Xem mã nguồn của Cuộn gập protein

[[Tập tin:Protein_folding.png|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Protein_folding.png|thế=|nhỏ|360x360px|Protein trước và sau quá trình cuộn gập]]
[[Tập tin:Protein_structure.png|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Protein_structure.png|thế=|nhỏ|360x360px|Kết quả của quá trình cuộn gập protein]]
'''Cuộn gập protein''' là một quá trình vật lý mà qua đó một chuỗi [[protein]] có được cấu trúc không gian 3 chiều tự nhiên của nó, một cấu trúc thường mang chức năng sinh học. Đây là quá trình vật lý mà qua đó một chuỗi [[Peptide|polypeptide]] được gấp thành cấu trúc ba chiều đặc trưng và mang chức năng từ một chuỗi trình tự ngẫu nhiên.<ref name="Alberts">{{chú thích sách|last1=Alberts|first1=Bruce|first2=Alexander|last2=Johnson|first3=Julian|last3=Lewis|first4=Martin|last4=Raff|first5=Keith|last5=Roberts|first6=Peter|last6=Walters|name-list-style=vanc|title=Molecular Biology of the Cell; Fourth Edition|publisher=Garland Science|year=2002|location=New York and London|chapter=The Shape and Structure of Proteins|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26830/|isbn=0-8153-3218-1|author-link1=Bruce Alberts}}</ref> Mỗi protein đều tồn tại dưới dạng một ''chuỗi polypeptide chưa cuộn gập'' hay là ''chuỗi ngẫu nhiên'' khi mới được [[Dịch mã (sinh học)|dịch mã]] từ [[ARN thông tin|mRNA]] thành chuỗi các [[amino acid]] tuyến tính. [[Peptide|Polypeptide]] này không có bất kỳ cấu trúc ba chiều ổn định (bền vững) nào (phía bên tay trái của hình đầu tiên). Khi chuỗi polypeptide đang được tổng hợp bởi [[ribosome]], chuỗi tuyến tính này cũng bắt đầu cuộn gấp thành cấu trúc ba chiều của nó. Quá trình cuộn gấp có thể bắt đầu xảy ra ngay cả khi đang [[Dịch mã (sinh học)|dịch mã]]. Các [[amino acid]] sẽ tương tác với nhau để tạo ra cấu trúc ba chiều xác định, protein đã cuộn gấp (phía bên tay phải của hình), được gọi là '''trạng thái tự nhiên''' ('''''native state'')'''. Cấu trúc ba chiều này được xác định bởi trình tự [[amino acid]] hay còn gọi là [[cấu trúc bậc một]] (theo [[nguyên lý Anfinsen]]).<ref name="Anfinsen2">{{chú thích tạp chí|vauthors=Anfinsen CB|title=The formation and stabilization of protein structure|url=https://archive.org/details/sim_biochemical-journal_1972-07_128_4/page/737|journal=The Biochemical Journal|volume=128|issue=4|pages=737–49|date=July 1972|pmid=4565129|pmc=1173893|doi=10.1042/bj1280737}}</ref> [[Bối cảnh năng lượng]] (''energy landscape'') sẽ mô tả các con đường cuộn gấp mà từ protein chưa cuộn gập có thể "phỏng đoán" trạng thái tự nhiên của nó.

Cấu trúc ba chiều chính xác là tối quan trọng để [[protein]] có thể hoạt động, mặc dù một số phần của các protein có chức năng có thể không được cuộn gập,<ref>{{chú thích sách|first1=Jeremy M.|last1=Berg|first2=John L.|last2=Tymoczko|first3=Lubert|last3=Stryer|author-link3=Lubert Stryer|name-list-style=vanc|title=Biochemistry|publisher=W. H. Freeman|location=San Francisco|year=2002|isbn=0-7167-4684-0|chapter=3. Protein Structure and Function|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Search&db=books&doptcmdl=GenBookHL&term=stryer%5Bbook%5D+AND+215168%5Buid%5D&rid=stryer.chapter.280}}</ref> vậy nên [[động lực học protein]] là quan trọng. Việc không cuộn gập thành cấu trúc tự nhiên thường tạo ra các protein không có chức năng, nhưng trong một số trường hợp, các protein bị cuộn gập sai có chức năng bị thay đổi hoặc lại có hại. Một số bệnh thoái hóa thần kinh và các bệnh khác được cho là kết quả của sự tích tụ các [[sợi amyloid]] hình thành bởi các protein bị cuộn gập sai, [[Bệnh Alzheimer|Alzheimer]] là một ví dụ.<ref name="Selkoe:03">{{chú thích tạp chí|vauthors=Selkoe DJ|title=Folding proteins in fatal ways|journal=Nature|volume=426|issue=6968|pages=900–4|date=December 2003|pmid=14685251|doi=10.1038/nature02264|bibcode=2003Natur.426..900S}}</ref> Nhiều [[dị ứng]] gây ra do cuộn gấp một số protein không chính xác, bởi vì [[hệ miễn dịch]] không tạo ra [[kháng thể]] đối với một số cấu trúc protein nhất định.<ref>{{chú thích sách|last1=Alberts|first1=Bruce|first2=Dennis|last2=Bray|first3=Karen|last3=Hopkin|first4=Alexander|last4=Johnson|first5=Julian|last5=Lewis|first6=Martin|last6=Raff|first7=Keith|last7=Roberts|first8=Peter|last8=Walter|name-list-style=vanc|title=Essential cell biology|date=2010|publisher=Garland Science|location=New York, NY|isbn=978-0-8153-4454-4|pages=120–70|edition=Third|chapter=Protein Structure and Function}}</ref>

Sự '''biến tính''' của protein là một quá trình chuyển đổi từ trạng thái ''cuộn gập'' của protein sang trạng thái ''mở'' hay ''chưa cuộn gập''.

== Chú thích ==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Sinh học tế bào]]
[[Thể loại:Cấu trúc protein]]