Xem mã nguồn của Họa Mi (ca sĩ)

{{About|nữ danh ca nhạc vàng Việt Nam |loài chim|Họa mi}}
{{TSNDS nguồn|date=tháng 12/2021}}
{{Thông tin nhạc sĩ
| nền = ca sĩ hát đơn
| tên = Họa Mi
| hình = 
| kích thước hình = 
| chú thích hình = 
| nghệ danh = Họa Mi
| tên thật = Trương Thị Mỹ
| ngày sinh = {{ngày sinh và tuổi|1955|05|01}}
| nơi sinh = [[Quốc gia Việt Nam]]
| ngày mất = 
| nơi mất = 
| dòng nhạc = [[Nhạc vàng]]<br>[[Tình khúc 1954-1975]]
| hợp tác với = [[Hoàng Thi Thơ]]
| ca_khúc = ''Em đi rồi''
| nhạc cụ = Giọng hát
}}
'''Họa Mi''' (tên khai sinh '''Trương Thị Mỹ''', sinh ngày [[1 tháng 5]] năm 1955) là nữ [[danh ca]] [[nhạc vàng]] [[người Việt Nam]]. Bà cùng với ca sĩ [[Sơn Ca (ca sĩ)|Sơn Ca]] đều là học trò của nhạc sĩ nổi tiếng [[Hoàng Thi Thơ]]. Họa Mi được nhận xét có "giọng hát trong và thánh thót ở những nốt cao, ấm áp và tình cảm ở những nốt trầm".<ref name="TTVH">{{chú thích báo |author=Vân Anh |title=Ca sĩ Họa Mi: Tôi sẽ trở về |url=http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-toan-canh/ca-si-hoa-mi-toi-se-tro-ve-n20091005074550110.htm |newspaper=Thể thao & Văn hóa |date=ngày 5 tháng 10 năm 2009 |access-date=ngày 7 tháng 12 năm 2013}}</ref> Họa Mi định cư tại Pháp từ năm 1988. Năm 2009, bà về thu âm ba album ở Việt Nam.

== Tiểu sử ==
Họa Mi sinh năm 1955 tại miền Nam Việt Nam và đi hát từ năm 15 tuổi.<ref name="RFI" /> Năm 1972, khi còn là nữ sinh [[Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai, Thành phố Hồ Chí Minh|trường nữ Gia Long]] tại [[Sài Gòn]], bà được Đoàn Chính (em trai nhạc sĩ [[Đoàn Chuẩn]]) gợi ý thi vào lớp thanh nhạc tại [[Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ]] ở [[Sài Gòn]]. Bấy giờ bà chưa có ý định làm ca sĩ mà mơ ước làm bác sĩ.<ref name="TTVH" />

Trước khi có nghệ danh như hiện nay, Họa Mi từng lấy nghệ danh là Trường My khi hát ở đài truyền hình, trường học, nhạc viện.<ref name="RFI">{{chú thích web |author=Đức Bình |title=Họa Mi, tiếng hát một thời để nhớ |url=http://www.rfi.fr/actuvi/articles/107/article_1586.asp |publisher=Đài phát thanh quốc tế Pháp |date=ngày 14 tháng 11 năm 2008 |access-date=ngày 7 tháng 12 năm 2013 |archive-date=2013-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218171133/http://www.rfi.fr/actuvi/articles/107/article_1586.asp |url-status=dead }}</ref> Họa Mi học trường âm nhạc đến năm thứ ba thì nhạc sĩ [[Hoàng Thi Thơ]] đề nghị lăng-xê bà thành ca sĩ chuyên nghiệp. Hai tuần sau đó, bà lần đầu tiên lên sân khấu nhà hàng Maxim's với nhạc phẩm "Đưa em xuống thuyền" của Hoàng Thi Thơ.<ref name="TTVH" /> Chính tại sân khấu này, cái tên "Họa Mi" đã ra đời. Bà kể lại: bản chương trình ở Maxim's ghi tên ca sĩ là Họa Mi, khiến bà thắc mắc liệu có phải là nhầm lẫn. Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đáp lại: "Bắt đầu từ hôm nay, cháu là Họa Mi chứ không phải là Trường My nữa." Sở dĩ như vậy là vì Hoàng Thi Thơ muốn đào tạo một số ca sĩ với nghệ danh toàn các loài chim quý, bắt đầu là từ [[Sơn Ca (ca sĩ)|Sơn Ca]].<ref name="RFI" /> Họa Mi tốt nghiệp trường nhạc năm 1974.<ref name="MVCS">{{chú thích báo |author=Hoàng Nguyên Vũ |title=Ca sĩ Họa Mi: Một thời yêu nhau |url=http://www.motcuocsong.vn/article.aspx?id=1039- |newspaper=Mốt & Cuộc sống |date=ngày 1 tháng 10 năm 2009 |access-date=ngày 7 tháng 12 năm 2013 |access-date=2013-12-07 |archive-date=2013-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218144409/http://www.motcuocsong.vn/article.aspx?id=1039- |url-status=dead }}</ref>

Sau [[sự kiện 30 tháng 4 năm 1975]], Họa Mi theo học ngành Luật, cho đến một ngày nhạc sĩ [[Ngọc Chánh (nhạc sĩ)|Ngọc Chánh]] mời bà đi hát lại ở đoàn ca nhạc hát chung với đoàn Kim Cương, nơi tụ hội [[Thanh Phong (ca sĩ)|Thanh Phong]], [[Phương Đại]], [[Thái Châu (ca sĩ)|Thái Châu]], [[Lệ Thu]], [[Thanh Tuyền (ca sĩ)|Thanh Tuyền]], Sơn Ca,... Từ đó đến khi sang Pháp, Họa Mi đã đi lưu diễn khắp các miền của Việt Nam.

Năm 1976, Họa Mi kết hôn với nghệ sĩ [[saxophone]] Lê Tấn Quốc. Chồng Họa Mi mắc bệnh mắt bẩm sinh và thị lực ngày càng kém đi, trong khi cuộc sống tại Việt Nam thập niên 1980 lại tràn đầy khó khăn. Trong một chuyến lưu diễn tại Pháp năm 1988, Họa Mi đã quyết định ở lại, nguyên nhân theo nhà văn [[Nguyễn Đông Thức]] giải thích là để tìm cách chữa mắt cho chồng. Đêm đêm bà đi hát ở nhà hàng người Hoa và có cộng tác với một trung tâm ca nhạc. Hai năm sau bà đưa chồng và ba con sang Pháp.<ref name="MVCS" /> Tuy nhiên, chồng Họa Mi chẳng những không chữa được bệnh mà còn mất không gian âm nhạc ở môi trường mới. Hai người ly hôn dù còn yêu nhau. Chồng về Việt Nam còn Họa Mi ở lại một tay chăm sóc ba đứa con. Thời gian này Họa Mi không dám đi diễn dài ngày nên sự trình diễn bị thu hẹp. Sau, Họa Mi tái giá với chồng là người Pháp gốc [[Sa Đéc (thành phố)|Sa Đéc]]<ref name="MVCS" /> và gần như nghỉ hát về giúp chồng kinh doanh cửa hàng bánh và kem. Vì sợ cảm xúc ùa về mà bà không dám nghe nhạc trong một thời gian dài.<ref name="TTVH" /> Hai vợ chồng có một đứa con chung.<ref name="MVCS" /> Trong khi rất nhiều bạn ca sĩ chọn định cư tại Hoa Kỳ thì Họa Mi vẫn ở lại Pháp bởi bà mang ơn đất nước đã cưu mang mình.<ref name="RFI" />

Năm 2009, Họa Mi về Việt Nam ba tháng để thu âm liền một lúc ba album,<ref name="TTVH" /> lần đầu tiên kể từ cuốn băng ''Hoàng Thi Thơ 3'' do Hoàng Thi Thơ thực hiện trước 1975. Trong lời tựa cho album ''Một thời yêu nhau'', Họa Mi viết: "Ngày tháng đã qua đi trong chớp mắt, tóc đã điểm bạc. Có chăng là kỷ niệm, là hạnh phúc, là khổ đau. Tôi muốn giữ mãi những phút giây quý giá của hạnh phúc. Tôi muốn tôi quên đi những chuỗi ngày của buồn đau, của những vết thương lòng đã chôn chặt từ lâu."

== Album ==
=== Album góp giọng ===
* ''Hoàng Thi Thơ 3 - Đưa em qua cánh đồng vàng'' - nhiều ca sĩ (phát hành tại miền nam Việt Nam trước sự kiện 1975): Họa Mi có bảy tiết mục gồm hát đơn và song ca với [[Trần Thiện Thanh|Nhật Trường]] và Bùi Thiện.
* ''Em đến thăm anh đêm 30'' - Họa Mi & Anh Khoa (Thúy Nga CD028, 1992): hát đơn bốn bài và song ca một bài
* ''Phố chiều'' - Họa Mi & Ý Lan (Mimosa CD024, tháng 7 năm 1992): hát đơn năm bài

=== Album riêng ===
{{Multicol}}
====Hải ngoại====
* ''Em đi rồi'' (Thúy Nga CD003, 1988)
* ''Tình sầu'' (Thúy Nga CD014, 1988)
* ''Nghìn trùng xa cách'' (Thúy Nga CD018, 1991)
* ''Tình ca nồng thắm'' (Làng Văn CD109, tháng 3 năm 1992)
* ''Em còn nhớ hay em đã quên'' (Làng Văn CD113, tháng 5 năm 1992)
* ''Họa Mi với những tình khúc Hoàng Thi Thơ'' (Mimosa CD023, tháng 7 năm 1992)
* ''Bóng chiều xưa'' (Thúy Nga CD137)
{{Multicol-break}}
====Trong nước====
* Họa Mi Vol. 1 - ''Một thời yêu nhau'' (Phương Nam Film, 2009)
* Họa Mi Vol. 2 - ''Thư tình không gửi '' (Phương Nam Film, 2009)
* Họa Mi Vol. 3 - ''Trộm nhìn nhau'' (Phương Nam Film, 2009)
* ''Họa Mi - Lê Tấn Quốc: Tuyệt phẩm ghi dấu sự tái hợp nghệ thuật - Một mai em đi'' (Saigon Vafaco, 2010)
{{Multicol-end}}
==Chương trình truyền hình==
* ''Biến hóa hoàn hảo'' (2016)
* ''Sau ánh hào quang'' (2017)
* ''[[Ký ức vui vẻ]]'' (2019) - Khách mời
* ''Ký ức ngọt ngào'' (2020)
* ''Ca sĩ bí ẩn'' (2020)

== Các tiết mục trình diễn trên sân khấu ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! Năm
! Chương trình
! Bài hát
! Sáng tác
|-
| rowspan="2" |1987
| rowspan="2" |''Nước Non Ngàn Dặm Ra Đi''
|"[[Quê nghèo]]"
|[[Phạm Duy]]
|-
|"Tình hoài hương" với Duy Quang
|[[Phạm Duy]]
|-
| 1988 || ''[[Paris By Night 6|PBN 6]]'' || "[https://www.youtube.com/watch?v=bnlH_SIQiDY Em Đi Rồi]" || [[Lam Phương]]
|-
| rowspan="3" |1989
| ''[[Paris By Night 7|PBN 7]]'' || "Tóc mây" || [[Phạm Thế Mỹ]]
|-
| ''[[Paris By Night 8|PBN 8]]'' || "Con đường tình ta đi" || [[Phạm Duy]]
|-
| ''[[Paris By Night 9|PBN 9]]'' || "Bướm trắng" || nhạc [[Anh Bằng]], thơ [[Nguyễn Bính]]
|-
| rowspan="2" |1990
| ''[[Paris By Night 10|PBN 10]]'' || "Tình nghĩa đôi ta chỉ thế thôi" || Lam Phương
|-
| ''[[Paris By Night 11|PBN 11]]'' || "Nỗi niềm" || [[Tuấn Khanh (nhạc sĩ sinh năm 1933)|Tuấn Khanh]]
|-
| rowspan="4" |1991
| rowspan="2" |''[[Paris By Night 13|PBN 13]]''
| "[[Dạ khúc (Schubert)|Sérénade]]" || nhạc [[Franz Schubert]], lời Việt ("Dạ khúc"): Phạm Duy
|-
| "Khi người yêu tôi khóc" với Elvis Phương || [[Trần Thiện Thanh]]
|-
| ''[[Paris By Night 14|PBN 14]]'' || "Vũ nữ thân gầy" || "[[La cumparsita]]", nhạc [[Gerardo Matos Rodríguez]], lời Việt: Phạm Duy
|-
|''Tình Yêu Và Ảo Ảnh''
|"Nghẹn ngào"
|[[Lam Phương]]
|-
| rowspan="2" |1992
| rowspan="2" |''Mùa Xuân Nào Ta Về''
|"Ngày về" với Ái Vân, Cát Phương
|Hoàng Giác
|-
|"Nương chiều"
|[[Phạm Duy]]
|-
| 1993 || ''[[Paris By Night 23|PBN 23]]'' || "Chiếc lá cuối cùng" || Tuấn Khanh
|-
| 1995 || ''[[Paris By Night 34|PBN 34]]'' || "Trở về mái nhà xưa" || "[[Torna a Surriento]]", nhạc [[Ernesto De Curtis]], lời Việt: Phạm Duy
|-
| rowspan="3" |1996
| ''[[Paris By Night 36|PBN 36]]'' || "Nửa hồn thương đau" || [[Phạm Đình Chương]]
|-
| ''[[Paris By Night 37|PBN 37]]'' || "Bóng chiều xưa" || nhạc [[Dương Thiệu Tước]], lời Minh Trang
|-
| ''[[Paris By Night 38|PBN 38]]'' || "Tiếc thu" || Thanh Trang
|-
| rowspan="4" |1997
| ''[[Paris By Night 39|PBN 39]]'' || "Mộng ban đầu" || [[Hoàng Trọng]]
|-
| ''[[Paris By Night 40|PBN 40]]'' || [https://www.youtube.com/watch?v=qP810RSdeH0 Quê Mẹ]|| [[Thu Hồ]]
|-
| ''[[Paris By Night 41|PBN 41]]'' || "Tạ tình" || Hoàng Thi Thơ
|-
| ''[[Paris By Night 42|PBN 42]]'' || "Biết nói gì đây" || Huỳnh Anh
|-
| rowspan="3" |2007
| ''[[Paris By Night 88|PBN 88]]'' || "Em đi rồi" || Lam Phương
|-
| rowspan="2" |''[[Paris By Night 90|PBN 90]]''
| [https://www.youtube.com/watch?v=jXIJw7Gg4b8 LK Mẹ Trùng Dương, Mẹ Việt Nam Ơi] với Khánh Ly, Khánh Hà, Hoàng Oanh, Ý Lan || Phạm Duy
|-
| [https://www.youtube.com/watch?v=XGQOXGGN0nY Ai Xuôi Vạn Lý (Hòn Vọng Phu 2)] || [[Lê Thương]]
|-
| rowspan="2" |2008
| ''[[Paris By Night 91|PBN 91]]'' || [https://www.youtube.com/watch?v=GKRHsHCowHs LK Tâm Tình Gửi Huế & Trở Về Huế] với Ý Lan || [[Hoàng Thi Thơ|Tôn Nữ Trà Mi]]; [[Văn Phụng]]
|-
| ''[[Paris By Night 94|PBN 94]]'' || [https://www.youtube.com/watch?v=0yNUzdjFIkg Suối Lệ Xanh]|| [[Phạm Mạnh Cương]]
|-
| rowspan="3" | 2013 || rowspan="2" | ''[[Paris By Night 109|PBN 109]]'' || [https://www.youtube.com/watch?v=-RvtaiigQIQ Liên Khúc Lam Phương] với Elvis Phương || Lam Phương
|-
|[https://www.youtube.com/watch?v=6f0qCh43vEw Hát Mãi Bài Tình Ca] với Hợp Ca
|Thái Thịnh
|-
|PBN 109 VIP Party
|Niệm Khúc Cuối
|Ngô Thụy Miên
|-
|2018
|PBN 128 VIP Party
|Vũ Nữ Thân Gầy
|LV: Phạm Duy
|-
|2019
|PBN 128
|[https://www.youtube.com/watch?v=9ZTjc7p4hso LK Tương Tư 3, Bài Cuối Cho Người Tình] với Anh Khoa
|Mặc Thế Nhân; Nguyễn Vũ
|-
| rowspan="2" |2023
| rowspan="2" |PBN 134
|[https://www.youtube.com/watch?v=fDUgjUL3swc Ai Nhớ Chăng Ai] với Sơn Ca
|Hoàng Thi Thơ
|-
|[https://www.youtube.com/watch?v=XagvNB08Am8 Hơn Một Lời Cảm Ơn] với Hợp Ca
|Ngô Minh Tài
|-
| rowspan="2" |2024
| rowspan="2" |PBN 136
|[https://m.youtube.com/watch?v=WT-i2NCl770 LK Tình Quê Hương, Qua Cơn Mê, Cho Lần Cuối] với Sơn Ca, Hương Lan
|Việt Lang; Trịnh Lâm Ngân; Lê Uyên Phương
|-
|[https://www.youtube.com/watch?v=hGO_FEjsaW4 LK Màu Hoa Thiên Lý & Biết Đâu Tìm] với Hương Lan
|Hoàng Thi Thơ
|-
| rowspan="2" |2025
| rowspan="2" |Yêu Em Giữa Đời Quên Lãng
|[https://www.youtube.com/watch?v=hj0UbxlrXog Em Đi Rồi]
|Lam Phương
|-
|[https://www.youtube.com/watch?v=hj0UbxlrXog Gọi Người Yêu Dấu]
|Vũ Đức Nghiêm
|}

===Sol Vàng===

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

{{thời gian sống|sinh=1955}}

[[Thể loại:Ca sĩ nhạc vàng]]
[[Thể loại:Ca sĩ nhạc trữ tình Việt Nam]]
[[Thể loại:Nữ ca sĩ Việt Nam]]
[[Thể loại:Ca sĩ Trung tâm Thúy Nga]]
[[Thể loại:Người Pháp gốc Việt]]
[[Thể loại:Ca sĩ tình khúc 1954–1975]]