Xem mã nguồn của Bát-nhã tâm kinh

{{chú thích không rõ}}
{{chú thích trong bài}}
<div style="float: right">[[Tập tin:Prajnyaapaaramitaa Hridaya by Zhao Meng Fu Main Part.jpg|phải|nhỏ|364x364px|Bản Tâm kinh (thể [[văn ngôn]]) của [[Triệu Mạnh Phủ]], một [[Thư pháp|nhà thư pháp]] nổi tiếng đời [[nhà Tống]]]]<!--- mã div này làm cho hình ảnh hiển thị bên trái bản mẫu Phật giáo ---></div>
'''Bát-nhã-ba-la-mật-đa tâm kinh''' (phiên latinh từ [[Tiếng Phạn|Phạn ngữ]]: '' Maha Prajñā Pāramitā Hridaya Sūtra'', ''Prajnaparamitahridaya Sutra''; [[tiếng Anh|Anh ngữ]]: ''Heart of Perfect Wisdom Sutra'', [[tiếng Trung Quốc|tiếng Hoa]]: 般若波羅蜜多心經) còn được gọi là '''Bát-nhã tâm kinh''', hay '''Tâm Kinh'''. Đây là kinh ngắn nhất chỉ có khoảng 260 chữ của [[Phật giáo]] [[Đại thừa]] và [[Thiền tông]]. Nó cũng là kinh tinh yếu của bộ kinh [[Đại Bát Nhã]] gồm 600 cuốn.

Kinh này được hầu hết các [[Phật tử]] tại [[Việt Nam]], [[Triều Tiên]], [[Nhật Bản]], [[Tây Tạng]], và [[Trung Quốc]] biết đến và rất thường dùng trong việc đọc tụng.

== Lịch sử ==
Tình trạng xuất hiện của kinh này không được các tác giả thống nhất. Thời điểm ra đời của nó có thể là từ năm [[100 TCN]] đến [[thế kỷ 2|thế kỷ thứ 2]] và một số tác giả cho rằng bài kinh này do bồ tát [[Long Thụ|Long Thọ]] (''Nàgàrjuna'') viết. Tuy nhiên, lời thoại của trong kinh này vẫn là lời thoại chúng thời Phật tại thế. Vì vậy những tác giả cho rằng "Kinh có sau thời Đức Phật" đó vẫn là giả thuyết mơ hồ.

Bản kinh phổ biến nhất ở [[Việt Nam]] là bản của sư [[Huyền Trang|Trần Huyền Trang]] (Tam Tạng) sau khi thỉnh kinh về đã dịch lại vào năm [[649]]. Trước đó đã có nhiều sư dịch từ [[tiếng Phạn]] ra [[Tiếng Trung Quốc|Hán ngữ]] trong đó có [[Cưu-ma-la-thập|Cưu Ma La Thập]] ([[402]]-[[412]]), [[Nghĩa Huyền]], [[Pháp Nguyệt]], Bát Nhã và [[Lợi Ngôn]], [[Trí Tuệ Luận]], [[Pháp Thành]], và [[Thi Hộ]].

Kinh cũng đã được sự chú giải của rất nhiều sư từ nhiều quốc gia. Riêng ở Việt Nam, người chú giải kinh này đầu tiên là thiền sư Đạo Tuân Minh Chánh ở [[chùa Bích Động]] (tỉnh [[Ninh Bình]]) thời vua [[Minh Mạng]].

== Dị bản ==
Về đại cương thì các bản văn đều khá rõ và giống nhau nhưng về chi tiết ngay các bản chữ Phạn để lại cũng có chi tiết khác nhau. Dĩ nhiên là trong các bản dịch đều có những chi tiết khác nhau nhỏ (tiếng Hán, [[tiếng Pháp]] và [[tiếng Việt]]).

Trong thập niên cuối của [[thế kỷ 19]] thì bản kinh mới được Samuel Beal dịch ra Anh ngữ.

[[Edward Conze]], một nhà nghiên cứu Phật học Anh ([[1904]]-[[1979]]) với nhiều công nghiên cứu đã không thể tìm thấy được bài văn nguyên thủy của kinh này, mặc dù đã có nhiều bằng chứng cho thấy có một nguyên bản ban đầu của kinh này.

Toàn bộ bộ kinh lớn Đại Bát Nhã cũng đã bị quân [[Hồi giáo]] tiêu hủy khi họ đánh chiếm tu viện [[Nalanda]].

Khi so lại bản dịch phổ biến hiện nay hầu hết dịch lại từ bản Hán ngữ của sư [[Huyền Trang]] với một phiên bản khác còn lưu lại được trong [[Tiếng Tạng cổ điển|Tạng ngữ]] thì bộ kinh này thiếu vắng phần khai kinh và phần kết luận hoan hỉ vâng làm theo của chư vị nghe giảng kinh. Trong bản dịch từ Tạng ngữ, phần này vẫn còn đầy đủ<ref>Xem bản dịch đầy đủ từ Tạng ngữ của "Tâm Kinh" bằng Anh ngữ trong cuốn "How to Practice -- The way to a Meaningful Life" GS TS Jeffrey Hopkins. Nhà xuất bản Pocket Books. 2002. ISBN 0743427084. Chương 9 (Trang 159-163)</ref>

== Chú thích ==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
{{wikisource|Biên dịch:Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật Đại Minh Chú Kinh|Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật Đại Minh Chú Kinh (bản Cưu-ma-la-thập)}}
{{wikisource|Bát-nhã ba-la-mật-đa tâm kinh|Bát-nhã ba-la-mật-đa tâm kinh (bản Huyền Trang)}}

=== Việt ngữ ===
*Thiền và Bát Nhã - Daisetz Teitaro Suzuki - Tuệ Sỹ dịch
*[http://oshovietnam.net/bai-noi-cho-nguoi-tim-kiem/478-tam-kinh Sách Tâm Kinh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128213858/http://oshovietnam.net/bai-noi-cho-nguoi-tim-kiem/478-tam-kinh |date=2011-01-28 }} - tác giả [[Osho (Bhagwan Shree Rajneesh)|Osho]]
*[https://www.budsas.org/uni/u-kinh-bt-ngan/bntk.htm Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh - Bình Anson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230928104327/https://budsas.org/uni/u-kinh-bt-ngan/bntk.htm |date=2023-09-28 }}
*Tâm Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa—Chánh Trí Mai thọ Truyền—Nhà xuất bản An Tiêm—Bản in lần thứ 3 năm [[2000]] tại Paris.

=== Anh ngữ ===
*[http://www.io.com/~snewton/zen/sanskrit.html The Heart Sutra in Buddhist Sanskrit-- Steven E. Newton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050822205705/http://www.io.com/~snewton/zen/sanskrit.html |date=2005-08-22 }}
*[http://kr.buddhism.org/zen/sutras/conze.htm The Heart Sutra -- E. Conze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001102215811/http://kr.buddhism.org/zen/sutras/conze.htm |date=2000-11-02 }}
*[http://www.purifymind.com/Heart.htm The Heart Sutra -- Dr. Michael E. Moriarty Communication Arts Department Valley City State University Valley City, North Dakota 58072]
*[http://www.andrew-may.com/zendynamics/heart.htm The heart Sutra -- Andrew May]
*[http://www.theosophy-nw.org/theosnw/world/asia/as-heart.htm The Heart Sutra: Prajnaparamita-Hridaya-Sutra]

=== Phạn ngữ ===
*[http://www.siddham.org/yuan1/mantra/g_mantra_heart2.html Heart of Prajna Paramita Sutra]

<!--=== Hoa ngữ ===
*[http://geocities.com/heart_sutera/anita.mp3 Bài hát] - biểu diễn bởi [[Mai Diễm Phương|Anita Mui]]-->
{{Kinh điển Phật giáo}}

[[Thể loại:Kinh văn Phật giáo Đại thừa]]