Xem mã nguồn của Bát quái Dương Châu

[[Tập tin:Eight_Eccentrics_of_Yangzhou_4.jpg|thế=A stone sculpture of the eight eccentrics|phải|nhỏ|Tác phẩm điêu khắc mô tả Dương Châu bát quái trong Nhà tưởng niệm]]
'''Bát quái Dương Châu''' hay '''Dương Châu bát quái''' ({{zh|t=揚州八怪|s=扬州八怪|p=Yángzhoū Bā Guài|l=Tám người lập dị của Dương Châu}}) là tên của một nhóm [[họa sĩ]] [[Trung Quốc]] vào [[thế kỷ 18]] nổi tiếng dưới [[Nhà Thanh|triều đại nhà Thanh]] vì tôn sùng và có thành tựu cao trong một trường phái hội họa cách tân, gọi là "Dương Châu họa phái" ({{Lang-zh|s=扬州画派|t=揚州畫派|l=Trường phái hội họa Dương Châu}}).{{Sfnp|Lưu Mặc|2004|p=212}} Mặc dù mang nghĩa đen "Tám người lập dị của Dương Châu", nhưng đến nay thuật ngữ này thường dùng để chỉ chung cho cả một nhóm 15 họa sĩ cùng theo trường phái nghệ thuật trên.

== Tổng quan ==
"Bát quái Dương Châu" là thuật ngữ dùng để chỉ một nhóm họa sĩ xuất thân từ nhiều nơi khác nhau nhưng lại sinh hoạt lâu dài và hoạt động sáng tác ở phủ Dương Châu ({{Lang|zh|[[:zh:扬州府|扬州府]]}}){{Efn|Phủ Dương Châu là một phủ cũ của Trung Quốc thuộc tỉnh [[Giang Tô]] ngày nay, được thành lập và duy trì dưới thời [[nhà Minh]] và [[nhà Thanh]]. Vào thời Thanh, địa phận của phủ Dương Châu tương đương với phía Nam huyện [[Bảo Ứng]], phía bắc [[Trường Giang]], phía Tây [[Đông Đài]] và phía Đông [[Nghi Chinh]] ngày nay.}} từ những năm giữa niên hiệu [[Khang Hi]] đến những năm cuối niên hiệu [[Càn Long]].{{Sfnp|Ông Chân Như|2020|p=44}} Hơn nữa, tư tưởng, hành vi và phong cách nghệ thuật của họ đều không bị bó buộc bởi các phép xưa lệ cũ hay các quy ước của triều đại đương thời, rất khác biệt với các họa sĩ khác. Theo một số nghiên cứu ghi nhận, khái niệm Bát quái Dương Châu xuất hiện lần đầu tiên trong "Dương Châu họa uyển lục" ({{Lang-zh|s=扬州画苑录|t=揚州畫苑錄|l=Ghi chép về giới hội họa Dương Châu}}) của họa sĩ Uông Quân ({{Lang|zh|汪鋆}}) vào cuối thời Thanh.{{Sfnp|Sơ Quốc Khanh|2015|p=51}} Tuy nhiên, một số bằng chứng chỉ ra rằng, [[Kim An Thành]] đã nhắc đến "Bát quái Dương Châu" sớm hơn cả Uông Quân ba mươi năm. Đến năm 2012, một bài nghiên cứu đã đưa ra bằng chứng về việc Dương Đạc mới là người ghi chép về "bát quái" sớm nhất.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Vương Hán|first=王漢|date=2012-06|title=楊鐸最早記載"八怪"|trans-title=Dương Đạc ghi chép "Bát quái Dương Châu" sớm nhất|url=http://www.cqvip.com/qk/80492x/201206/44078967.html|journal=古籍整理硏究學刊 [Tạp chí Nghiên cứu chỉnh lý sách cổ]|volume=160|pages=99-101|issn=1009-1017}}</ref> Ban đầu, khái niệm "quái" này mang ý nghĩa châm biếm, nhưng càng về sau trường phái hội họa cách tân và bản thân các họa sĩ theo trường phái này dần được công chúng công nhận, từ "bát quái" dần được dùng với ý khen ngợi.{{Sfnp|Sơ Quốc Khanh|2015|p=51}}{{Sfnp|Vương Phượng Châu|1991|p=2}}

Mặc dù được gọi là "Bát quái Dương Châu", nhưng thực tế danh tính và số họa sĩ được nhắc đến lại không đồng nhất ở nhiều nguồn.{{Sfnp|Vương Phượng Châu|1991|p=2}} Trong "Âu Bát La thất thư họa mục quá khảo" của Lý Ngọc Phân, khái niệm này dùng để gọi 8 người [[Uông Sĩ Thận]], [[Kim Nông]], [[Hoàng Thận]], [[Cao Tường (nhà Thanh)|Cao Tường]], [[Lý Thiện]], [[Trịnh Bản Kiều|Trịnh Tiếp]], [[Lý Phương Ưng]], [[La Sính]]. Nếu tổng hợp từ các nguồn khác như "Dương Châu họa uyển lục", "Thiên Ẩn đường tập", "Ái Nhật Ngâm Lư thư họa bổ lục", "Cổ họa vi" và "Lịch sử Hội họa Trung Quốc", có đến tất cả 15 người được nhắc đến dưới danh nghĩa "Bát quái Dương Châu".{{Sfnp|Vương Vĩ Khang|2005|p=165}} Phần lớn các nguồn đều chọn dùng kiến giải của Lý Ngọc Phân trong "Âu Bát La thất thư họa mục quá khảo",{{Sfnp|Dương Hải Như|2016|p=185}}{{Sfnp|Dịch Kính Vinh|2006|p=150}} một số khác thì có thêm [[Hoa Nham]],{{Sfnp|Elkins|2019|p=70}}{{Sfnp|Dư Huy|2014|p=255}} [[Cao Phượng Hàn]],{{Sfnp|Thi Tử Thanh|2008|p=160}}{{Sfnp|Sơ Quốc Khanh|2015|p=78}} [[Biên Thọ Dân]],{{Sfnp|Vương Bá Mẫn|1987|p=207}}{{Sfnp|Lý Hiểu Đình|Thái Bồng Dương|2001|p=53}} [[Trần Soạn]],{{Sfnp|Vương Bá Mẫn|1987|p=207}} [[Mẫn Trinh]], [[Lý Miễn]], [[Dương Pháp]].{{Sfnp|Lý Phúc Thuận|2011|p=176}} Ngày nay, giới học thuật gần như đi đến nhận thức chung là "Bát quái Dương Châu" không chỉ dùng để chỉ riêng 8 người, mà là tất cả 15 người thuộc "Dương Châu họa phái".{{Sfnp|Sơ Quốc Khanh|2015|p=52}}{{Sfnp|Vương Ninh Ninh|2017|p=27}} Tại [[Nhà tưởng niệm Bát quái Dương Châu]] ({{Lang|zh|[[:zh:扬州八怪纪念馆|扬州八怪纪念馆]]}}) có tác phẩm điêu khác tượng cả 15 người cũng như trưng bày bộ sưu tập tác phẩm còn sót lại của "Bát quái Dương Châu".{{Sfnp|Vương Vĩ Khang|2005|p=165}}

== Danh sách ==
[[Tập tin:MET_DP165397.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MET_DP165397.jpg|thế=A painting of a cat by Jin Nong|phải|nhỏ|Bức vẽ mèo và cây trúc bằng mực và màu trên giấy của Kim Nông]]
[[Tập tin:Trocken-Nass-Beispiele.JPG|nhỏ|Tranh của Cao Phượng Hàn: (trên): Hoa tuyết trong núi sa mạc, (phía dưới): Học dưới bóng cây ngô đồng]]
{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |Tên
! colspan="2" |Thời gian sống
! rowspan="2" |Quê quán
|-
!Phiên âm
!Chữ Hán
!Sinh
!Mất
|-
! colspan="5" |8 họa sĩ thường được công nhận
|-
|[[Kim Nông]]
|{{Lang|zh|[[:zh:金农|金农]]}}
|1687
|1763
|[[Hàng Châu]], [[Chiết Giang]]
|-
|[[Hoàng Thận]]
|{{Lang|zh|[[:zh:黃慎|黃慎]]}}
|1687
|1768
|[[Ninh Hóa]], [[Phúc Kiến]]
|-
|[[Cao Tường (nhà Thanh)|Cao Tường]] 
|{{Lang|zh|[[:zh:高翔 (清朝)|高翔]]}}
|1688
|1753
|[[Dương Châu]], [[Giang Tô]]
|-
|[[Lý Thiện]]
|{{Lang|zh|[[:zh:李鱓|李鱓]]}}
|1686
|1762
| rowspan="2" |[[Hưng Hóa, Thái Châu|Hưng Hóa]], phủ Dương Châu (nay thuộc [[Thái Châu, Giang Tô]])
|-
|[[Trịnh Bản Kiều|Trịnh Tiếp]]
|{{Lang|zh|[[:zh:郑燮|郑燮]]}}
|1693
|1766
|-
|[[Lý Phương Ưng]]
|{{Lang|zh|[[:zh:李方膺|李方膺]]}}
|1695
|1755
|[[Nam Thông]], [[Giang Tô]]
|-
|[[Uông Sĩ Thận]]
|{{Lang|zh|[[:zh:汪士慎|汪士慎]]}}
|1686
|1759
| rowspan="2" |[[Hấp]], [[An Huy]]
|-
|[[La Sính]]
|{{Lang|zh|[[:zh:羅聘|羅聘]]}}
|1733
|1799
|-
! colspan="5" |7 họa sĩ khác
|-
|[[Hoa Nham]]
|{{Lang|zh|[[:zh:華嵒|華嵒]]}}
|1682
|1756
|[[Thượng Hàng]], [[Phúc Kiến]]
|-
|[[Cao Phượng Hàn]]
|{{Lang|zh|[[:zh:高凤翰|高凤翰]]}}
|1683
|1749
|[[Giao Châu, Thanh Đảo|Giao Châu]], [[Sơn Đông]]
|-
|[[Biên Thọ Dân]]
|{{Lang|zh|[[:zh:边寿民|边寿民]]}}
|1684
|1752
|[[Hoài An, Giang Tô]]
|-
|[[Trần Soạn]]
|{{Lang|zh|[[:zh:陈撰|陈撰]]}}
|1678
|1758
|[[Ngân Châu, Ninh Ba|Ngân Châu]], [[Chiết Giang]]
|-
|[[Mẫn Trinh]]
|{{Lang|zh|[[:zh:閔貞|閔貞]]}}
|1730
|Không rõ
|[[Vũ Huyệt]], [[Hồ Bắc]]
|-
|Lý Miễn
|{{Lang|zh|[[:zh:李葂|李葂]]}}
|1705
|1755
|[[Hoài Ninh]], [[An Huy]]
|-
|Dương Pháp
|{{Lang|zh|楊法}}
|1696
|1748
|[[Nam Kinh]], [[Giang Tô]]
|}

== Ghi chú ==
{{notelist}}

== Tham khảo ==
{{tham khảo|20em}}

== Thư mục ==
{{refbegin|30em}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=8lQfakuXjTYC|title=|last=Dịch Kính Vinh|first=易镜荣|date=2006|publisher=Công ty xuất bản Đại học Thanh Hoa|isbn=9787302122678|language=zh|script-title=zh:美术欣赏|trans-title=Thưởng thức Mỹ thuật}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=1hYpEAAAQBAJ&newbks=0|title=画马两千年|last=Dư Huy|first=余辉|date=2014-08-01|publisher=Nhà xuất bản Thư họa Thượng Hải|isbn=9787547908532|language=zh|trans-title=Hai ngàn năm tranh vẽ ngựa}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=IAZXEAAAQBAJ&newbks=0|title=錢湖風韻|last=Dương Hải Như|first=楊海如|date=2016-01-01|publisher=Nhà xuất bản Ninh Ba|isbn=9787552621822|language=zh|trans-title=Tiễn Hồ phong vận}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=5bQXEAAAQBAJ&newbks=0|title=西方艺术史中的中国山水画|last=Elkins|first=James|last2=|date=2019-04-01|publisher=Beijing Book Co. Inc.|isbn=9787547917404|language=zh-TW|translator-last=Lý Y Tình|translator-first=李伊晴|trans-title=Tranh phong cảnh Trung Quốc trong lịch sử nghệ thuật phương Tây}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=H5NHAQAAIAAJ&newbks=0|title=|last=Lưu Mặc|first=刘墨|date=2004|publisher=Nhà xuất bản Tế Nam|isbn=9787806299319|language=zh|script-title=zh:插图中国书画艺术|trans-title=Minh họa nghệ thuật thư pháp và hội họa Trung Quốc}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=Kq4pAQAAIAAJ&newbks=0|title=花之寺僧: 罗聘传|last=Lý Hiểu Đình|first=李晓廷|last2=Thái Bồng Dương|first2=蔡芃洋|date=2001|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Thượng Hải|isbn=9787208038561|language=zh|trans-title=Hoa chi tự tăng: La Sính truyện}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=h5N-EAAAQBAJ&newbks=0|title=绘画史话|last=Lý Phúc Thuận|first=李福顺|date=2011-01-01|publisher=Nhà xuất bản Văn hiến Khoa học xã hội|isbn=9787509728383|language=zh|trans-title=Câu chuyện lịch sử Hội họa|script-chapter=zh:扬州八怪|trans-chapter=Bát quái Dương Châu}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=TZh9DwAAQBAJ&newbks=0|title=金农|last=Ngưu Chí Cao|first=牛志高|date=2014-12-01|publisher=Nhà xuất bản Mỹ thuật An Huy|isbn=9787539853765|series=中国历代名家作品精选 [Tuyển tập tác phẩm của các danh gia Trung Quốc qua các triều đại]|language=zh|trans-title=Kim Nông|ref=none}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=DRILEAAAQBAJ&newbks=0|title=中國畫入門|last=Ông Chân Như|first=翁真如|date=2020-09-02|publisher=Trung Hoa thư cụ|isbn=9789888675647|location=[[Hồng Kông]]|language=zh|trans-title=Nhập môn Hội họa Trung Quốc}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=RcVcDwAAQBAJ&newbks=0|title=|last=Sơ Quốc Khanh|first=初國卿|date=2015-09-01|publisher=Nhà xuất bản Nhân dân Liêu Ninh|isbn=9787205083496|language=zh|script-title=zh:鄭板橋：絕世風流|trans-title=Trịnh Bản Kiều: tuyệt thế phong lưu}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=fmQDwwEAmdsC&newbks=0|title=書法經緯|last=Thi Tử Thanh|first=施子清|date=2008|publisher=Công ty hữu hạn Thư viện Thiên địa|isbn=9789882119956|language=zh-TW|trans-title=Thư pháp kinh vĩ}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=aALUAAAAMAAJ|title=中国美术通史|date=1987|publisher=Nhà xuất bản Giáo dục Sơn Đông|isbn=9787532800018|editor-last=Vương Bá Mẫn|editor-first=王伯敏|language=zh|trans-title=Lịch sử tổng quát Mỹ thuật Trung Quốc}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=lWxyEAAAQBAJ&newbks=0|title=近代扬州文人群体研究（1840－1945）|last=Vương Ninh Ninh|first=王宁宁|date=2017-01-01|publisher=Nhà xuất bản Văn hiến Khoa học xã hội|isbn=978-7-5201-0519-4|language=zh|trans-title=Nghiên cứu Nhóm văn nhân ở Dương Châu hiện đại (1840-1945)}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=yqNoAAAAIAAJ&newbks=0|title=|last=Vương Phượng Châu|first=王凤珠|date=1991|publisher=Nhà xuất bản Mỹ thuật Giang Tô|isbn=9787534402074|language=zh|script-title=zh:扬州八怪现存画目|trans-title=Những tác phẩm hiện còn của Bát quái Dương Châu}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=SwY2AQAAIAAJ&newbks=0|title=|last=Vương Vĩ Khang|first=王伟康|date=2005|publisher=Nhà xuất bản Văn Liên Trung Quốc|isbn=9787505951747|language=zh|script-title=zh:康乾盛世扬州文明的实录: 《扬州画舫录》研究|trans-title=Thực lục về nên văn minh Dương Châu thời Khang Càn thịnh thế: nghiên cứu về "Dương Châu họa phảng lục"}}
{{refend}}

== Liên kết ngoài ==
* {{Thể loại Commons inline|Eight Eccentrics of Yangzhou|Dương Châu bát quái}}

{{Kiểm soát tính nhất quán}}
{{Coord|32.4008|N|119.4260|E|source:wikidata|display=title}}

[[Thể loại:Họa sĩ nhà Thanh]]
[[Thể loại:Người Dương Châu]]