tiếng: 
{{cquote|''Con người có hai [[tai]] và một miệng để nghe nhiều hơn và nói ít hơn''|||}}
Ông chết bằng cách tự bóp cổ mình sau một lần vấp ngã mà ông cho rằng đó là điêm báo trước.<ref name="a"/>
==Những quan niệm đáng chú ý==
===Triết học nói chung===
Zeno xứ Citium đã định hình ra thứ triết học mà sau này bất kỳ nhà khắc kỷ nào cũng đều đi theo. Ông có viết như thế này:
{{cquote|''Có thể so sánh triết học với một con vật: [[xương]] và [[thần kinh]] là [[logic]] học, thịt là [[đạo đức]] học, [[tâm hồn]] là vật lý [[học]]; hay là vỏ quả [[trứng]] là logic học, lòng đỏ là đạo đức học, còn cái nằm giữa là vật lý học''|||}}<ref>[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 142, 143</ref>
Hay ông cũng ví von:
{{cquote|''Triết học giống như [[vườn]] [[cây]] có muôn loại [[hoa]] [[quả]], trong đó logic học là hàng rào, vật lý học là cây cối và đạo đức học là hoa quả''|||}}<ref>[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 139</ref>
Khi đọc các đoan văn trên, ta thấy rõ ràng ông phân định triết học gồm 3 [[bộ phận]]: logic học, vật lý học và đạo đức học.
===Quan niệm trong [[nhận thức luận]]===
Khác với những người đi trước, hoặc là khẳng định [[nhận thức cảm tính]] và phủ nhận [[nhận thức lý tính]], hoặc là ngược lại, Zeno đã khẳng định:
{{cquote|''Chúng ta có [[khả năng]] lĩnh hội về [[nhận thức]] [[thế giới]] bên ngoài bẳng cả cảm tính lẫn lý tính''|||}}<ref name="b">[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 143</ref>
===Quan điểm về [[khái niệm]]===
Zeno cho rằng "các khái niệm không phải là kết quả thỏa thuận giữa mọi người về việc đặt tên cho các [[sự vật]] mà ngược lại bản thân các khái niệm được quy định bởi các vật và bản chất của các vật."<ref name="b"/>
==[[Tác phẩm]]==
Zeno xứ Citium là người viết nhiều. Các tác phẩm chính của ông bao gồm:<ref name="a"/>
* ''[[Về cuộc đời phù hợp với tự nhiên]]''
* ''[[Logic học (Zeno xứ Citium)|Logic học]]''
* ''[[Về cảm hứng hay là bản tính con người]]''
* ''[[Về nhà nước]]''
* ''[[Về pháp luật]]''
* ''[[Về giáo dục ở Hy Lạp]]''
* ''[[Về dục vọng]]''
* ''[[Về nghĩa vụ]]''
* ''[[Các vấn đề chung]]''
* ''[[Về ký hiệu]]''
* ''[[Về mục đích]]''
* ''[[Các vấn đề của Hómēros]]''
* ''[[Về nghề thơ]]''
* ''[[Về ngôn từ ]]''
* ''[[Giáo trình về tình yêu]]''
* ''[[Bác bỏ]]''
* ''[[Đạo đức học (Zeno xứ Citium)|Đạo đức học]]''
==Câu nói nổi tiếng==
{{cquote|''Con người có hai [[tai]] và một miệng để nghe nhiều hơn và nói ít hơn''|||}}
==Chú thích==
{{tham khảo}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}
{{Thời gian sống|334 TCN|262 TCN}}

[[Thể loại:Nhà triết học Hy Lạp]]
[[Thể loại:Nhà triết học Hy Lạp cổ đại]]
[[Thể loại:Chủ nghĩa khắc kỷ]]
[[Thể loại:Mất thập niên 260 TCN]]
[[Thể loại:Năm 262 TCN]]
[[Thể loại:Năm 334 TCN]]