Xem mã nguồn của A-đề-sa

{{Thông tin tu sĩ Phật giáo
| màu = #7D0545
| tên = Atiśa
| tên gốc = {{lang|sa|अतिश}}
| hình = Atisha.gif
| trường phái = [[Đại thừa]]
| tông phái = [[Trung quán tông]]
| đệ tử = [[Dromtön]]
| ngày sinh = 982
| nơi sinh = [[Bikrampur]], [[Đế quốc Pala]]
| ngày mất = 1054
| nơi mất = [[Nyêtang]], [[Tây Tạng]]
}}
'''Atisha''' (zh. 阿提沙, sa. ''atīśa'', ''atiśa''), dịch ý là "Người xuất chúng, xuất sắc", cũng được gọi là '''Nhiên Đăng Cát Tường Trí''' (zh. 燃燈吉祥智, sa. ''dīpaṅkaraśrījñāna'', bo. ''jo bo rje dpal ldan a ti sha'' ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་). Là một Tỳ-khưu vĩ đại người Đông Ấn ([[982]]-[[1054]]), đã đóng góp rất nhiều trong việc truyền [[Phật giáo]] sang [[Tây Tạng]]. Sư chuyên nghiên cứu các phương pháp phát triển [[Bồ-đề tâm]] (sa. ''bodhicitta''). Là Tổ của dòng Ma-kiệt-đa (sa. ''magadha'') và thuyết sư tại đại học [[Siêu Giới]] (sa. ''vikramaśīla''), Sư được mời qua Tây Tạng và sống ở đó 12 năm cuối đời mình. Sư là người sáng lập trường phái '''Kadampa''' (zh. 迦當派, bo. ''bka' gdams pa'' བཀའ་གདམས་པ་), gây ảnh hưởng rất lớn cho nền [[Phật giáo Tây Tạng]], nhất là dòng [[Cách-lỗ phái|Cách-lỗ]] (bo. ''gelugpa'' དགེ་ལུགས་པ་) của [[Tông-khách-ba]] (bo. ''tsong-kha-pa''). Đệ tử quan trọng nhất của Sư là Lạc-mẫu-đông (hoặc Đông-đốn, bo. ''`brom ston'' འབྲོམ་སྟོན་, [[1003]]-[[1064]]).

[[Thế kỷ 10|Thế kỉ thứ 10]] được xem là thời đại truyền pháp lần thứ hai từ [[Ấn Độ]] qua Tây Tạng, thông qua vương triều miền Tây. Ban đầu nhà vua cử sứ giả qua Ấn Độ thỉnh Kinh, như dịch giả Rinchen Sangpo (bo. ''rinchen sangpo'' རིན་ཆེན་བཟང་པོ་). Về sau nhà vua mời hẳn một Luận Sư Ấn Độ và người đó là Atisha. Năm [[1042]], Sư bước chân vào đất Tây Tạng, sống ở Netang và bắt đầu giáo hoá.

Trong tác phẩm ''[[Bồ-đề đạo đăng luận|Bồ-đề đạo đăng]]'' (sa. ''bodhipathapradīpa''), Sư trình bày toàn cảnh giáo pháp Đại thừa và chia hành giả theo ba căn cơ khác nhau:
# Hạ sĩ: Loại người mong được tái sinh nơi tốt lành.
# Trung sĩ: Loại người tu vì sự giác ngộ của chính mình ([[Tiểu thừa]]).
# Thượng sĩ: Loại người tu vì sự [[Giác ngộ]] của tất cả chúng sinh ([[Bồ Tát]]).

Công trình chính của Atisha là xếp đặt thứ tự Kinh sách, không phổ biến bừa bãi. Sư là người đưa Bổn Tôn [[Đa-la]] (sa. ''tārā'') trở thành một vị nữ Bổn Tôn quan trọng trong hệ thống đạo Phật Tây Tạng. Trong các tác phẩm, Sư thống nhất hai trường phái chính của Giáo Pháp [[Bát-nhã-ba-la-mật-đa]]: quan điểm tính [[Không tính|Không]] (sa. ''śūnyatā'') của [[Long Thụ]] (sa. ''nāgārjuna'') và tính bao trùm của tâm thức giác ngộ theo [[Vô Trước]] (sa. ''asaṅga'').

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}
* ''Fo Guang Ta-tz'u-tien'' 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* ''Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren'', Bern 1986.

{{Viết tắt Phật học}}
{{thể loại Commons|Atisha}}
{{Phật giáo Tây Tạng}}

[[Thể loại:Triết lý Phật giáo]]
[[Thể loại:Phật giáo Tây Tạng]]
[[Thể loại:Đại sư Phật giáo]]
[[Thể loại:Sinh năm 982]]
[[Thể loại:Mất năm 1054]]