Xem mã nguồn của Hán phòng kỷ

{{dablink|Về các loài khác đôi khi cũng gọi tắt là phòng kỷ, xem bài [[phòng kỷ]].}}
{{dablink|Mục từ [[bình vôi hoa đầu|phấn phòng kỷ]] dành cho ''[[Bình vôi hoa đầu|Stephania cephalantha]]'', với các tính chất dược học tương tự.}} 
{{Bảng phân loại
| image = Stephania tetrandra imported from iNaturalist photo 285506865 on 17 February 2024.jpg
| name = Hán phòng kỷ
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Mao lương|Ranunculales]]
| familia = [[Họ Biển bức cát|Menispermaceae]]
| genus = [[chi Bình vôi|Stephania]]
| species = '''''S. tetranda'''''
| binomial = ''Stephania tetranda''
| binomial_authority = [[Spencer Le Marchant Moore|S. Moore]]<ref>{{chú thích web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?402735 |title=Thông tin về Stephania tetrandra từ NPGS/GRIN |access-date =ngày 13 tháng 2 năm 2008 |archive-date = ngày 19 tháng 11 năm 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041119195105/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?402735 }}</ref>
| synonyms = 
}}
'''Hán phòng kỷ''' hay '''phấn phòng kỷ''' (gọi tắt là '''phòng kỷ'''), còn được gọi là '''thạch thiềm thừ''' ([[danh pháp hai phần]]: ''Stephania tetrandra''), là một loài [[thực vật có hoa]] trong họ [[Họ Biển bức cát|Menispermaceae]]. Nó là dạng dây leo thân thảo lâu năm, có thể mọc cao tới 4 m với thân cây to dạng thân gỗ. Các lá mọc vòng trên thân cây, hình khiên, với cuống lá đính vào gần trung tâm lá. Hoa đơn tính khác gốc với 4 lá đài và 4 cánh hoa, ra hoa tháng 5-6, quả chín tháng 7-9. Quả hạch hình cầu, khi chín có màu đỏ.

''Stephania tetrandra'' là một trong 50 vị thuốc cơ bản của [[đông y|y học cổ truyền]] Trung Hoa, với các tên gọi trong [[tiếng Trung Quốc|tiếng Trung]] là 漢防己, 粉防己, 石蟾蜍, 白木香 ("hán phòng kỷ", "phấn phòng kỷ", "thạch thiềm thừ", "bạch mộc hương").

==Phân bố==
Sinh sống trong khu vực miền núi, trên các sườn núi với rừng cây bụi và cây thân thảo, chủ yếu trong các tỉnh [[Chiết Giang]], [[An Huy]], [[Hồ Bắc]], [[Hồ Nam]] của [[Trung Quốc]]. 
==Thành phần dược chất==
Các chất chiết ra từ rễ của hán phòng kỷ chủ yếu chứa các [[ancaloit]] như [[tetrandrin]], [[fangchinolin]], [[cyclanolin]], [[dimethyltetrandrin]] và [[berbamin]]. 
==Lưu ý==
Một vài loài thực vật khác cũng có tên gọi chứa cụm từ phòng kỷ hoặc được gọi tắt là phòng kỷ, đôi khi cũng được dùng thay thế cho hán phòng kỷ. Đáng chú ý trong số này có [[quảng phòng kỷ]] (廣防己) với danh pháp ''[[Aristolochia fangchi]]''. Loài này chứa một lượng lớn [[axit aristolochic|axít aristolochic]] gây ngộ độc và có thể làm hỏng [[thận]] hay thậm chí gây tử vong. Nó chỉ được dùng trong y học cổ truyền Trung Hoa với sự thận trọng cao.
==Xem thêm==
*[[Bình vôi hoa đầu|Phấn phòng kỷ]] (''Stephania cephalantha'')
*[[Mộc phòng kỷ]] (''Cocculus orbiculatus'')
*[[Quảng phòng kỷ]] (''Aristolochia fangchi'')
*[[Phong long|Phòng kỷ]] (''Sinomenium acutum'')

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{thể loại Commons|Menispermaceae}}

[[Thể loại:Cây thuốc]]
[[Thể loại:Chi Bình vôi|T]]
[[Thể loại:Cây độc]]
[[Thể loại:Thực vật Trung Quốc]]
[[Thể loại:Thực vật Đài Loan]]
[[Thể loại:Thực vật được sử dụng trong Đông y]]