Xem mã nguồn của Đài thiên văn Chim Yến Neil Gehrels

{{Infobox spaceflight|auto=all
| name                  = Neil Gehrels ''Swift'' Observatory
| names_list            = Explorer-84<br/>MIDEX-3

| image                 = Swift Observatory spacecraft model.png
| image_caption         = <!--image caption-->
| image_alt             = <!--image alt text-->
| image_size            = 270px

| mission_type          = [[Thiên văn học tia gamma]]
| operator              = [[NASA]]{{\}}[[Pennsylvania State University]]
| COSPAR_ID             = 2004-047A
| SATCAT                = 28485
| website               = {{URL|https://swift.gsfc.nasa.gov/}}
| mission_duration      = Planned: 2 years<ref name="4_more_years">{{chú thích web |url=http://www.omitron.com/headlines/hl05.htm |title=NASA Swift Mission Extended for 4 More Years |publisher=Omitron |access-date=ngày 7 tháng 4 năm 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408131041/http://www.omitron.com/headlines/hl05.htm |archive-date=ngày 8 tháng 4 năm 2008}}</ref><ref name="2_more_years">{{chú thích web |url=http://www.omitron.com/news.php#2009 |title=Omitron flight operations for NASA Swift mission extended for two additional years |publisher=Omitron |date=ngày 10 tháng 2 năm 2009 |access-date=ngày 13 tháng 12 năm 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215034709/http://www.omitron.com/news.php#2009 |archive-date=ngày 15 tháng 2 năm 2015 |df=mdy-all }}</ref> <br /> Elapsed: {{time interval|2004-11-20 17:16|show=ymd|sep=,}}

| spacecraft_bus        = LEOStar-3
| manufacturer          = [[General Dynamics]]
| launch_mass           = {{convert|1467|kg|lb|abbr=on}}<ref name="atk-faq2014">{{chú thích web |url=https://www.orbitalatk.com/space-systems/science-national-security-satellites/science-environment-satellites/docs/Swift.pdf |title=Swift: Space-based Gamma-Ray Observatory |publisher=Orbital ATK |date=2014 |access-date=ngày 7 tháng 7 năm 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316125817/http://www.orbitalatk.com/space-systems/science-national-security-satellites/science-environment-satellites/docs/Swift.pdf |archive-date=ngày 16 tháng 3 năm 2015 |df=mdy-all }}</ref>
| dry_mass              = {{convert|613|kg|lb|abbr=on}}
| payload_mass          = {{convert|843|kg|lb|abbr=on}}
| dimensions            = {{nowrap| {{convert|18,5|xx|17,75|ft|m|1|order=flip|abbr=on}}<ref name="swift-faq">{{chú thích web |url=http://swift.sonoma.edu/about_swift/general_faq.html |title=Swift Facts and FAQ |publisher=Sonoma State University |date=ngày 28 tháng 3 năm 2008 |access-date=ngày 7 tháng 7 năm 2015 |archive-date=2018-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624050438/http://swift.sonoma.edu/about_swift/general_faq.html |url-status=dead }}</ref> }}
| power                 = 2,132&nbsp;W<ref name="atk-faq2014"/>

| launch_date           = {{start-date|ngày 20 tháng 11 năm 2004, 17:16}}&nbsp;[[Giờ Phối hợp Quốc tế]]
| launch_rocket         = [[Delta II]]
| launch_site           = [[Trạm không quân Mũi Canaveral]] [[Cape Canaveral Air Force Station Space Launch Complex 17]]
| launch_contractor     = [[Boeing Defense, Space & Security]]<ref name="launchkit2004">{{chú thích web |url=http://swift.gsfc.nasa.gov/news/2004/swift_presskit.pdf |title=Swift Explorer: News Media Kit |publisher=NASA |date=ngày 1 tháng 11 năm 2004 |access-date=ngày 18 tháng 12 năm 2016}}</ref>

| orbit_reference       = [[Geocentric orbit]]
| orbit_regime          = [[Quỹ đạo Trái Đất tầm thấp]]
| orbit_semimajor       = {{convert|6932,7|km|mi|abbr=on}}
| orbit_eccentricity    = 0.001149
| orbit_periapsis       = {{convert|546,6|km|mi|abbr=on}}
| orbit_apoapsis        = {{convert|562,5|km|mi|abbr=on}}
| orbit_inclination     = 20.56°
| orbit_period          = 95.74 minutes
| orbit_RAAN            = 110.87°
| orbit_arg_periapsis   = 4.37°
| orbit_mean_anomaly    = 355.68°
| orbit_mean_motion     = 15.04 rev/day
| orbit_rev_number      = 71,974
| orbit_epoch           = ngày 12 tháng 1 năm 2018, 13:00:46&nbsp;UTC<ref name="heavens-above">{{chú thích web |url=http://heavens-above.com/orbit.aspx?satid=28485 |title=Swift - Orbit |work=[[Heavens-Above]] |date=ngày 12 tháng 1 năm 2018 |access-date=ngày 13 tháng 1 năm 2018}}</ref>
| apsis                 = gee

| telescope_type        = '''BAT''':&nbsp;[[Coded aperture]]<br/>'''XRT''':&nbsp;[[Wolter telescope]]<br/>'''UVOT''':&nbsp;[[Ritchey–Chrétien telescope]]
| telescope_diameter    = '''XRT''':&nbsp;{{convert|30|cm|in|abbr=on}}<br />'''UVOT''':&nbsp;{{convert|30|cm|in|abbr=on}}
| telescope_focal_length= '''XRT''':&nbsp;{{convert|3,5|m|ft|abbr=on}}
| telescope_area        = '''BAT''':&nbsp;{{convert|5200|cm2|sqin|abbr=on}}<br/>'''XRT''':&nbsp;{{convert|110|cm2|sqin|abbr=on}}
| telescope_wavelength  = [[Tia gamma]]{{\}}[[Tia X]]{{\}}[[Tử ngoại]]{{\}}[[Phổ nhìn thấy được]]
| instruments_list      = {{Infobox spaceflight/Instruments
 | acronym1 = [[#Burst Alert Telescope (BAT)]] | name1 = Burst Alert Telescope
 | acronym2 = [[#X-ray Telescope (XRT)]] | name2 = X-Ray Telescope
 | acronym3 = [[#Ultraviolet/Optical Telescope (UVOT)]] | name3 = UltraViolet{{\}}Optical Telescope
 }}

| programme             = [[Explorers Program]]
| previous_mission      = [[Tàu thăm dò Bất đẳng hướng Vi sóng Wilkinson]]
| next_mission          = [[THEMIS]]

| insignia              = Swift Gamma-Ray Burst Mission patch (transparent).png
| insignia_caption      = ''Swift'' mission patch
| insignia_size         = <!--include px/em; defaults to 180px-->
}}
'''Đài thiên văn Neil Gehrels Swift''', trước đây được gọi là Sứ mệnh bùng nổ Gamma-Ray Swift, là một [[kính viễn vọng không gian]] của [[NASA]] được thiết kế để phát hiện các vụ nổ tia gamma (GRB). Nó được phóng vào quỹ đạo ngày 20 tháng 11 năm 2004, trên một tên lửa Delta II. Dẫn đầu bởi nhà điều tra chính Neil Gehrels, Trung tâm bay không gian Goddard của NASA, nhiệm vụ được phát triển trong quan hệ đối tác chung giữa Goddard và một tập đoàn quốc tế đến từ Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và Ý. Nhiệm vụ được điều hành bởi Đại học bang Pennsylvania như là một phần của chương trình Explorers Medium của NASA (MIDEX).

==Tổng quan==
[[Tập tin:Swift.ogv|thumb|left|Animation showing ''Swift'' moving into sunlight and past the [[Earth]] to end facing out into space]]
Swift là một đài quan sát không gian đa bước sóng dành riêng cho việc nghiên cứu các vụ nổ tia gamma. Ba công cụ của nó làm việc cùng nhau để quan sát GRB và các tia sáng sau đó của chúng gồm tia gamma, tia X, tia cực tím và sóng quang.

Dựa trên việc quét liên tục diện tích bầu trời với một trong các màn hình của thiết bị, Swift sử dụng các bánh đà để tự động xoay theo hướng của các GRB có thể. Cái tên "Swift" không phải là từ viết tắt liên quan đến nhiệm vụ, mà là một tham chiếu đến khả năng xoay nhanh của thiết bị và loài chim nhanh nhẹn cùng tên.<ref>{{Chú thích web |url=http://swift.gsfc.nasa.gov/docs/swift/swiftfaq.html#name |tiêu đề=Swift Guest Investigator Program Frequently Asked Questions |nhà xuất bản=NASA/Goddard Space Flight Center |tên 1=J. D. |họ 1=Myers |ngày tháng=ngày 26 tháng 9 năm 2007 |ngày truy cập=ngày 2 tháng 5 năm 2009}}</ref> Tất cả những khám phá của Swift đều được truyền đến mặt đất và những dữ liệu này có sẵn cho các đài quan sát khác tham gia vào Swift trong việc quan sát các GRB.

Trong thời gian giữa các sự kiện GRB, Swift có sẵn cho các nghiên cứu khoa học khác, và các nhà khoa học từ các trường đại học và các tổ chức khác có thể gửi các đề xuất để quan sát theo yêu cầu

Trung tâm điều hành nhiệm vụ Swift (MOC), nơi chỉ huy vệ tinh được thực hiện, nằm ở State College, Pennsylvania và được điều hành bởi Đại học bang Pennsylvania và các nhà thầu phụ công nghiệp. Trạm mặt đất chính Swift nằm tại Trung tâm vũ trụ Broglio gần Malindi trên bờ biển phía Đông Kenya, và được điều hành bởi Cơ quan Vũ trụ Ý. Trung tâm dữ liệu khoa học Swift (SDC) và kho lưu trữ được đặt tại Trung tâm chuyến bay vũ trụ Goddard bên ngoài Washington D.C. Trung tâm dữ liệu khoa học Swift của Anh nằm tại Đại học Leicester.

Tàu vũ trụ Swift được xây dựng bởi Spectrum Astro, sau đó được mua lại bởi Hệ thống thông tin nâng cao của General Dynamics<ref>{{Chú thích web |url=http://www.spectrumastro.com/AIS/gprod/content/detail.cfm?item=ba5f3851-5741-405f-b617-943e4191e88f |tiêu đề=Swift |nhà xuất bản=Spectrum Astro }}{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> mà lần lượt được mua lại bởi Orbital Sciences Corporation (nay là Orbital ATK).
==Nhiệm vụ giải cứu==
Sau nhiều năm vận hành, Swift dần mất độ cao và rơi tự do. Tháng 9 năm 2025, NASA chi 30 triệu USD để ký kết hợp đồng chế tạo tàu vũ trụ Link với công ty Katalyst Space nhằm phục vụ sứ mệnh nâng độ cao của Swift. Tàu vũ trụ Link có khối lượng {{cvt|425|kg|abbr=on}} và đã được đưa lên quỹ đạo từ [[quần đảo Marshall]] bằng tên lửa Pegasus vào rạng sáng ngày 3 tháng 7 năm 2026 (giờ miền Đông nước Mỹ). Link sẽ tiếp cận và ghép nối với Swift khoảng một tháng sau khi phóng và nâng độ cao của kính lên thêm {{cvt|240|km|abbr=on}} một cách từ từ. Quỹ đạo mới của Swift sau khi được nâng có độ cao khoảng {{cvt|550-600|km|abbr=on}}.<ref>{{Chú thích web|url=https://quangngaitv.vn/khoi-dong-su-menh-giai-cuu-kinh-thien-van-nasa-truoc-nguy-co-roi-tu-do-6522138.html|title=Khởi động sứ mệnh giải cứu kính thiên văn NASA trước nguy cơ rơi tự do|date=2026-07-04|access-date=2026-07-04|website=Quảng Ngãi TV|publisher=[[Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ngãi]]}}</ref><ref>{{Chú thích web|author=Jeff Foust|url=https://spacenews.com/pegasus-launches-swift-reboost-mission/|title=Pegasus launches Swift reboost mission|date=2026-07-03|access-date=2026-07-04|website=SpaceNews|lang=en}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{sơ khai thiên văn học}}