Xem mã nguồn của Hậu Tấn

{{lịch sử Trung Quốc}}
{{distinguish|Hậu Tần}}
{{chú thích trong bài}} 
[[Tập tin:五代后晋、后汉时形势图（繁）.png|nhỏ|360px|
{{legend|#72ECF2|Hậu Tấn (後晉)}}
{{legend|#D0B894|[[Hậu Thục|Hậu Thục (後蜀)]]}}
{{legend|#9E5893|[[Kinh Nam|Kinh Nam (荆南)]]}}
{{legend|#A595E8|[[Sở (Thập quốc)|Sở (楚)]]}}
{{legend|#86E8C4|[[Nam Đường|Nam Đường (南唐)]]}}
{{legend|#B7D9B7|[[Ngô Việt|Ngô Việt (吳越)]]}}
Sau năm 945, lãnh thổ nước Mân trước đây bị phân chia giữa Nam Đường, Ngô Việt và Thanh Nguyên quân<br />
{{legend|#80A871|[[Thanh Nguyên quân tiết độ sứ|Thanh Nguyên quân tiết độ sứ (清源軍節度使)]]}}
{{legend|#6AB6EB|[[Nam Hán|Nam Hán (南漢)]]}}
]]
'''Nhà Hậu Tấn''' ([[936]]-[[947]]) là một trong năm triều đại, gọi là '''Ngũ đại''' trong thời [[Ngũ Đại Thập Quốc|Ngũ đại Thập quốc]] (907-960) ở [[Trung Quốc]].

==Thành lập==
{{Chính|Hậu Tấn Cao Tổ}}
Thạch Kính Đường ([[892]]-[[942]]), người gốc [[Sa Đà]], là con rể [[Hậu Đường Minh Tông]] Lý Tự Nguyên. Năm [[936]], khi đang trấn thủ Hà Đông, ông đã nhờ người [[Khiết Đan]] đem đại quân giúp đỡ và lật đổ [[hậu Đường|nhà Hậu Đường]]. Để trả ơn, Thạch Kính Đường đã cắt đất của 16 châu Yên, Vân (các tỉnh [[Hà Bắc (Trung Quốc)|Hà Bắc]], [[Sơn Tây, Trung Quốc|Sơn Tây]] ngày nay) cho họ. Mặt khác, ông cung kính tôn Liêu làm "cha", gọi vua Liêu trẻ hơn mình 11 tuổi là "Vua cha".

Việc làm cung kính ngoại bang và nhất là cắt đất phía bắc của Thạch Kính Đường bị các nhà sử học Trung Quốc phê phán mạnh mẽ, coi là thủ phạm bán nước dẫn đến việc xâm lấn, chiếm đóng của các ngoại tộc nối tiếp nhau ([[Khiết Đan]], [[Đảng Hạng]], [[Nữ Chân]], [[Mông Cổ]]) ở phía bắc Trung Quốc suốt hơn 400 năm (từ thời Hậu Tấn tới [[nhà Minh]]) mà các chính quyền cai trị Trung Nguyên của Trung Quốc không thể nào khôi phục lại được.

Ông lên ngôi, đổi quốc hiệu là '''Tấn'''. Tuy nhiên, trong sách sử viết là nhà Hậu Tấn (Ngũ đại) để phân biệt với [[nhà Tấn]] của họ Tư Mã sau thời [[Tam Quốc]] ([[265]]-[[420]])

==Diệt vong==
Sau khi Thạch Kính Đường (Tấn Cao Tổ) lên ngôi thì đất đai bị thu hẹp, số thuế thu được giảm đi mà lại phải nộp cống nhiều cho người Khiết Đan. Do đó phải tăng thuế và áp dụng nhiều chính sách bạo ngược đối với dân chúng.

Hành động cung kính ngoại bang của Thạch Kính Đường khiến nhiều tướng địa phương như An Trọng Vinh không phục, nổi dậy làm loạn. Dù sau đó các cuộc làm loạn bị dẹp nhưng chính quyền Hậu Tấn càng suy yếu.

Năm 942, Tấn Cao Tổ chết, con người anh là Thạch Trọng Quý lên ngôi, tức là Tấn Xuất Đế. Phụ chính Cảnh Diên Quảng khuyên Xuất Đế không phục nước Liêu, chỉ xưng là "cháu" mà không tôn Liêu là "vua".

[[Người Khiết Đan]] thấy vậy mưu tính việc chiếm trọn miền Bắc [[Trung Quốc]], Vua Liêu Da Luật Đức Quang liền mang quân Nam tiến. Quân Tấn hai lần đẩy lui quân Liêu (944, 945).

Đức Quang liền quay sang cách cũ, chia rẽ nội bộ Tấn, mua chuộc tướng Đỗ Trọng Uy, hứa đưa lên làm vua như giúp Thạch Kính Đường trước đây. Một bộ phận tướng Tấn cũng phản Tấn theo Liêu. Năm 947, người Khiết Đan chiếm được Kinh đô và gần hết miền Bắc Trung Quốc. Thạch Trọng Quý cùng gia quyến bị người Khiết Đan bắt giữ đưa về Bắc và chết già ở đó. Do Trọng Quý bị bắt ra khỏi nước nên được gọi là Xuất Đế.
 
Nhà Hậu Tấn truyền được mười một năm tổng cộng hai đời, rồi bị Khiết Đan diệt. [[Hậu Hán Cao Tổ|Lưu Tri Viễn]], một bộ tướng của Thạch Kính Đường, nhân khi lòng dân oán ghét ngoại tộc Khiết Đan chiếm đóng bèn đem quân đánh đuổi Khiết Đan năm [[947]] để thành lập [[hậu Hán|nhà Hậu Hán]]

==Các vị vua nhà Hậu Tấn==
{| class="wikitable" 
|-
! [[Miếu hiệu]]!! Tên!! Cai trị!! [[Niên hiệu]] 
|- 
| [[Hậu Tấn Cao Tổ|Cao Tổ]] (高祖) || [[Hậu Tấn Cao Tổ|Thạch Kính Đường]] (石敬瑭) || [[936]]-[[942]] || Thiên Phúc (天福) [[936]]-[[942]] 
|- 
| [[Hậu Tấn Xuất Đế|Xuất Đế]] (出帝) || [[Hậu Tấn Xuất Đế|Thạch Trọng Quý]] (石重貴) || [[942]]-[[946]] || Thiên Phúc (天福) [[942]]-[[943]]<br/>Khai Vận (開運) [[944]]-[[946]] 
|}

<center>
{{chart/start}}
{{chart| | | | | | Sy |Sy=Tấn Hiến Tổ<br>[[Thạch Thiệu Ung]]|}}
{{chart| | | |,|-|-|^|-|-|.| |}}
{{chart| | | Jr | | | | Jt |Jr=Tống Vương<br>[[Thạch Kính Nho]]|Jt='''Tấn Cao Tổ'''<br>[[Hậu Tấn Cao Tổ|Thạch Kính Đường]]<br>892-'''936-942'''|}}
{{chart| | | |!|}}
{{chart| | | Cg |Cg='''Tấn Xuất Đế'''<br>[[Hậu Tấn Xuất Đế|Thạch Trọng Quý]]<br>914-'''942-946'''-974|}}
{{chart/end}}
</center>

==Các chủ đề liên quan==
*[[Hậu Đường|Nhà Hậu Đường]]
*[[hậu Hán|nhà Hậu Hán]]
*[[Hậu Hán Cao Tổ|Lưu Tri Viễn]]
*[[Khiết Đan]]
{{5d10k}}

==Tham khảo==
* {{chú thích sách|title=Imperial China (900-1800)|author=Mote F.W.|publisher=Nhà in Đại học Harvard|year=1999|pages=13, 14}}

[[Thể loại:Khởi đầu thập niên 940|Hậu Tấn (Ngũ đại), nhà]]
[[Thể loại:Chấm dứt năm 947|Hậu Tấn (Ngũ đại), nhà]]
[[Thể loại:Hậu Tấn| ]]
[[Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc]]
[[Thể loại:Lịch sử các dân tộc Turk]]
[[Thể loại:Triều đại Trung Quốc]]
[[Thể loại:Ngũ đại Thập quốc]]
[[Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt thập niên 940]]