Xem mã nguồn của Bệnh virus corona

{{short description|Các căn bệnh ở người gây ra bởi các chủng virus corona}}
{{about|nhóm chung các loại bệnh|COVID-19|Bệnh virus corona 2019}}
[[Tập tin:3D medical animation coronavirus structure.jpg|thumb|right|Cấu trúc của một [[virus corona]]]]
[[Tập tin:Symptoms of coronavirus disease 2019 3.0.svg|thumb|right|Các triệu chứng của [[bệnh virus corona 2019]] (COVID-19)]]

'''Bệnh virus corona''' ({{langx|en|'''coronavirus disease'''}} - '''COVID'''; {{IPAc-en|ˈ|k|oʊ|v|ɪ|d}}),{{R|"BBC-20200211"}}{{R|"Global-20200211-WHO-COVID"}} '''hội chứng hô hấp virus corona''', '''viêm phổi virus corona''', '''cúm virus corona''' hoặc bất cứ biến thể nào khác, là bệnh gây ra bởi virus thuộc nhóm [[virus corona]] (CoV).

Các chủng virus corona gây nhiều loại bệnh virus corona khác nhau bao gồm [[hội chứng hô hấp cấp tính nặng]] (SARS), [[hội chứng hô hấp Trung Đông]] (MERS),{{R|"WHO2015"}} '''bệnh virus corona''' (COVID-19){{R|"Naming the coronavirus disease"}} và cũng có thể gây [[cảm lạnh]].{{R|"CDC Common Human Coronaviruses"}}{{R|"CoVs common cold"}}{{R|"Fehr_2015"}}

[[Đại dịch COVID-19|Đợt bùng phát dịch virus corona 2019–20]], gây ra bởi COVID-19, được [[Tổ chức Y tế Thế giới]] (WHO) tuyên bố là [[đại dịch]] vào ngày 11 tháng 3 năm 2020.{{R|"WHOPandemic"}} Nhiều nước thuộc tất cả sáu khu vực của WHO đã ghi nhận sự lây nhiễm tại địa phương.{{R|"SituationReport65"}} COVID-19 gây ra bởi chủng virus corona [[SARS-CoV-2]].{{R|"Naming the coronavirus disease"}}

==Các loại bệnh virus corona==
{{So sánh đặc tính virus corona}}
===SARS===
{{Main|Hội chứng hô hấp cấp tính nặng}}

Năm 2003, [[SARS-CoV|virus corona gây hội chứng hô hấp cấp tính nặng]] (SARS-CoV) bùng phát dẫn tới [[dịch SARS 2002–2004]]. Hơn 8.000 người từ 29 quốc gia và vùng lãnh thổ bị nhiễm bệnh, và ít nhất 774 người tử vong trên toàn cầu.{{R|"SARS2003BusIn"}}

===MERS===
{{Main|Hội chứng hô hấp Trung Đông}}

Năm 2012, [[MERS-CoV|virus corona gây hội chứng hô hấp Trung Đông]] (MERS-CoV) được phát hiện.{{R|"NPR MERS 2012"}}

MERS-CoV gây ra [[dịch MERS 2012]], chủ yếu tại vùng [[Trung Đông]], [[dịch MERS 2015 tại Hàn Quốc|dịch MERS 2015]] tại [[Hàn Quốc]] và [[dịch MERS 2018]] chủ yếu tại [[Ả Rập Xê Út]].

===COVID-19===
{{main|Bệnh virus corona 2019}}

[[SARS-CoV-2|Virus corona gây hội chứng hô hấp cấp tính nặng 2]] (SARS-CoV-2), gây ra [[bệnh virus corona 2019]] (COVID-19), bắt đầu bùng phát vào tháng 12 năm 2019 tai Vũ Hán, Trung Quốc. Virus nhanh chóng lan truyền ra các quốc gia trên thế giới và trở thành đại dịch toàn cầu.

==Virus corona==
{{Main|Coronavirus}}

Virus corona là các loại [[virus]] gây bệnh ở [[Lớp Thú|động vật có vú]] và [[chim]]. Ở người các loại virus này gây [[nhiễm trùng đường hô hấp]] có thể từ mức độ nhẹ đến gây chết người.{{R|"CDC Common Human Coronaviruses"}}

Sáu loài virus corona ở người đã được phát hiện, trong đó có bốn loài gây cảm cúm hoặc các bệnh hô hấp thường gặp: [[HCoV-229E]], [[HCoV-NL63]], [[HCoV-OC43]], và [[HCoV-HKU1]].{{R|"CDC Common Human Coronaviruses"}}{{R|"CoVs common cold"}}{{R|"Fehr_2015"}}{{R|"pmid29551135"}}
Hai loài khác gây các triệu chứng nặng hơn và có thể gây tử vong: [[MERS-CoV]] và hai chủng SARS: [[SARS-CoV]] và [[SARS-CoV-2]].{{R|"SARS2003BusIn"}}{{R|"WHO MERS Numbers"}}

===Thư viện ảnh===
<gallery>
 File:SARS-CoV-2 without background.png|Minh họa virus [[SARS-CoV-2]] gây [[bệnh virus corona 2019]].
 File:Novel Coronavirus SARS-CoV-2.jpg|Ảnh chụp [[kính hiển vi điện tử]] của SARS-CoV-2 với vành thấy rõ.
 File:SARS-CoV-2 (yellow).jpg|Ảnh kính hiển vi điện từ cho thấy SARS-CoV-2 nổi lên từ bề mặt tế bào (lam/hồng) nuôi trong phòng thí nghiệm.
 File:MERS-CoV electron micrograph1.jpg|Các hạt virus [[MERS-CoV]] nhìn từ kính hiển vi điện tử nhuộm âm.
 File:Coronavirus-HKU1.png|[[HCoV-HKU1]], một virus corona gây các triệu chứng cảm lạnh ở người.{{R|"CoVs common cold"}}{{R|"Fehr_2015"}}

</gallery>

== Xem thêm ==
{{portal|Bệnh virus corona 2019}}
* [[Hội chứng suy hô hấp cấp tính]] (ARDS)
* [[Coronavirus mới]] (nCoV)
* ''[[Coronaviridae]]''
* [[Viêm phổi]]

== Tham khảo ==
{{tham khảo|refs=

<ref name="WHO2015">{{chú thích web|title=Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV)|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/mers-cov/en/|website=World Health Organization|access-date =ngày 6 tháng 4 năm 2020|date=June 2015}}</ref>

<ref name="WHOPandemic">{{chú thích thông cáo báo chí |title= WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 | website=[[Tổ chức Y tế Thế giới]] (WHO) | date=ngày 11 tháng 3 năm 2020 | url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020 |access-date =ngày 6 tháng 4 năm 2020 |url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20200311212521/https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020 | archive-date=ngày 11 tháng 3 năm 2020 }}</ref>

<ref name="SituationReport65">{{chú thích web|url=http://who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200325-sitrep-65-covid-19.pdf|title=WHO Situation Report #65|last=|first=|date=ngày 25 tháng 3 năm 2020|website=WHO|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514054056/http://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200325-sitrep-65-covid-19.pdf|archive-date = ngày 14 tháng 5 năm 2020 |access-date =}}</ref>

<ref name="Naming the coronavirus disease">{{chú thích web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it |title=Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it |publisher=[[World Health Organization]] (WHO) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228035651/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it |archive-date=ngày 28 tháng 2 năm 2020 |access-date =ngày 6 tháng 4 năm 2020| name-list-style = vanc}}</ref>

<ref name="BBC-20200211">{{chú thích báo |author= BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362 |title= Coronavirus officially named Covid-19, says WHO |date= ngày 11 tháng 2 năm 2020 |publisher= BBC }}</ref>

<ref name="Global-20200211-WHO-COVID">{{chú thích báo |publisher= Global News |url= https://www.youtube.com/watch?v=GKymX9j_j9Q |title= COVID-19: New coronavirus given name by World Health Organization |work= CanWest Global |date= ngày 11 tháng 2 năm 2020 |author= World Health Organization }}</ref>

<ref name="CDC Common Human Coronaviruses">{{chú thích web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/general-information.html |title= Common Human Coronaviruses |access-date = ngày 6 tháng 4 năm 2020}}</ref>

.<ref name="SARS2003BusIn">{{chú thích web|url=https://www.businessinsider.com/deadly-sars-virus-history-2003-in-photos-2020-2|title=How SARS terrified the world in 2003, infecting more than 8,000 people and killing 774|publisher=businessinsider.com|date=ngày 21 tháng 2 năm 2020|access-date = ngày 6 tháng 4 năm 2020}}</ref>

<ref name="NPR MERS 2012">{{chú thích báo |url=https://www.npr.org/blogs/health/2012/09/25/161770135/scientists-go-deep-on-genes-of-sars-like-virus |title=Scientists Go Deep On Genes Of SARS-Like Virus |last=Doucleef |first=Michaeleen | name-list-style = vanc |date=ngày 26 tháng 9 năm 2012 |agency=Associated Press |access-date =ngày 6 tháng 4 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927043755/http://www.npr.org/blogs/health/2012/09/25/161770135/scientists-go-deep-on-genes-of-sars-like-virus |archive-date=ngày 27 tháng 9 năm 2012 |url-status=live}}</ref>

<ref name="CoVs common cold">{{Chú thích tạp chí|last=Lim|first=Yvonne Xinyi|last2=Ng|first2=Yan Ling|last3=Tam|first3=James P.|last4=Liu|first4=Ding Xiang|date = ngày 25 tháng 7 năm 2016 |title=Human Coronaviruses: A Review of Virus–Host Interactions|journal=Diseases|volume=4|issue=3|pages=26|doi=10.3390/diseases4030026|issn=2079-9721|pmc=5456285|pmid=28933406|quote=See Table 1.}}</ref>

<ref name="Fehr_2015">{{chú thích tạp chí | vauthors = Fehr AR, Perlman S | title = Coronaviruses: an overview of their replication and pathogenesis | journal = Methods in Molecular Biology | volume = 1282 | pages = 1–23 | date = 2015 | pmid = 25720466 | pmc = 4369385 | doi = 10.1007/978-1-4939-2438-7_1 | publisher = Springer | editor3-last = Britton | isbn = 978-1-4939-2438-7 | quote = See section: Virion Structure. | editor-first = Helena Jane | editor2-last = Bickerton | editor3-first = Paul | editor2-first = Erica | editor-last = Maier }}</ref>

<ref name="pmid29551135">{{chú thích tạp chí | vauthors = Corman VM, Muth D, Niemeyer D, Drosten C | title = Hosts and Sources of Endemic Human Coronaviruses | journal = Advances in Virus Research | volume = 100 | issue = | pages = 163–88 | date = 2018 | pmid = 29551135 | doi = 10.1016/bs.aivir.2018.01.001 | isbn = 978-0-12-815201-0 }}</ref>

<ref name="WHO MERS Numbers">{{chú thích web |url=http://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/ |title=Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV) |website=WHO |access-date =ngày 10 tháng 12 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018010957/https://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/ |archive-date=ngày 18 tháng 10 năm 2019 |url-status=live}}</ref>

}}

== Liên kết ngoài ==
* {{wiktionary inline|COVID}}
* {{Britannica|138325|Coronavirus}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Coronavirus|Hội chứng hô hấp]]
[[Thể loại:Viêm phổi]]
[[Thể loại:Bệnh lây truyền từ động vật]]