Xem mã nguồn của Ana của Tây Ban Nha

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| consort = yes
| tên = Ana của Tây Ban Nha
| tên gốc = 
| tước vị = ''[[Infante|Infanta]] của Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha<br>Vương hậu nước Pháp<br>Vương thái hậu nước Pháp''
| hình = After Rubens - Anne of Austria, Queen of France - Louvre INV 1794.jpg
| ghi chú hình = 
| chức vị = [[Danh sách phối ngẫu nước Pháp|Vương hậu nước Pháp]] và [[Vương quốc Navarra|Navarra]]
| tại vị = [[24 tháng 11]] năm [[1615]] &ndash; [[14 tháng 5]] năm [[1643]] <br>
({{Số năm theo năm và ngày|1615|11|24|1643|05|14}})
| tiền nhiệm = [[Maria de' Medici|Maria của Medici]]
| kế nhiệm = [[María Teresa của Tây Ban Nha]]
| phối ngẫu = [[Louis XIII của Pháp]] {{Vương miện}}
| con cái = [[Louis XIV của Pháp]] {{Vương miện}}<br>[[Philippe I xứ Orléans|Philippe, Công tước Orléans]]
| tên đầy đủ = Ana María Mauricia de Austria y Austria-Estiria
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = [[Vương tộc Habsburg|Nhà Habsburgo]] (khi sinh) <br>
[[Vương tộc Bourbon|Nhà Bourbon]] (kết hôn)
| cha = [[Felipe III của Tây Ban Nha]] {{Vương miện}}
| mẹ = [[Margarete của Áo, Vương hậu Tây Ban Nha|Margaret của Áo]]
| sinh = {{Ngày sinh|1601|9|22|df=y}}
| nơi sinh = [[Cung điện Benavente]], [[Valladolid]], [[Tây Ban Nha]]
| mất = {{Ngày mất và tuổi|1666|1|20|1601|9|22|df=y}}
| nơi mất = [[Paris]], [[Pháp]]
| nơi an táng = [[Basilica of Saint-Denis]], [[Paris]], [[Pháp]]
| tôn giáo = [[Giáo hội Công giáo|Công giáo La Mã]]
| chữ ký = Signature of Anne of Austria, Queen mother of France in 1641.png|
}}
'''Ana của Tây Ban Nha''' hay '''Ana của Áo''' ([[tiếng Tây Ban Nha]]: ''Ana María Mauricia de Austria y Austria-Estiria'' hay ''Ana de España''; [[tiếng Đức]]: ''Anna von Österreich''; [[tiếng Bồ Đào Nha]]: ''Ana da Áustria'' hay ''Ana da Espanha'' [[tiếng Pháp]]: ''Ana d'Autriche''; [[tiếng Anh]]: ''Ana of Austria''; [[22 tháng 9]] năm [[1601]] - [[20 tháng 1]] năm [[1666]]), là [[Vương hậu]] của [[Vương quốc Pháp]] và [[Vương quốc Navarra|Navarra]] với tư cách là hôn phối của Quốc vương [[Louis XIII của Pháp]]. Bà là mẹ của Quốc vương kế vị, [[Louis XIV của Pháp]] nổi tiếng trong lịch sử và đã thực hiện [[nhiếp chính]] với tư cách [[Thái hậu]] khi vị Quốc vương này lên ngôi lúc mới 4 tuổi.

Trong giai đoạn bà nhiếp chính (1643 - 1651), [[Hồng y Mazarin]] phục vụ triều đình Pháp với tư cách [[Thủ tướng]], và có ảnh hưởng rất lớn đến bà thông qua việc tham vấn. Những ghi chép của triều đình Pháp về hoạt động của Ana chủ yếu là quan hệ hôn nhân căng thẳng giữa bà và chồng, Louis XIII; sự thân thiết của bà với người con trai Louis XIV và sự phản đối việc cháu gái bà, [[María Teresa của Tây Ban Nha]] bị con trai bà thất sủng.

== Thân thế ==
[[Hình:Juan Pantoja de la Cruz - Infanta Ana Mauricia - 1607.jpg|thumb|left|upright|Ana khi 6 tuổi, năm 1607.]]
Ana, Vương hậu nước Pháp, có [[tên thánh]] là '''Ana María Mauricia''', sinh vào ngày [[22 tháng 9]], năm [[1601]] tại [[Cung điện Benavente]], thuộc [[Valladolid]], [[Tây Ban Nha]]. Bà là con gái lớn của Quốc vương [[Felipe III của Tây Ban Nha]] và Vương hậu [[Margarete của Áo, Vương hậu Tây Ban Nha|Margaret của Áo]]. Bà nhận danh hiệu ''"Vương nữ của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha"'' (Infanta of Spain and Portugal) - vì cha bà là Quốc vương của Tây Ban Nha đồng thời lẫn [[Bồ Đào Nha]]. Ngoài ra, bà còn nhận danh hiệu ''"Nữ Đại vương công nước Áo"'' (Archduchess of Austria), vì cha bà thuộc dòng họ danh giá [[Vương tộc Habsburg|Nhà Habsburg]]. Dù sinh ra ở Tây Ban Nha, nhưng bà vẫn được biết đến với danh hiệu '''Ana của Áo''' vì khi đó nhà Habsburg của Áo đang cai trị Tây Ban Nha.

Thuở thiếu thời, bà lớn lên tại [[Royal Alcazar of Madrid]]. Khác với các công chúa tông thất, bà được gần gũi với cha mẹ suốt thời thơ ấu và được truyền sự mộ đạo từ họ. Trong suốt thời gian đó, bà thường được tháp tùng cùng cha mẹ mình đến khắp các [[Tu viện]]. Năm [[1611]], Vương hậu Margaret qua đời khi sinh nở. Nén đau buồn, bà chăm sóc những người em của mình chu đáo, và về sau có ảnh hưởng lớn đến họ như một người mẹ.

== Cuộc sống ở Pháp ==
=== Kết hôn ===
Ana được hứa hôn năm 11 tuổi với Quốc vương [[Louis XIII của Pháp]]. Cha bà Philip III đã chuẩn bị [[của hồi môn]] cho bà trị giá tới 500,000 đồng [[crowns]] và nhiều đồ trang sức quý giá khác.<ref name=amazon>{{chú thích sách|isbn=978-1112021442 |title=The Married Life of Anne of Austria: Queen of France, Mother of Louis Xiv |author=[[Martha Walker Freer]] }}</ref> Vì lường trước việc Louis XIII của Pháp có thể qua đời bất cứ lúc nào, triều đình Tây Ban Nha sẵn sàng đón Ana trở lại Tây Ban Nha với của hồi môn và trang sức sau khi Louis XIII qua đời.<ref name=amazon /> Trước lúc kết hôn, Ana từ bỏ hết các quyền thừa kế cá nhân và của những đứa con giữa bà và Louis, và điều khoản quy định phục hồi lại cho bà nếu bà trở thành góa phụ không con cái. Vào ngày [[24 tháng 11]] năm [[1615]], Ana và Louis đã kết hôn qua sự ủy thác tại [[Burgos]], cùng lúc đó diễn ra lễ kết hôn tương tự tại [[Bordeaux]] của em gái Louis, [[Elisabeth của Pháp (1602–1644)|Elizabeth của Pháp]], cùng với em trai của Ana, [[Felipe IV của Tây Ban Nha]]. Ana và Elizabeth được trao qua hôn nhân tại [[đảo Pheasants]], ở giữa [[Hendaye]] và [[Hondarribia]]. Bà nổi tiếng vì có nhan sắc, và cũng nổi bật về khả năng cưỡi ngựa của mình. Trong những người hâm mộ bà, có cả [[George Villiers, Công tước thứ 1 xứ Buckingham]].

Ana và Louis khi đó đều 14 tuổi, cùng chịu sức ép giao phòng để sinh ra người nối dõi, chặn đứt nguy cơ hủy hôn, thế nhưng Louis đã lờ bà mà không đoái hoài gì đến. Mẹ của Louis, [[Maria de' Medici]], vẫn giữ vai trò tối cao của một [[Thái hậu]] và không hề tỏ ra tôn trọng vị thế [[Vương hậu]] của Ana. Vương hậu mới gần như bị cô lập về mọi mặt, cùng với những thị nữ đều xuất thân từ Tây Ban Nha, bà tiếp tục sống theo những nghi lễ của triều đình cũ mà không thể học hỏi, cải thiện [[tiếng Pháp]] cũng như lối sống mới tại đây.

=== Biến cố ===
[[Tập tin:Anna of Austria by Rubens (1622-1625, Norton Simon Museum).jpg|thumbnail|right|200px|Vương hậu Ana mặc trang phục đăng quang, vẽ bởi [[Peter Paul Rubens]]]]

Năm [[1617]], vị Quốc vương Louis âm mưu cùng người tâm phúc là [[Charles d'Albert, Công tước Luynes]], để lật đổ sự chuyên quyền của Thái hậu Maria de' Medici và đã giết chết tâm phúc của bà là [[Concino Concini]] vào ngày [[26 tháng 4]] cùng năm. Được trọng dụng và tin tưởng, Công tước Luynes cố gắng hàn gắng khoảng cách giữa Louis và Vương hậu Ana. Công tước đã thay hết các thị nữ người Tây Ban Nha, và thay vào bằng những người Pháp, đặc biệt là [[Louise Marguerite xứ Lorraine|Công nương Conti]] và vợ của Công tước, [[Marie de Rohan]]. Công tước cùng các tâm phúc phu nhân mới đã cố gắng dàn xếp Louis và Ana vào những sự kiện triều đình với một bầu không khí lãng mạn và thiện cảm. Vương hậu dần hành xử đúng mực theo cách người Pháp, và vào năm [[1619]] Công tước Luynes đã thành công trong việc ép Louis giao phòng với Ana. Cả hai dần có thiện cảm với nhau, bằng chứng trong việc Louis gần như phát điên khi lo lắng trong một dịp Ana trở bạo bệnh.

Thế nhưng, việc [[sẩy thai]] liên tiếp của bà khiến Vua Louis gần như chán nản và trở lại lạnh nhạt. Năm [[1622]], ngày [[14 tháng 3]], trong lúc chơi đùa với các bồi giá phu nhân thì Ana trượt ngã và sẩy thai lần thứ hai. Việc này khiến Louis trở nên tức giận với Ana, và đổ lỗi cho Công tước phu nhân Luynes vì đã không khuyên bảo Vương hậu. Từ đây, Quốc vương trở nên nghiêm khắc và dè chừng mà Công tước phu nhân Luynes tác động đến Ana, và việc trở nên nghiêm trọng khi Công tước Luynes qua đời vào [[tháng 12]] năm [[1621]]. Khi đó, Quốc vương đang đối đầu với những người [[Kháng Cách]], còn Vương hậu thì ra sức bảo hộ Phu nhân Marie de Rohan-Montbazon, người là trung tâm của thị phi triều đình, trong việc muốn tái hôn với [[Claude, Công tước xứ Chevreuse]].

[[Tập tin:Louis XIII, Anne of Austria, and their son Louis XIV, flanked by Cardinal Richelieu and the Duchesse de Chevreuse.jpg|left|thumb|200px|[[Louis XIII của Pháp]], Vương hậu Ana, và con trai của họ [[Louis XIV của Pháp]]. Đến bên cạnh là [[Hồng y Richelieu]] và Công tước phu nhân Chevreuse.]]

Năm [[1624]], Quốc vương Louis XIII chuyển qua dùng [[Hồng y Richelieu]] làm [[Thủ tướng]], một nhà chính trị có chủ trương chống lại [[Nhà Habsburg]] đang giữ ngôi vị tại [[Áo]] và [[Tây Ban Nha]], khiến Pháp rơi vào thế gọng kềm. Do đó, Richelieu có quan hệ căng thẳng với Vương hậu Ana, người sau nhiều năm vẫn không có con và càng bị mất tín nhiệm với Quốc vương Louis XIII, khi vị quân vương này ngày càng ủy quyền vào Richelieu cho đến khi ông ta qua đời vào năm [[1642]]. Bởi sự ảnh hưởng của tâm phúc của mình, Phu nhân Marie de Rohan, Vương hậu Ana bị cuốn vào vòng xoáy chính trị và trở thành người đối chọi chính của Richelieu trong triều đình Pháp.

Năm [[1635]], Vương quốc Pháp khai chiến với Tây Ban Nha, đặt vị thế của Vương hậu Ana trong tình huống tiến thoái lưỡng nan. Và vào năm [[1637]], Ana bị Richelieu ép phải ký vào điều khoản thỏa thuận, bắt buộc phải bị thẩm tra thư từ qua lại giữa bà và Tây Ban Nha, đặc biệt sau tin đồn đãi bà có câu kết với người em trai, Quốc vương [[Felipe IV của Tây Ban Nha]]. Phu nhân Marie de Rohan bị xử tử, và Richelieu thay các thị nữ của Ana bằng người của mình để giám sát Vương hậu.

Dù ở hoàn cảnh bất lợi, Vương hậu Ana trong tình cảnh đó lại có thai, sau một đêm ở cùng Louis XIII vì ông phải hoãn chuyến đi đến [[Saint-Maur]] vì bão. Năm [[1638]], ngày [[5 tháng 9]], Vương hậu hạ sinh một Vương tử, tức [[Louis XIV của Pháp]]. Năm [[1640]], bà lại sinh hạ tiếp [[Philippe I xứ Orléans]], người sau này xác lập nên [[Nhà Orléans]]. Vương hậu Ana khi đó đã rời khỏi [[Cung điện Louvre]] đến [[Palais-Royal]] cùng 2 Vương tử của bà và tự tay chăm sóc cho 2 người con. Dự cảm mình không thể sống lâu, Louis XIII trong thời gian này cố gắng cô lập Vương hậu, ngăn không cho bà có thể trở thành [[nhiếp chính]] sau khi ông qua đời.

== Thái hậu của nước Pháp ==
=== Nhiếp chính cho con trai ===
[[Tập tin:AnnaofAustria13.jpg|thumbnail|right|200px|Ana của Áo khi trở thành Thái hậu, vẽ bởi [[Charles de Steuben]], [[Versailles]].]]

Năm [[1643]], ngày [[14 tháng 5]], Quốc vương nước Pháp, Louis XIII, qua đời tại [[Paris]] sau 33 năm trị vì. Trữ quân Louis, con trai của Tiên vương Louis XIII và Vương hậu Ana trở thành Tân vương, với tước hiệu [[Louis XIV của Pháp]]. Trước khi qua đời, Tiên vương Louis đã lập một [[Hội đồng nhiếp chính]] và di chúc để đảm bảo ngăn chặn việc Vương hậu Ana nắm quyền nhiếp chính. Thế nhưng, qua sự giúp đỡ của [[Pierre Séguier]], Vương hậu được [[Quốc hội Paris]] công nhận trở thành người đứng đầu Hội đồng nhiếp chính, trở thành [[Thái hậu]].

Tuy nhiên, Thái hậu giao hết mọi quyết định trọng đại cho [[Hồng y Mazarin]], một người học trò của [[Hồng y Richelieu]], và trở thành một người có ảnh hưởng lớn trong hội đồng nhiếp chính. Sau khi lãnh thụ quyền hạn, Mazarin bỏ nơi ở của mình tại Paris để chuyển vào Cung điện Palais-Royal, nơi ở của Thái hậu. Tin đồn tiếp tục dấy lên việc giữa Mazarin và Thái hậu có mối quan hệ tình cảm, vốn đã có từ rất lâu trước khi Louis XIII qua đời.

Với sự trợ giúp của Mazarin, Thái hậu chiến thắng trước cuộc nổi loạn của giới quý tộc dẫn đầu bởi [[Louis, Vương công Condé]], được biết đến với cái tên [[Fronde]]. Năm [[1651]], Louis XIV đến tuổi trưởng thành, Thái hậu trao lại quyền lực cho Tân vương trên mặt pháp lý. Thế nhưng ảnh hưởng của bà vẫn còn dai dẳng thông qua vị quốc vương trẻ, cho đến khi Mazarin qua đời vào năm [[1661]].

=== Cuối đời ===
[[Tập tin:Anne d'Autriche, infante d'Espagne, reine de France, en costume royal, vers 1650, copie autrichienne d'après Beaubrun.jpg|thumbnail|left|upright|200px|Thái hậu Ana của Pháp, Nữ Đại vương công Áo, vẽ bởi [[Charles Beaubrun]]]]

Năm [[1659]], cuộc chiến tranh giữa Pháp và Tây Ban Nha kết thúc với [[Hiệp ước Pyrenees]]. Và qua năm sau, nghị ước hòa bình được xác định thông qua cuộc hôn nhân giữa Quốc vương Louis XIV và cháu gái của Thái hậu, Vương nữ [[María Teresa của Tây Ban Nha]].

Năm [[1661]], cùng năm Mazarin qua đời, một người con nối dõi được sinh ra, cháu đích tôn đầu tiên của Thái hậu Ana, [[Louis của Pháp, Đại Trữ quân|Louis, Đại trữ quân của Pháp]]. Nhiều đứa trẻ khác cũng được sinh ra, thế nhưng đều qua đời rất sớm, trừ Louis. Nhiều năm trôi qua, Thái hậu Ana trở về [[Tu viện]] tại [[Val-de-Grâce]], và cũng tại nơi đây bà qua đời sau một cơn [[ung thư vú]]. Thị nữ của Thái hậu, [[Phu nhân de Motteville]] đã viết lại cuộc đời của Thái hậu Ana trong cuốn sách có nhan đề [[Mémoires d'Anne d'Autriche|Mémoires d'Ana d'Autriche]]. Nhiều nhìn nhận rằng bà là một người phụ nữ lỗi lạc và có tâm cơ, và về sau bà trở thành một trong những nhân vật trung tâm của tiểu thuyết [[Ba người lính ngự lâm|Ba chàng lính ngự lâm]] của [[Alexandre Dumas]].

== Danh hiệu ==
* [[22 tháng 9]] năm [[1601]] - [[8 tháng 4]] năm [[1605]]: ''Her Highness'' The Princess of Portugal
* [[8 tháng 4]] năm [[1605]] - [[24 tháng 11]] năm [[1615]]: ''Her Highness'' Infanta Ana of Portugal and Spain
* [[24 tháng 11]] năm [[1615]] - [[14 tháng 5]] năm [[1643]]: ''Her Most Christian Majesty'' The Queen of France
* [[14 tháng 5]] năm [[1643]] - [[20 tháng 1]] năm [[1666]]: ''Her Most Christian Majesty'' The Dowager Queen of France

== Gia phả ==
{{ahnentafel top|width=100%|Gia phả của Ana của Tây Ban Nha}}
<center>{{ahnentafel-compact5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #0FF;
|boxstyle_2=background-color: #FCC;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''{{Màu sắc|Blue|Ana của Tây Ban Nha}}'''
|2= 2. [[Felipe III của Tây Ban Nha]]
|3= 3. [[Margarete của Áo, Vương hậu Tây Ban Nha|Margarete của Áo]]
|4= 4. [[Felipe II của Tây Ban Nha]] <ref name="BLKO-Philip III">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Philipp III. |volume=7 |page=120}}</ref> 
|5= 5. [[Anna của Áo]] <ref name="BLKO-Philip III"/> (≠ 15)
|6= 6. [[Karl II của Nội Áo]] <ref name="BLKO-Margaretha">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Margaretha (Königin von Spanien) |volume=7 |page=13}}</ref>
|7= 7. [[Maria xứ Bayern, Đại vương công phu nhân Áo|Maria Anna xứ Bayern]] <ref name="BLKO-Margaretha"/>
|8= 8. [[Karl V của Thánh chế La Mã]] (=22) <ref name="CathEncy-Philip II">{{Cite CE1913 |wstitle=Philip II |volume=12|first=Godefroid |last=Kurth}}</ref>
|9= 9. [[Isabel của Bồ Đào Nha]] (=23) <ref name="CathEncy-Philip II"/>
|10= 10. [[Maximilian II của Thánh chế La Mã]] <ref name="BLKO-Anna">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Anna von Oesterreich (Königin von Spanien) |volume=6 |page=151}}</ref>
|11= 11. [[María của Tây Ban Nha]] <ref name="BLKO-Anna"/>
|12= 12. [[Ferdinand I của Thánh chế La Mã]] (=20, 30) <ref name="BLKO-Karl II">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Karl II. von Steiermark |volume=6 |page=352}}</ref>
|13= 13. [[Anna của Bohemia và Hungary]] (=21, 31) <ref name="BLKO-Karl II"/>
|14= 14. [[Albrecht V xứ Bayern]] <ref name="BLKO-Maria von Bayern">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Maria von Bayern |volume=7 |page=20}}</ref>
|15= 15. [[Anna của Áo, Công tước phu nhân xứ Bayern|Anna của Áo]] (≠ 5) <ref name="BLKO-Maria von Bayern"/>
|16= 16. [[Juana I của Castilla]] (=24) <ref name="Britannia-Charles V">{{Britannica|107009|Charles V, Holy Roman Emperor}}</ref>
|17= 17. [[Philipp Đẹp trai|Philipp của Áo]] (=25) <ref name="Britannia-Charles V"/>
|18= 18. [[Manuel I của Bồ Đào Nha]] <ref name="BLKO-Isabella">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Elisabeth (Isabella von Portugal) |volume=6 |page=169}}</ref>
|19= 19. [[María của Aragón và Castilla]] <ref name="BLKO-Isabella"/> 
|20= 20. [[Ferdinand I của Thánh chế La Mã]] (=12, 30) <ref name="BLKO-Maximilian II">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Maximilian II. |volume=7 |page=103}}</ref>
|21= 21. [[Anna của Bohemia và Hungary]] (=13, 31) <ref name="BLKO-Maximilian II"/>
|22= 22. [[Karl V của Thánh chế La Mã]] (=8) <ref name="BLKO-Maria von Spanien">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Maria von Spanien |volume=7 |page=19}}</ref> 
|23= 23. [[Isabel của Bồ Đào Nha]] (=9) <ref name="BLKO-Maria von Spanien"/> 
|24= 24. [[Juana I của Castilla]] (=16) <ref name="Britannia-Charles V"/>
|25= 25. [[Philipp Đẹp trai|Philipp của Áo]] (=17) <ref name="Britannia-Charles V"/>
|26= 26. [[Vladislav II của Bohemia và Hungary]] <ref name="NDB-Anna Jagjello">{{NDB|1|299||Anna Jagjello|Obermayer-Marnach, Eva|133664473}}</ref>
|27= 27. [[Anne xứ Foix-Candale]] <ref name="NDB-Anna Jagjello"/>
|28= 28. [[Wilhelm IV xứ Bayern]] <ref name="NDB-Albrecht V">{{NDB|1|158|160|Albrecht V.|Goetz, Walter|118647571}}</ref>
|29= 29. [[Maria Jakobäa xứ Baden]] <ref name="NDB-Albrecht V"/>
|30= 30. [[Ferdinand I của Thánh chế La Mã]] (=12, 20) <ref name="BLKO-Anna von Oesterreich">{{BLKO |wstitle=Habsburg, Anna von Oesterreich (1528–1587) |volume=6 |page=151}}</ref>
|31= 31. [[Anna của Bohemia và Hungary]] (=13, 21) <ref name="BLKO-Anna von Oesterreich"/>}}
</center>
{{ahnentafel bottom}}

== Phòng tranh ==
{{Gallery
|File:Portrait équestre d'Anne d'Autriche.jpg|Vương hậu Ana|File:Anne of Austria (Queen mother) with her two sons Louis XIV of France and Philippe, Duke of Orléans (unknown artist).jpg|Vương hậu Ana cùng các con trai, [[Louis XIV của Pháp|Louis]] và [[Philippe I xứ Orléans|Philippe]]
|File:Anne of Austria by Rubens (c.1622, Prado).jpg|Ana của Áo, 1622, vẽ bởi [[Peter Paul Rubens]]
|File:Royal Monogram of Anne of Austria, Queen of France.svg|Vương hiệu của Vương hậu nước Pháp
}}

== Chú thích ==
{{Tham khảo}}

== Tham khảo ==
* Oliver Mallick: 'Spiritus intus agit'. Die Patronagepolitik der Anna von Österreich. Untersuchungen zur Inszenierungsstrategie, Hofhaltungspraxis und Freundschaftsrhetorik einer Königin (1643-1666). 2 Vol. Ph.D. diss. Albert-Ludwigs-Universität Freiburg and Université Paris-Sorbonne 2012/2013.
* Oliver Mallick: ''Clients and Friends: The Ladies-in-waiting at the Court of Anne of Austria (1615-1666)'', in: ''The Politics of Female Households. Ladies-in-Waiting across Early Modern Europe'', ed. by Nadine N. Akkerman, Birgit Houben, Leiden: Brill, 2013, pp.&nbsp;231–264.
* Oliver Mallick, ''Freundin oder Gönnerin? Anna von Österreich im Spiegel ihrer Korrespondenz'', in: Freundschaft. Eine politisch-soziale Beziehung in Deutschland und Frankreich, 12.–19. Jahrhundert (8. Sommerkurs des Deutschen Historischen Instituts Paris in Zusammenarbeit mit der Universität Paris-Sorbonne, der Albert-Ludwigs-Universität Freiburg und der [[École des hautes études en sciences sociales]], 3.–6. Juli 2011), ed. by Bertrand Haan, Christian Kühner (discussions, 8). [http://www.perspectivia.net/content/publikationen/discussions/8-2013/mallick_freundin Online at perspectivia.net]
* Claude Dulong: ''Anne d' Autriche, mère de Louis XIII'' (1985).
* Marie-Catherine Vignal Souleyreau: ''Anne d' Autriche: La jeunesse d' une souveraine'' (Paris: Flammarion 2006).
* Ruth Kleinman, ''Anne of Austria: Queen of France'' (1985).
* Jean de la Varende, ''Anne d' Autriche: femme de Louis XIII'' (1954).
* Paul Robiquet, ''Le coeur d'une Reine. Anne d'Autriche, Louis XIII et Mazarin'' (Paris: Felix Alcan 1912).
{{Thể loại Commons|Anne of Austria}}
{{Vương nữ Tây Ban Nha}}
{{Vương nữ Bồ Đào Nha}}
{{Nữ Đại vương công Áo}}
{{Phối ngẫu nước Pháp}}

[[Thể loại:Vương nữ Tây Ban Nha]]
[[Thể loại:Vương nữ Bồ Đào Nha]]
[[Thể loại:Hoàng nữ Áo]]
[[Thể loại:Vương tộc Habsburg]]
[[Thể loại:Vương nữ]]
[[Thể loại:Vương hậu Pháp]]
[[Thể loại:Sinh năm 1601]]
[[Thể loại:Mất năm 1666]]
[[Thể loại:Nhiếp chính Pháp]]
[[Thể loại:Người Tây Ban Nha]]
[[Thể loại:Chết vì ung thư vú]]
[[Thể loại:Người Pháp thế kỷ 17]]
[[Thể loại:Nhà văn Pháp thế kỷ 17]]
[[Thể loại:Chôn cất tại Vương cung thánh đường Thánh Denis]]
[[Thể loại:Vương nữ Castilla]]
[[Thể loại:Phối ngẫu Vương thất Navarra]]