Xem mã nguồn của Bơm chân không

[[Tập tin:Roots blower - 2 lobes.svg|thumb|right|[[Roots blower]] là một ví dụ của máy bơm chân không]]
'''Bơm chân không (Vacuum Pump)''' là thiết bị được sử dụng để tạo ra môi trường chân không hoặc môi trường có áp suất thấp hơn so với áp suất khí quyển thông qua việc loại bỏ không khí và các loại khí khác ra khỏi một không gian nhất định nào đó''..''. Máy bơm chân không đầu tiên được [[Otto von Guericke]] phát minh vào năm 1650, kế tục [[máy bơm hút]] đã có mặt từ thời cổ đại. Bơm hút chân không có ứng dụng vô cùng rộng rãi trong các ngành công nghiệp, đặc biệt là các ngành công nghiệp sản xuất bằng hệ thống chân không.

==Lịch sử==
[[Tập tin:Molchanova by levitskiy.jpg|thumb|Sinh viên của Viện [[Smolny Catherine Molchanova]] với máy bơm chân không, của [[Dmitry Levitzky]], 1776]]
Tiền nhiệm của máy bơm chân không là bơm hút, do [[người La Mã]] sử dụng. Máy bơm hút hai chiều đã được tìm thấy ở thành phố [[Pompeii]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.imss.fi.it/pompei/tecnica/epompa.html|tiêu đề=Pompeii: Technology: Working models: IMSS|nhà xuất bản=}}</ref> Kỹ sư Ả Rập Al-Jazari cũng mô tả máy bơm hút vào thế kỷ 13. Ông nói rằng mô hình của ông là một phiên bản lớn hơn của [[siphons]] mà người Byzantine sử dụng để dập tắt súng lửa của quân Hy Lạp.<ref name="Hill" /> Bơm hút sau đó xuất hiện lại ở [[châu Âu]] từ [[thế kỷ 15]].<ref name="Hill">[[Donald Routledge Hill]] (1996), ''A History of Engineering in Classical and Medieval Times'', [[Routledge]], pp. 143 & 150-2</ref><ref name="Hill2">[[Donald Routledge Hill]], "Mechanical Engineering in the Medieval Near East", ''Scientific American'', May 1991, pp. 64-69 ([[cf.]] [[Donald Routledge Hill]], [https://web.archive.org/web/20110101193750/http://home.swipnet.se/islam/articles/HistoryofSciences.htm Mechanical Engineering])</ref><ref>{{Chú thích web|tác giả 1=Ahmad Y Hassan |tiêu đề=The Origin of the Suction Pump: Al-Jazari 1206 A.D. |url=http://www.history-science-technology.com/Notes/Notes%202.htm |ngày truy cập = ngày 16 tháng 7 năm 2008 |lk tác giả 1=Ahmad Y Hassan |url-status=dead |url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20080226102543/http://www.history-science-technology.com/Notes/Notes%202.htm |ngày lưu trữ=ngày 26 tháng 2 năm 2008 }}</ref>

Đến [[thế kỷ 17]], thiết kế bơm nước đã được cải thiện đến mức người ta tạo ra những khoảng chân không đo đạc được, nhưng mọi người không hiểu điều này. Các máy bơm hút thời kỳ đó không thể kéo nước vượt quá một [[chiều cao]] nhất định: kỷ lục đo được là 18 yard Florentine được thực hiện vào khoảng năm 1635. (chuyển đổi sang đơn vị mét là khoảng 9 hoặc 10 mét.) Giới hạn này là vấn đề của các dự án [[thủy lợi]], việc thoát nước trong các mỏ và vòi phun nước trang trí theo kế hoạch của Công tước xứ [[Toscana]]. Công tước do đó đã nhờ [[Galileo]] điều tra vấn đề. Galileo đưa bài toán này cho các nhà khoa học khác, bao gồm Gaspar Berti, người đã thể hiện bài toán bằng cách xây dựng máy đo áp suất nước đầu tiên ở Rôma năm 1639.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.denmark.com.au/en/Worlds+Largest+Barometer/default.htm |url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20080216140317/http://www.denmark.com.au/en/Worlds+Largest+Barometer/default.htm |ngày lưu trữ = ngày 16 tháng 2 năm 2008 |tiêu đề=The World's Largest Barometer |ngày truy cập = ngày 30 tháng 4 năm 2008}}</ref> Máy đo áp suất của Berti đã tạo ra một khoảng chân không trên cột nước, nhưng ông không thể giải thích nó. Bước đột phá sau đó do [[Evangelista Torricelli]] thực hiện vào năm 1643. Nhờ các ghi chú của Galileo, ông đã xây dựng thiết bị đo áp suất [[thủy ngân]] đầu tiên và đã viết một luận cứ thuyết phục rằng không gian ở trên cùng là chân không. [[Chiều cao]] của cột do vậy bị giới hạn ở trọng lượng tối đa mà [[áp suất khí quyển]] có thể hỗ trợ; đây là [[chiều cao]] giới hạn của một máy bơm hút.<ref>{{Harv|Calvert|2000|loc="[http://mysite.du.edu/~jcalvert/tech/fluids/hydstat.htm#Maxh Maximum height to which water can be raised by a suction pump]"}}</ref>

Năm 1654, [[Otto von Guericke]] phát minh ra chiếc máy bơm chân không đầu tiên và tiến hành cuộc thử nghiệm nổi tiếng [[Quả cầu Magdeburg]], cho thấy 4 cặp ngựa không thể tách rời hai bán cầu chứa chân không. [[Robert Boyle]] đã cải tiến thiết kế của Guericke và tiến hành các thí nghiệm về các đặc tính của chân không. [[Robert Hooke]] cũng giúp Boyle sản xuất một máy bơm không khí giúp tạo ra chân không. Nghiên cứu về chân không sau đó bị ngưng lại cho tới năm 1855, khi Heinrich Geissler phát minh ra máy bơm tháo nước và đạt được chân không kỷ lục khoảng 10 Pa (0,1 Torr). Một số tính chất về điện có thể quan sát ở mức chân không này, và làm phong phú thêm nghiên cứu về chân không. Điều này, đến lượt nó, lại dẫn đến sự phát triển của [[đèn điện tử chân không]].

==Các loại bơm chân không==
* Bơm chân không vòng nước (Liquid Ring Vacuum Pump) 
* Bơm chân không vòng dầu (Oil Rotary Vane Vacuum Pump) 
* Bơm chân không khô (Dry Vacuum Pump) 
* Bơm chân không kiểu pít-tông (Piston Vacuum Pump) 
* Bơm ion (Sputter Ion Pump) 
* Bơm chân không lạnh (Cyopump)
==Các ngành sử dụng bơm chân không==
* Điện
* Công nghiệp hóa học
* Khai thác mỏ
* Dược phẩm
* Nhựa
* Y tế
* Môi trường
* Thực phẩm
* Đóng gói, bao bì
* Luyện kim

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

{{sơ khai}}

[[Thể loại:Công nghệ khí]]
[[Thể loại:Máy bơm]]
[[Thể loại:Chân không]]
[[Thể loại:Giới thiệu thập niên 1640]]
[[Thể loại:Bắt đầu năm 1642]]
[[Thể loại:Phát minh của Đức]]
[[Thể loại:Bơm chân không]]