Xem mã nguồn của Chủng Mã Lai

[[Tập tin:Malay race on Meyers map.jpg|300px|nhỏ|phải|Bản đồ chủng Mã Lai]]
'''Chủng Mã Lai''' (''Malay race'') là khái niệm [[nhân chủng học]] ban đầu được đề xuất do bác sĩ [[người Đức]] là [[Johann Friedrich Blumenbach]] (1752–1840) và được phân loại là một chủng người [[da nâu]].<ref>[http://www.english.upenn.edu/Projects/knarf/People/blumen.html University of Pennsylvania]</ref><ref>{{Chú thích web|title=Johann Frederich Blumenbach|url=http://knarf.english.upenn.edu/People/blumen.html|access-date=18 February 2018}}</ref> Thuật ngữ ''[[Mã Lai]]'' (''Malay'') là một thuật ngữ chung được sử dụng vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX để mô tả về [[người Nam Đảo]] (''Austronesian'').<ref name="douglas2008ch2"/> Kể từ thời Blumenbach công bố nghiên cứu này, nhiều [[nhà nhân chủng học]] đã bác bỏ lý thuyết [[năm chủng tộc]] của ông, với lý do vì sự phức tạp trong việc phân loại các chủng tộc. Khái niệm về "''chủng Mã Lai''" khác với khái niệm về [[người Mã Lai]] [[bản địa]] hiện đang sinh sống tập trung ở [[Malaysia bán đảo|bán đảo Malaysia]] (''Malaya'') và một số đảo trên [[quần đảo Mã Lai]] là [[Sumatra]] và [[Borneo]]. Mối liên hệ ngôn ngữ giữa [[Madagascar]], [[Polynesia]] và [[Đông Nam Á]] đã được các tác giả châu Âu nhận ra từ đầu [[thời kỳ thuộc địa]], đặc biệt là những điểm tương đồng đáng chú ý giữa [[số từ]] trong [[tiếng Malagasy]], [[tiếng Mã Lai]] và [[nhóm ngôn ngữ Polynesia]] (''nhóm ngôn ngữ Đa Đảo'').<ref name="Crowley"/>

==Nghiên cứu==
[[Tập tin:Meyers map.jpg|300px|nhỏ|phải|Bản đồ về các chủng tộc loài người]]
Những ấn phẩm chính thức đầu tiên về các mối quan hệ này được xuất bản vào năm [[1708]] do công của Nhà phương Đông học người Hà Lan là [[Adriaan Reland]], người đã công nhận một "''ngôn ngữ chung''" từ Madagascar đến miền tây Polynesia (Đa Đảo), mặc dù nhà thám hiểm người Hà Lan [[Cornelis de Houtman]] cũng nhận ra mối liên hệ ngôn ngữ giữa Madagascar và [[quần đảo Mã Lai]] trước Reland vào năm [[1603]].<ref name="Blust2013">{{Chú thích sách |last1=Blust |first1=Robert A. |title=The Austronesian languages |date=2013 |series=Asia-Pacific Linguistics |publisher=Australian National University |isbn=978-1-922185-07-5 |hdl=1885/10191 }}</ref> Nhà [[ngữ văn học]] người Tây Ban Nha [[Lorenzo Hervás y Panduro]] sau này đã dành phần lớn tác phẩm ''Idea dell' Universo'' (1778–1787) của mình để thiết lập một [[ngôn ngữ hệ]] liên kết [[Bán đảo Mã Lai]], quần đảo [[Maldives]], [[Madagascar]], [[quần đảo Sunda]], [[Moluccas]], quần đảo [[Philippines]] và [[quần đảo Thái Bình Dương]] về phía đông đến [[Đảo Phục Sinh]]. Nhiều tác giả khác đã xác nhận sự phân loại này, ngoại trừ việc đưa nhầm [[Tiếng Dhivehi|tiếng Man-đi-vơ]] (Maldivian) và [[ngữ hệ]] này được gọi là "''Malayo-Polynesian''" (Mã Lai-Đa Đảo), lần đầu tiên được nhà ngôn ngữ học [[người Đức]] [[Franz Bopp]] đặt ra vào năm 1841 ([[tiếng Đức]]: ''Malayisch-Polynesisch'').<ref name="Crowley"/><ref name="Ross" />

Mối liên hệ giữa Đông Nam Á và [[quần đảo Thái Bình Dương]] cũng được các nhà thám hiểm châu Âu khác ghi nhận, bao gồm nhà phương Đông học [[William Marsden]] và [[nhà tự nhiên học]] [[Johann Reinhold Forster]].<ref name="douglas2008ch2">{{Chú thích sách|first1=Bronwen|last1=Douglas|editor1-first=Bronwen|editor1-last=Douglas|editor2-first=Chris|editor2-last=Ballard|title =Foreign Bodies: Oceania and the Science of Race 1750-1940|chapter ='Novus Orbis Australis': Oceania in the science of race, 1750-1850|publisher =ANU E Press|year=2008|pages=99–156|isbn=978-1-921536-00-7 |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p53561/pdf/ch028.pdf}}</ref> Trong luận án tiến sĩ năm [[1775]] có tựa đề ''De Generis Humani Varietate Nativa'' (tạm dịch: ''Về các giống loài tự nhiên của loài người''), Blumenbach đã phác thảo các [[chủng tộc]] chính của loài người theo màu da, địa lý và số đo hộp sọ, cụ thể là "''[[chủng tộc]] [[người da trắng]]''" (''Caucasian race''), "''[[người da đen]]''" ([[Negroid]]/[[người Ethiopia]]), "''[[người bản địa châu Mỹ]]''" ([[người da đỏ]]), và "''[[người Mông Cổ]]''" (người [[da vàng]]/chủng [[Mongoloid]]). Blumenbach đã thêm nhóm [[người Nam Đảo]] làm [[phạm trù]] thứ năm vào [[chủng tộc]] ("''các giống loài''") trong ấn bản thứ hai của ''De Generis'' (1781). Ban đầu, ông gộp họ theo [[địa lý]] và do đó gọi người Nam Đảo là "''những người từ phương Nam''". Trong ấn bản thứ ba xuất bản năm 1795, ông gọi người Nam Đảo là "''chủng Mã Lai''" hoặc "''[[chủng da nâu]]''" theo tên các nghiên cứu được thực hiện do công của [[Joseph Banks]], người đã tham gia chuyến đi đầu tiên của [[James Cook]].<ref name="douglas2008ch2"/><ref name="Bhopal"/> Blumenbach sử dụng thuật ngữ "''Malay''" vì ông tin rằng hầu hết [[người Nam Đảo]] đều nói "''ngôn ngữ Mã Lai''" (tức là [[ngữ hệ Nam Đảo]]), mặc dù ông vô tình gây ra sự nhầm lẫn sau này giữa chủng tộc này với [[Người Mã Lai|người Melayu]].<ref name="Aliran">{{Chú thích báo |title=Pseudo-theory on origins of the 'Malay race' |url=https://aliran.com/web-specials/pseudo-theory-malay-race/ |access-date=30 November 2020 |work=Aliran |date=19 January 2014}}</ref>

Định nghĩa của Blumenbach về chủng tộc Mã Lai phần lớn giống với sự phân bố hiện đại của các dân tộc Nam Đảo, bao gồm không chỉ người [[Đông Nam Á hải đảo]], mà còn cả [[người Madagascar]] và [[quần đảo Thái Bình Dương]]. Mặc dù công trình của Blumenbach sau đó được dùng trong [[thuyết chủng tộc khoa học]], Blumenbach là một người theo [[thuyết đơn sinh]] (Monogenism) và không tin rằng các "''[[giống]]''" nòi loài người vốn dĩ thấp kém hơn nhau. Tuy nhiên, ông tin vào "''[[Thuyết thoái hóa|giả thuyết thoái hóa]]''" và tin rằng chủng Mã Lai là một dạng chuyển tiếp giữa [[người da trắng]] ([[Caucasia]]) và [[người da đen]] (người Ethiopia).<ref name="douglas2008ch2"/><ref name="Bhopal">{{Chú thích tập san học thuật |last1=Bhopal |first1=Raj |title=The beautiful skull and Blumenbach's errors: the birth of the scientific concept of race |journal=BMJ |date=22 December 2007 |volume=335 |issue=7633 |pages=1308–1309 |doi=10.1136/bmj.39413.463958.80|pmid=18156242 |pmc=2151154 |doi-access=free }}</ref> Theo [[Johann Friedrich Blumenbach]] trong tác phẩm ''Các luận thuyết nhân chủng học của Johann Friedrich Blumenbach'' do [[Thomas Bendyshe]] dịch vào năm 1865 đã mô tả thì giống người Mã Lai có đặc điểm là da màu nâu vàng, tóc đen, mềm, xoăn, dày và nhiều, đầu hơi hẹp, trán hơi vồ, mũi đầy đặn, khá rộng, đầu mũi dày, miệng rộng, hàm trên hơi nhô ra với một số phần của khuôn mặt khi nhìn nghiêng, đủ nổi bật và khác biệt với nhau. Giống người cuối cùng này bao gồm những người dân đảo ở Thái Bình Dương, cùng với cư dân của [[Mariannas]], [[Philippines]], [[Molucca]] và [[quần đảo Sunda]], và bán đảo Mã Lai. Ông muốn gọi họ là người Mã Lai, vì phần lớn những người đàn ông thuộc giống người này, đặc biệt là những người sống trên các đảo Ấn Độ gần [[bán đảo Malacca]], cũng như Sandwich, Society và Friendly Islanders và cả [[người Malambi]] của Madagascar cho đến cư dân của [[Đảo Phục Sinh]] đều sử dụng thành ngữ Mã Lai.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.as.ua.edu/ant/bindon/ant275/reader/blumenbach.PDF |title=Johann Friedrich Blumenbach, The anthropological treatises of Johann Friedrich Blumenbach, translated by Thomas Bendyshe, 1865 Five Principal Varieties of Mankind, One Species |type=Archived copy |access-date=2006-09-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060910170007/http://www.as.ua.edu/ant/bindon/ant275/reader/blumenbach.PDF |archive-date=2006-09-10 }}</ref>

Tuy nhiên, đến thế kỷ XIX thì [[chủ nghĩa phân biệt chủng tộc khoa học]] đã ủng hộ việc phân loại người Nam Đảo là một phân nhóm của chủng "''Mông Cổ''", cũng như [[thuyết đa tổ tiên]]. Các quần thể [[Đại chủng Úc]] (''Australo-Melanesi'') ở [[Đông Nam Á]] và [[Melanesia]] (mà Blumenbach ban đầu phân loại là một "''phân chủng''" của chủng "''Mã Lai''") hiện cũng được các tác giả như [[Georges Cuvier]], [[Conrad Malte-Brun]], [[Julien-Joseph Virey]] và [[René Lesson]] coi là một chủng "''[[Ethiopia]]''" riêng biệt.<ref name="douglas2008ch2"/> Nhà tự nhiên học người Anh [[James Cowles Prichard]] ban đầu đã theo Blumenbach khi coi [[người Papua]] và [[thổ dân châu Úc]] là hậu duệ của cùng một dòng dõi với người [[người Nam Đảo]] (''Austronesia''). Nhưng đến lần xuất bản thứ ba của ''Nghiên cứu về Lịch sử Vật lý của Con người'' (1836-1847), tác phẩm của ông đã trở nên đậm sắc thái [[phân biệt chủng tộc]] hơn do ảnh hưởng của [[thuyết đa tổ tiên]]. Ông phân loại các dân tộc Austronesian thành hai nhóm: "người Malayo-Polynesia" (tương đương với các dân tộc Austronesian) và "''[[người Kelænonesian]]''" (tương đương với [[người Australo-Melanesian]]). Ông tiếp tục chia nhỏ nhóm sau thành "[[Alfourous]]" (còn gọi là "''[[Haraforas]]''" hoặc "''Alfoërs''", [[người Úc bản địa]]), và "''người da đen Pelagian hoặc người châu Đại Dương''" ([[người Melanesia]] và [[người Polynesia]] phía tây). Mặc dù vậy, ông thừa nhận rằng "''người Mã Lai-Đa Đảo''" và "người da đen Pelagian" có "''những đặc điểm chung đáng chú ý''", đặc biệt là về ngôn ngữ và chỉ số đo hộp sọ.<ref name="douglas2008ch2"/><ref name="Crowley">{{Chú thích sách |last1=Crowley |first1=Terry |last2=Lynch |first2=John |last3=Ross |first3=Malcolm |name-list-style=vanc |title=The Oceanic Languages |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-74984-1 |url=https://books.google.com/books?id=FhOuslPWYGoC |access-date=4 June 2020 |archive-date=26 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726130918/https://books.google.com/books?id=FhOuslPWYGoC |url-status=live }}</ref><ref name="Ross">{{Chú thích tập san học thuật |last=Ross |first=Malcolm | name-list-style = vanc |date=1996 |title=On the Origin of the Term 'Malayo-Polynesian' |url=https://archive.org/details/sim_oceanic-linguistics_summer-1996_35_1/page/n148 |journal=Oceanic Linguistics |volume=35 |issue=1 |pages=143–145 |doi=10.2307/3623036 |jstor=3623036}}</ref>

Quan điểm về người Mã Lai của [[Stamford Raffles]] đã có ảnh hưởng đáng kể đến những người nói [[tiếng Anh]], kéo dài cho đến ngày nay. Ông có lẽ là tiếng nói quan trọng nhất thúc đẩy ý tưởng về một chủng tộc hoặc quốc gia [[Mã Lai]], không giới hạn ở [[người Mã Lai]], mà bao gồm những người dân của một phần lớn nhưng không xác định của quần đảo Đông Nam Á. Raffles đã hình thành tầm nhìn về người Mã Lai như một [[quốc gia]] dựa trên ngôn ngữ, phù hợp với quan điểm của phong trào [[chủ nghĩa lãng mạn]] Anh vào thời điểm đó, và vào năm 1809 đã gửi một bài luận văn học về chủ đề này cho ''Hiệp hội Châu Á''. Sau khi ông thực hiện một chuyến thám hiểm đến vùng đất của [[người Minangkabau]] trước đây của hoàng gia ở [[Vương quốc Pagaruyung]], ông tuyên bố rằng đó là nguồn gốc của sức mạnh đó, nguồn gốc của quốc gia đó, phân tán rộng rãi trên quần đảo phía Đông.<ref name="Raffles1830">{{Chú thích sách|first=Sophia |last=Raffles|title=Memoir of the Life and Public Services of Sir Thomas Stamford Raffles|url=https://archive.org/details/memoiroflifepubl00raff|year=1830|publisher=John Murray|page=[https://archive.org/details/memoiroflifepubl00raff/page/n395 360]}}</ref> Trong những bài viết sau này của mình, ông đã chuyển người Mã Lai từ một quốc gia thành một chủng tộc.<ref name="MalayIdentity2001">{{Chú thích tập san học thuật|last=Reid|first=Anthony| journal=[[Journal of Southeast Asian Studies]]|title=Understanding Melayu (Malay) as a Source of Diverse Modern Identities| volume=32|issue=3|year=2001|pages=295–313|doi=10.1017/S0022463401000157|pmid=19192500|s2cid=38870744}}</ref> Theo bản đồ ''Rand McNally's World Atlas International Edition'' xuất bản ở Chicago mang tên "''Các chủng tộc của loài người''", trên bản đồ, nhóm được gọi là ''chủng tộc Mã Lai'' được thể hiện là chiếm giữ một khu vực trên bản đồ (chủ yếu bao gồm các đảo khi đó được gọi là [[Đông Ấn Hà Lan]], [[Philippines]], [[Madagascar]] và [[quần đảo Thái Bình Dương]], cũng như [[Bán đảo Mã Lai]] trên lục địa) giống hệt và cùng diện tích với diện tích đất liền mà những người hiện được gọi là [[Nam Đảo]] sinh sống.

==Việt Nam==
{{Chính|Nguồn gốc người Việt}}
Tác giả [[Bình Nguyên Lộc]] trong tác phẩm "''Nguồn gốc Mã Lai của dân tộc Việt Nam''" một mình vạch ra một hướng tiếp cận thông qua việc đưa ra nhiều bằng chứng và quan trọng nhất là với vốn [[từ vựng]] đang có thì [[người Việt]] phải có nguồn gốc từ Mã Lai-Đa Đảo gồm cộng đồng các tộc người hiện đang sống ở các nước như Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam. Chỉ vì tiếp thu một phần ngôn ngữ văn hóa của [[người Hán]] trong ngàn năm Bắc thuộc mà người Việt đã trở thành xa cách với cội nguồn Mã Lai của mình. Quan điểm của Bình Nguyên Lộc dù đã được giới nghiên cứu chỉ ra nhiều thiếu sót nhưng vẫn chưa có câu trả lời đầy đủ về lý do vốn từ vựng to lớn có nguồn gốc Mã Lai trong vốn từ của người Việt (việc cùng nguồn gốc ngữ hệ Nam Á không trả lời được hết các ví dụ Bình Nguyên Lộc nêu ra). Giáo sư [[Liam Kelley]] của [[Đại học Hawaii]] đã đặt lại vấn đề nghi ngờ cội nguồn phương Bắc và cả cội nguồn bản địa của người Việt, cũng không thiên về cội nguồn Mã Lai như Bình Nguyên Lộc, ông đang chứng minh ngày càng rõ nét rằng những thứ tự hào và tin rằng nó vốn của người Việt từ lâu nay thì thật ra đều là của [[người Thái]].<ref>[https://nld.com.vn/giao-duc-khoa-hoc/cuoc-truy-tim-nguon-goc-nguoi-viet-lan-thu-ba-20150209134010245.htm Cuộc truy tìm nguồn gốc người Việt lần thứ ba]</ref>

Tại khu vực [[Cửa Nhượng]] và [[Cửa Sót]] là hai cửa sông lớn nhất thuộc tỉnh [[Hà Tĩnh]] từng tồn tại một cộng đồng kỳ lạ gọi là [[người Bồ Lô]] sống "''[[thủy cư]]''" hoàn toàn, mỗi gia đình là một con thuyền lênh đênh trên mặt nước, tản mạn đi khắp các vùng biển để mưu sinh, khi cần khi cần thiết lắm mới quay về [[quần tụ]]. Nhóm người này bị cư dân trên bờ kỳ thị, gọi là "''Mường nước mặn''", dân "''nôốc câu''" (nôốc là tiếng địa phương chỉ con thuyền) hay "''mọi bể''". Người Bồ Lô gốc tích không rõ ràng, không ai biết tổ tiên họ từ đâu và [[lối sống]] lênh đênh trên mặt nước. Người Bồ Lô cũng không rõ, một số dòng họ vốn cũng có gia phả ghi lại bản quán là ở vùng [[Quảng Bình (tỉnh)|Quảng Bình]], [[Quảng Trị]]. Tên gọi "''Bồ Lô''" là do họ tự xưng, theo một số nhà nghiên cứu thì có thể xuất phát bởi từ "''Pu-lao''" có nghĩa là "''[[đảo]]''" trong hệ ngôn ngữ Nam Đảo - Mã Lai, tương tự như từ "''[[cù lao]]''" gợi nên câu hỏi về nguồn gốc thực sự của nhóm người này có trôi dạt vào từ ngoài biển. Ngoại hình của người Bồ Lô [[da đen]], [[tóc xoăn]], lưng còng, cổ rụt, do phần lớn thời gian sinh hoạt trên thuyền (chỉ ngồi là chính) nên thân trên phát triển, hai tay dài khỏe, ngược lại chân hơi ngắn và khuỳnh, thường chúi đầu xuống "''đi như chạy''", kiểu như đi vội để về với con thuyền. Họ nói chuyện "''giọng líu lo như chim''", thường dùng ngôn từ đơn giản, cộc lốc, có nhiều từ ngữ riêng mà dân trên bờ không hiểu được. Người Bồ Lô tự nhận mình là người của biển, họ là những người đi biển cự phách nhất trong vùng. Người Bồ Lô còn nổi tiếng với "''[[hải đồ]]''" bằng thơ được truyền lại qua nhiều thế hệ mà họ gọi là "''Nhật trình đi biển''", chỉ cần nhớ được nhật trình này, họ có thể nắm rõ những [[luồng]], [[lạch]], [[âu]], [[vũng]], [[đá ngầm]] để dựa vào đó mà ra khơi.<ref>[https://vtcnews.vn/ngac-nhien-ve-nguoi-bo-lo-o-viet-nam-lung-cong-co-rut-chan-ngan-tay-dai-ar388850.html Ngạc nhiên về người Bồ Lô ở Việt Nam: Lưng còng, cổ rụt, chân ngắn, tay dài... - VTC News]</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=}}
==Tham khảo==
* {{Chú thích tập san học thuật |last1=Roque |first1=Ricardo |title=The colonial ethnological line: Timor and the racial geography of the Malay Archipelago |journal=Journal of Southeast Asian Studies |date=15 October 2018 |volume=49 |issue=3 |pages=387–409 |doi=10.1017/S0022463418000322 |s2cid=165228012 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/abs/colonial-ethnological-line-timor-and-the-racial-geography-of-the-malay-archipelago/56FD57B8FFE7598B2D0236A66AD86A92}}

[[Thể loại:Chủng tộc]]
[[Thể loại:Nhóm dân tộc ở châu Á]]