Xem mã nguồn của Francisco Carrillo Morales

{{Infobox officeholder
|honorific_prefix = 
|name             = Francisco Carrillo Morales
|honorific_suffix = 
|image            = Francisco_Carrillo_Morales.jpg
|image_upright    = 
|alt              = 
|caption          = 
|president1       = [[Alfredo Zayas y Alfonso]]
|office1          = [[Phó Chủ tịch Cuba|Phó Tổng thống Cuba]] thứ 6
|predecessor1     = [[Emilio Núñez]]
|successor1       = [[Carlos de la Rosa Hernández]]
|term_start1      = 20 tháng 5 năm 1921
|term_end1        = 20 tháng 5 năm 1925
|native_name      = 
|native_name_lang = 
|birth_name       = 
|other_name       = 
|nickname         = 
|birth_date       = {{birth date|1851|10|04}}
|birth_place      = [[Remedios, Cuba|Remedios]], [[Santa Clara (tỉnh)|Santa Clara]], [[Phủ Đô đốc Cuba|Cuba]], [[Lịch sử Tây Ban Nha (1808–1874)|Tây Ban Nha]],
|death_date       = {{death date and age|1926|11|11|1851|10|04}}
|death_place      = [[Havana]], [[La Habana (tỉnh)|La Habana]], [[Cộng hòa Cuba (1902–1959)|Cuba]]
|allegiance       = {{flagdeco|Cuba|1902}} [[Cộng hòa Cuba (1902–1959)|Cuba]] 
|branch           = {{flagdeco|Cuba|1902}} [[Quân đội Giải phóng Cuba]]
|branch_label     = Quân chủng
|serviceyears     = 1869–1880<br />1895–1926
|serviceyears_label = 
|rank             = Thiếu tướng
|rank_label       = 
|servicenumber    = 
|unit             = 
|commands         = Quân đoàn 4
|known_for        =
|battles          = [[Chiến tranh Mười năm]]
*[[Trận Jimaguayú]]
*[[Trận La Sacra]]
*[[Trận Palo Seco]]
*[[Trận Las Guasimas (1874)|Trận Las Guásimas]]
*[[Trận Nuevas de Jobosí]]{{WIA}}
[[Chiến tranh Nhỏ (Cuba)|Chiến tranh Nhỏ]]<br />[[Chiến tranh giành độc lập Cuba]]
*[[Trận Paso de las Damas]]{{WIA}}
*[[Chiến dịch La Reforma]]
|battles_label    = 
|awards           = 
|memorials        = 
|alma_mater       = 
|spouse           =
|children         = 
|relations        = 
|laterwork        = 
|signature        = 
|signature_size   = 
|signature_alt    = 
|website          = 
|module           = 
}}
'''Francisco Carrillo Morales''' (1851 – 1926) là chính khách và tướng lĩnh người Cuba từng tham gia vào cả ba cuộc chiến tranh giành độc lập của [[Cuba]]. Ông nắm quyền chỉ huy Quân đoàn 4 trong [[Chiến tranh giành độc lập Cuba]] mang quân hàm Thiếu tướng. Ông cũng được biết đến là [[Phó Chủ tịch Cuba|Phó Tổng thống Cuba]] thứ 6 từ ngày 20 tháng 5 năm 1921 đến ngày 20 tháng 5 năm 1925, cũng như là thống đốc một số tỉnh tại Cuba.

==Thân thế==
Francisco Carrillo Morales chào đời tại thị trấn [[San Juan de los Remedios]], [[Santa Clara]] vào ngày 4 tháng 10 năm 1851. Khi mới 17 tuổi, ông lén lút gia nhập vào những nhóm mưu tính giành độc lập nhằm tách Cuba ra khỏi [[Đế quốc Tây Ban Nha]].

==Chiến tranh Mười năm==
Carrillo tham gia [[Cuộc nổi loạn Las Villas|khởi nghĩa Las Villas]] vào tháng 2 năm 1869.<ref>{{Cite web |url=https://www.encaribe.org/es/gallery/Index/1401?contentType=Picture |title=Francisco Carrillo Morales en EnCaribe.org |access-date=July 28, 2022 |archive-date=October 1, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001115307/http://www.encaribe.org/es/gallery/Index/1401?contentType=Picture |url-status=dead }}</ref> Ông là thuộc cấp của Thiếu tướng [[Salomé Hernández]]. Sau đó, ông đến [[Camagüey]] cùng với những người lính Villarreal còn lại mong tìm cách tái tổ chức và tiếp tế cho nghĩa quân.<ref name="Cubanos">{{Cite web|title=Francisco Carrillo Morales: cubanosfamosos.com|url=https://www.cubanosfamosos.com/francisco-carrillo-morales|website=Cubanos Famosos|language=es}}</ref>

Ông từng là sinh viên xuất sắc tại học viện quân sự do Thiếu tướng [[Ignacio Agramonte]] thành lập ở Camagüey. Sau khi Agramonte qua đời vào tháng 5 năm 1873, tất cả binh lính của ông đều được Thiếu tướng [[Máximo Gómez]] chỉ huy.<ref name="Cubanos"/>

Theo lệnh của Gómez, Carrillo từng tham chiến ở Santa Cruz del Sur, giao tranh trong các [[trận Jimaguayú]], [[Trận La Sacra|La Sacra]], [[Trận Palo Seco|Palo Seco]] và [[Trận Las Guasimas (1874)|Las Guásimas]], từ năm 1873 đến năm 1874. Vừa trở lại Las Villas, Tư lệnh Francisco Carrillo được đặt dưới quyền chỉ huy của Trung tá [[Francisco Jiménez Cortés]].<ref name="Cubanos"/>

Ở [[Las Villas]], Carrillo kéo quân tới bao vây và tấn công Đồn Tetuán ở gần Remedios. Ông bị thương trong [[trận Nuevas de Jobosí]] và được thăng hàm Đại tá vào ngày 1 tháng 10 năm 1877.<ref name="Cubanos"/>

Ngày 10 tháng 2 năm 1878, [[Hiệp ước Zanjón]] được hai bên ký kết, chính thức chấm dứt chiến tranh. Đại tá Carrillo đầu hàng có điều kiện cùng với Thiếu tướng [[Carlos Roloff]] vào ngày 18 tháng 3 năm đó.<ref name="Cubanos"/>

==Chiến tranh Nhỏ==
Là một trong những người tổ chức chính của cuộc [[Chiến tranh Nhỏ (Cuba)|Chiến tranh Nhỏ]] ở tỉnh Santa Clara, ông cầm vũ khí dựng cờ khởi nghĩa tại quê nhà vào ngày 9 tháng 11 năm 1879. Ông từng có một cuộc thách đấu tay đôi với [[Hermann Brandeyrs]], một sĩ quan Phổ phục vụ cho Tây Ban Nha.<ref name="Cubanos"/><ref>{{Cite web|author=Narciso Fernández Ramírez|title=La orden de alzamiento de José Martí al general Francisco Carrillo|url=http://www.vanguardia.cu/de-cuba/12626-la-orden-de-alzamiento-de-jose-marti-al-general-francisco-carrillo-2|date=November 28, 2018|website=[[Vanguardia (Cuban newspaper)|Vanguardia]]|language=es}}</ref>

Những trận đánh chính mà ông tham gia trong cuộc chiến này nằm ở Ingenio Viejo, Caraballo, Itabo, Juan de Vera, Pesquero và Sábanas Nuevas de Jobosí. Ông đầu hàng đối phương với cấp bậc Chuẩn tướng vào ngày 30 tháng 9 năm 1880.<ref name="Cubanos"/>

Từ năm 1880 đến năm 1892, ông sống ở nước Mỹ, cùng hợp tác với những chiến sĩ giành độc lập khác của Cuba, bao gồm cả [[José Martí]]. Năm 1892, ông trở về Cuba để bắt tay vào chuẩn bị cho [[Chiến tranh giành độc lập Cuba]].<ref name="Cubanos"/>

==Chiến tranh giành độc lập Cuba==
Ngày 29 tháng 1 năm 1895, José Martí đã ký lệnh tại Thành phố New York để Tướng Carrillo nổi dậy ở vùng quê của mình. Chiến tranh giành độc lập Cuba bắt đầu vào ngày 24 tháng 2 năm 1895, nhưng Tướng Carrillo không thể nổi dậy theo như thỏa thuận, vì ông bị chính quyền thục dân Tây Ban Nha bắt giữ. Ông vẫn là tù nhân tại Pháo đài La Cabaña ở Havana Carrillo nhưng mãi về sau mới được thả do chính phủ Mỹ gây áp lực.<ref name="Cubanos"/>

Bị trục xuất về Mỹ, Carrillo vội tìm cách xoay xở để trở về Cuba trên con tàu ''Horsa'' vào ngày 17 tháng 11 năm 1895. Sau khi đổ bộ, ông đặt chân đến Camagüey và tuân theo lệnh của Chính phủ Cộng hòa Vũ trang. Ngày 27 tháng 3 năm 1896, Tổng Tư lệnh [[Máximo Gómez]] đã bổ nhiệm ông làm Chỉ huy trưởng Quân đoàn 4 Las Villas.<ref name="Cubanos"/>

Trên cương vị là người đứng đầu cơ quan này, Carrillo đã yểm trợ các đoàn quân viễn chinh trong chuyến hành trình thứ tư của tàu hơi nước ''Dauntless''. Tháng 10 năm 1896, ông tham gia [[trận Paso de las Damas]], vào tháng 11 năm 1896, Thiếu tướng [[Serafín Sánchez]] tử trận và bản thân Carrillo bị thương ở mặt.<ref name="Cubanos"/>

Ông chỉ huy một số trận đánh trong suốt năm 1897 như một phần của [[Chiến dịch La Reforma]]. Ngày 29 tháng 4 năm 1898, Tổng tư lệnh Máximo Gómez đã cử ông đến [[Key West]] để phối hợp với bộ tư lệnh cấp cao của Mỹ về việc [[Chiến tranh Tây Ban Nha–Mỹ|nước này tham chiến]]. Ông trở về Cuba vào tháng 5 và kết thúc chiến tranh vào tháng 8 với cấp bậc Thiếu tướng.<ref name="Cubanos"/>

==Sự nghiệp chính trị sau độc lập==
Sau khi Cuba giành được độc lập rồi lập ra nền Cộng hòa, Ông giữ chức thượng nghị sĩ tỉnh Santa Clara nhiệm kỳ 1902 – 1910 và nhiệm kỳ 1913 – 1918. Điều đáng chú ý, ông lên làm Phó Tổng thống Cộng hòa Cuba từ ngày 20 tháng 5 năm 1921 đến ngày 20 tháng 5 năm 1925, dưới thời Tổng thống [[Alfredo Zayas y Alfonso]].<ref name="Cubanos"/>

Thiếu tướng Francisco Carrillo Morales qua đời vì nguyên nhân tự nhiên tại La Habana vào ngày 11 tháng 11 năm 1926, hưởng thọ 75 tuổi.<ref name="Cubanos"/>

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

{{Kiểm soát tính nhất quán}}

{{DEFAULTSORT:Carrillo Morales, Francisco}}
[[Thể loại:Sinh năm 1851]]
[[Thể loại:Mất năm 1926]]
[[Thể loại:Lính Cuba]]
[[Thể loại:Phó Chủ tịch Cuba]]
[[Thể loại:Người Cuba lưu vong]]
[[Thể loại:Người Remedios, Cuba]]
[[Thể loại:Quân nhân Cuba thế kỷ 19]]
[[Thể loại:Chính khách Cuba thế kỷ 20]]
[[Thể loại:Nhà hoạt động độc lập Cuba]]