Xem mã nguồn của Ẩm thực Gruzia

{{Ẩm thực Gruzia}}
{{Văn hóa Gruzia}}
'''Ẩm thực Gruzia''' ({{Lang-ka|ქართული სამზარეულო}}; ''k'art'uli samzareulo'') là cách nấu ăn và các món ăn tạo ra bởi [[người Gruzia]]. Ẩm thực Gruzia độc nhất ở quốc gia này, nhưng cũng mang ảnh hưởng từ các truyền thống nấu ăn của [[Ẩm thực châu Âu|châu Âu]] và [[Ẩm thực Trung Đông|Trung Đông]]. Mỗi vùng lịch sử của Gruzia có truyền thống nấu ăn riêng biệt, với các biến thể như ẩm thực [[Samegrelo|Mingrelia]], [[Kakheti]], và [[Imereti]]. Ngoài những món giàu về [[thịt]], ẩm thực Gruzia cũng có nhiều món [[ăn chay|chay]].

Ẩm thực Gruzia là kết quả của sự tương tác rộng rãi về ý tưởng nấu ăn qua sự giao thương của thương nhân và khách du lịch.<ref>Food Cultures of the World Encyclopedia, Volume 1, Ken Albala, p. 125</ref> Tầm quan trọng của cả thức ăn và đồ uống đối với [[văn hóa Gruzia]] có thể được quan sát rõ nhất trong bữa tiệc được gọi là ''[[Keipi|supra]]'', 
Khi một loạt các món ăn được chế biến, luôn luôn kèm theo một lượng lớn [[rượu vang]], và có thể kéo dài hàng giờ. Trong một bữa tiệc của Gruzia, vai trò [[tamada]] (người tuyên bố nâng cốc chúc mừng) là một vị trí quan trọng và được tôn trọng.

Nhà hàng Gruzia từng nổi tiếng ở [[Nga]] trong suốt thế kỷ 20, bị ảnh hưởng một phần bởi gốc [[người Gruzia]] của [[Joseph Stalin]]. Tại nga, tất cả các thành phố lớn có nhiều nhà hàng Gruzia, và nhà hàng Nga thường có đồ ăn Gruzia trong thực đơn.<ref>Food Culture in Russia and Central Asia, Glenn Randall Mack, Asele Surina, p. 10</ref>

Tại các quốc gia từng thuộc [[Liên Xô]], đồ ăn Gruzia cũng phổ biến do sự nhập cư của [[người Gruzia]] vào cộng hòa Liên Xô.

==Món khai vị==
{{div col|colwidth=30em}}
* Abkhazura
* [[Ajapsandali]]
* [[Salad cà tím và món khai vị|Badrijnis khizilala]]
* Ispanakhi
* Jonjoli
* [[Khachapuri]] 
* [[Caviar|Khizilala]]
* [[Kuchmachi]]
* [[Kupati]]
* [[Lobiani]] 
* [[Lobio]]
* [[Matsoni]]
* [[Mchadi]]
* [[Mujuji]]
* Nadughi
* [[Nigvziani badrijani]]
* [[Pkhali]] 
* [[Satsivi]]
* Soko
* Tarti
{{div col end}}

<gallery class="center" caption="" widths="180px" heights="145px">
File:Eggplant caviar with pomegranate.jpg|[[Salad cà tím và món khai vị|Badrijnis khizilala]]
File:Kuchmachi with walnuts.jpg|[[Kuchmachi]]
File:Mchadi 2.jpg|[[Mchadi]]
</gallery>

==Bánh mì==
[[Bánh mì]] truyền thống của Gruzia đa dạng, bao gồm [[tonis puri]], [[Khachapuri|khacha puri]] (bánh mì pho mát), [[Shotis Puri]], mesxuri puri, và [[mchadi]]. Bánh mì Gruzia theo truyền thống được nướng trong lò nướng to, tròn gọi là ''t'one''.

<gallery class="center" caption="" widths="165px" heights="145px">
File:Megruli Chatschapuri.jpg|''Imeruli [[Khachapuri]]'' từ vùng [[Imereti]]
File:Adjaruli Khachapuri.jpg|''Adjaruli [[Khachapuri]]'' từ vùng [[Adjara]]
</gallery>

==Pho mát==
[[Tập tin:Georgian cheese in Тbilisi shop.jpg|thumb|Pho mát Imeruli ở cửa hàng [[Tbilisi]]]]
* Imeruli
* Nadugi
* Qarkhnuli
* [[Sulguni]]
* Tushuri (Guda)
* Tenili
* Lori
* Dambali Khacho

<gallery class="center" caption="" widths="175px" heights="135px">
File:Nadugi with mint wrapped in sulguni.jpg|Pho mát Nadugi với [[Chi Bạc hà|bạc hà]] bọc trong lát [[pho mát]] [[sulguni]] mỏng
File:Tenili cheese.jpg|Tenili
</gallery>

==Salad==
[[Tập tin:Traditional Georgian salad with walnuts.jpg|thumb|Salad rau truyền thống của Gruzia với [[hạt óc chó]]]]
[[Tập tin:Beetroot fkhali with nuts.jpg|thumb|[[Pkhali]] [[củ dền]] với hạt óc chó]]
{{div col|colwidth=30em}}
* Boloki tcharkhlit
* [[Ispanakhi Matsvnit]]
* Ispanakhis
* Kartophilis
* Katmis
* Khakhvis
* Khilis
* Kiborchkhalis
* Kitris
* Kombosto vashlit
* Kombostos
* Kvertskhis
* Lobios 
* [[Pkhali]]
* Sagazapkhulo
* Satatsuris
* Sokos
* Staphilos
* Tarkhunis
* Tcharkhali vashlit
* Tcharkhlis
* Tevzis
{{div col end}}

==Súp và món hầm==
[[Hình:Chanakhi.jpg|thumb|right|[[Chanakhi]]]]
[[Hình:Kharcho meat soup.jpg|thumb|right|[[Kharcho]]]]
* Arjakelis
* Balbis
* Bostneulis
* Chikhirtma
* Domkhlis
* Dos
* Gholos
* Gogris
* Ispanakhis
* Katmis
* [[Kharcho]]
* Lobios
* Makhokhis
* Matsvnis
* Mukhudos
* Nivris
* Pomidvris
* Puris Kharsho
* Qvelis
* Satatsuris
* Shindis
* [[Chorba|Shorba]]
* Sokos
* Staphilos

==Cá==
[[Tập tin:Sterlet_with_satsivi.JPG|thumb|[[Sterlet]] với xốt [[satsivi]]]]
{{div col|colwidth=30em}}
* Chakhokhbili Oraguli
* Kalmakhi Tarkhunit
* Kephali
* Khizilala
* Kibo Kindzit
* Kibo Mokharshuli
* Kibo Tetri Ghvinit
* Kobri Nigvzit da Brotseulit
* Loko Kindzmatshi
* Loko Tsiteli Ghvinit
* Oraguli Nigvzit
* Shebolili Kephali
* Shemtsvari Tarti
* [[Sterlet]]
* Tarti Tetri ghvinit
* Tevzi Bazheshi
* Tevzi Pamidvrit
* Tsotskhali
* Tsvera Nigvzit da Brotseulit
* Zutkhi Kaklis photolshi
* Zutkhi Shemtsvari
* Zutkhis Mtsvadi
{{div col end}}

==Thịt==
[[Tập tin:Chakapuli.jpg|thumb|right|[[Chakapuli]]]]
[[Tập tin:Khinkali, Restaurant Aragvi.jpg|thumb|right|Một đĩa [[Khinkali]]]]
[[Tập tin:Mtsvadi.jpg|thumb|right|[[Mtsvadi]]]]
* Abkhazura
* [[Pastirma|Basturma]]
* Betchi
* [[Chakapuli]]
* [[Chanakhi]]
* Dzekhvi
* Guphta
* Jonjoli
* [[Kebab|Kababi]]
* Khashi
* Khashlama
* [[Khinkali]]
* Ku
* Kutchmatchi
* Lori
* Mokharshuli ena
* Mokharshuli Gotchi
* [[Mtsvadi]]
* Muzhuzhi
* [[Pilaf|Plov]]
* [[Korma|Qaurma]]
* [[Shashlik]]
* Shemtsvari Gotchi
* Shilaplavi

==Gia cầm==
[[Tập tin:Chakhokhbili Closeup.jpg|thumb|right|[[Chakhokhbili]]]]
[[Tập tin:Georgian chicken with hazelnuts.jpg|thumb|right|[[Gà tabaka]] với xốt [[hạt phỉ]]]]
{{div col|colwidth=30em}}
* Bati Shavi kliavit
* [[Chakhokhbili]]
* [[Chicken tabaka]]
* [[Chikhirtma]]
* Chkhmeruli
* Ikhvi Bostneulit
* Ikhvis Chakhokhbili
* Indauris garo
* Katami Brinjit
* Katami Gatenili Kuch-gvidzlit
* Katami Nivrit
* Katmis Mkhali
* Kutchmatchi
* Satsivi Kvertskhit
* Shemtsvari Indauri
* Tsitsila Abkhazurd
* Tsitsila Shindit
{{div col end}}

==Nước xốt và gia vị==
Nước xốt và gia vị phổ biến ở Gruzia bao gồm:
* [[Ajika]] - một loại tương hoặc xốt cay với [[ớt]] cay
* [[Khmeli suneli|Khmeli-suneli]] - một hỗn hơpj bột rau thơm/gia vị
* [[Satsivi]] - một loại xốt hạt óc chó
* [[Tkemali]] - một loại xốt mận

<gallery class="center" caption="" widths="165px" heights="145px">
File:Megrelian ajika.jpg|Megrelian [[ajika]]
Image:Walnut sauce.jpg|[[Satsivi]]
Image:Tkemali.JPG|[[Tkemali]]
</gallery>

==Món chay==
[[Tập tin:Ajapsandali - Georgian eggplant stew.jpg|thumb|right|[[Ajapsandali]]]]
[[Tập tin:Lobio with summer savory and ajika.jpg|thumb|right|[[Lobio]]]]
{{div col|colwidth=30em}}
* [[Ajapsandali]]
* Badrijani Brinjit
* Badrijani Mtsvanilit
* Badrijani Nigvzit
* Badrijnis Borani
* [[Salad cà tím và món khai vị|Badrijnis khizilala]]
* Ekala Nigvzit
* Gogris Guphta
* Ispanakhi
* Ispanakhi Kvertskhit
* Kartopili Kvartskhit
* Kartopili Nigvzit
* Kombosto Nigvzit
* Lobiani
* Lobio Nigvzit
* Mtsvane Lobio
* Satatsuri Nigvzit
* Sazapkhulo Tolma
* Soko
* Soko Naghebit
* [[Dolma|Tolma]]
{{div col end}}

==Món tráng miệng==
[[Tập tin:Kakheti, Georgia — Churchkhela.jpg|thumb|right|[[Churchkhela]]]]
[[Tập tin:Gozinaki with walnuts.jpg|thumb|[[Gozinaki]]]]
[[Tập tin:Walnut murabba.jpg|thumb|[[Hạt óc chó muối|Kaklis muraba]]]]
{{div col|colwidth=30em}}
* Alublis Ghvezeli
* Alublis Muraba
* [[Churchkhela]]
* [[Gozinaki]]
* Kada
* Khilis Torti
* Kishmishiani
* Martqvis Torti
* [[Murabba|Muraba]] ([[Hạt óc chó muối|kaklis muraba]], komshis muraba, sazamtros muraba, vardis muraba, v.v.)
* Nazuki
* Nigvziani 
* Nigvzis Torti
* [[Baklava|Pakhlava]]
* Paska bobobo
* Phelamushi
* Phenovani 
* [[Pączki|Ponçiki]]
* Qaviani
* Shakarlama Tkhilit
* Shokoladiani 
* Taphlis kveri
* Vashlis Namtskhvari
{{div col end}}

==Thức uống==
Đồ uống có cồn ở Gruzia bao gồm [[Chacha (liquor)|chacha]] và [[rượu vang]] (đặc biệt là [[rượu vang Gruzia]]). Một số loại vang Gruzia nổi tiếng nhất bao gồm Pirosmani, [[Alazani]], [[Akhasheni]], [[Saperavi]], và [[Kindzmarauli]]. Văn hóa rượu vang ở Gruzia bắt nguồn từ hàng ngàn năm trước, và nhiều loại [[rượu vang Gruzia]] được làm từ các giống nho Gruzia truyền thống như là [[Saperavi]] và [[Rkatsiteli]]. [[Rượu vang Gruzia]] nổi tiếng khắp Đông Âu, và là hàng xuất khẩu quan trọng của quốc gia, với hơn 10 triệu chai được xuất khẩu mỗi năm. Gruzia cũng có nhiều hãng bia, bao gồm Natakhtari, Kazbegi, Argo, Kasri và Karva.

[[Nước Lagidze]] một loại [[nước có ga|soda]] có hương vị của Gruzia, làm với các loại [[siro]] tự nhiên, được bán trong chai hoặc trộn trực tiếp trong cốc từ một [[vòi soda]]. Các loại nước uống phổ biến từ Gruzia bao gồm [[Borjomi]], [[Nabeghlavi]], [[Likani]] và [[Sairme]].

<gallery class="center" caption="" widths="155px" heights="175px">
File:Georgiskt vin.jpg|[[Rượu vang Gruzia]]
File:Georgia - wine factory - Kindzmarauli.jpg|Nhà máy rượu vang [[Kindzmarauli]]
</gallery>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

{{Các loại ẩm thực}}
{{Ẩm thực châu Âu}}

[[Thể loại:Ẩm thực Gruzia| ]]
[[Thể loại:Ẩm thực Kavkaz]]
[[Thể loại:Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại]]