Xem mã nguồn của Hố Mặt Trăng

[[Tập tin:Webb crater.png|thumb|[[Webb (hố)|Hố Webb]] nhìn từ [[Lunar Orbiter 1]]. Một vài các hố nhỏ khác có thể được thấy bên trong và xung quanh hố Webb.]]
[[Tập tin:AS10-29-4324.jpg|thumb|[[Moltke (hố)|Hố Moltke]] chụp từ [[Apollo 10]].]]{{Chú thích trong bài|date=tháng 5 năm 2025}}
'''Hố Mặt Trăng''', hay '''lỗ Mặt Trăng''', là các [[hố va chạm]] trên [[Mặt Trăng]]. Trên bề mặt của Mặt Trăng có rất nhiều hố, và hầu như các hố được hình thành bởi va chạm.<ref name="Pike1977">{{chú thích sách|author=Pike RJ|chapter=Size-dependence in the shape of fresh impact craters on the moon. |title=Impact and explosion cratering: Planetary and terrestrial implications; Proceedings of the Symposium on Planetary Cratering Mechanics, Flagstaff, Ariz., September 13-17, 1976|publisher=[[Pergamon Press]]|location=New York|year=1977|pages=489–509|isbn=|oclc=}}</ref><ref>{{Chú thích tạp chí
|title=Thickness determinations of the lunar surface layer from lunar impact craters
|url=https://archive.org/details/journal-of-geophysical-research_1968-08-15_73_16/page/5247
|author=Quaide, W.L.
|author2=Oberbeck, V.R.
|name-list-style=amp
|journal=Journal of Geophysical Research
|volume=73
|number=16
|pages=5247–5270
|doi=10.1029/JB073i016p05247
|bibcode=1968JGR....73.5247Q
|year=1968
|publisher=[[American Geophysical Union]]
}}</ref>

==Lịch sử==
Nhiều định kiến khoa học cho rằng các lỗ Mặt Trăng được hình thành vào hàng thế kỉ trước. Các giả thuyết gây tranh cãi cho rằng có một hoặc nhiều vụ phun trào núi lửa đã để lại các hố trên Mặt Trăng, (b) vụ va chạm thiên thạch, (c) giả thuyết được [[Welteislehre]] phát triển tại Đức giữa hai [[Chiến tranh thế giới|Thế chiến]] cho rằng một mảnh thiên thạch lớn đã tạo ra các hố.{{Cần dẫn nguồn|ngày=tháng 5 năm 2025}}

Năm 1893, [[Grove Karl Gilbert]] cho rằng các lỗ Mặt Trăng được hình thành do va chạm của thiên thạch. Năm 1949, Ralph Baldwin viết rằng các lỗ Mặt Trăng chủ yếu hình thành do va chạm. Khoảng năm 1960, [[Gene Shoemaker]] phục hồi lại ý tưởng. Theo [[David H. Levy]], Gene "thấy rằng các lỗ Mặt Trăng không phải được hình thành dần dần trong [[niên đại địa chất]], mà còn nhanh hơn thế, là trong mỗi giây".<ref name="Levy">{{chú thích sách |last1=Levy |first1=David |title=Shoemaker by Levy: The man who made an impact |url=https://archive.org/details/shoemakerbylevym0000levy |date=2002 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=9780691113258 |pages=[https://archive.org/details/shoemakerbylevym0000levy/page/59 59]}}</ref>

[[Tập tin:Lunar Craters 20151103.jpg|alt=Các lỗ mặt trăng được chụp từ kính thiên văn của nhà thiên văn học nghiệp dư, được chiếu sáng một phần bởi mặt trời trên mặt trăng lưỡi liềm.|thumb|Các hố Mặt Trăng chụp từ kính thiên văn của nhà thiên văn học nghiệp dư, được chiếu sáng một phần bởi Mặt Trời trên Mặt Trăng lưỡi liềm.]]

==Tính chất==
Do thiếu nước, [[khí quyển]] và [[kiến tạo mảng|các mảng kiến tạo]], các hố có sự xói mòn đôi chút, và chúng được cho là đã tồn tại từ hai tỉ năm trước. Tuổi của hố lớn được xác định bởi tuổi của các hố nhỏ trong nó. Các hố già hơn chứa nhiều hố nhỏ hơn.{{Cần dẫn nguồn|ngày=tháng 5 năm 2025}}
[[Tập tin:Eratosthenes crater seen with 8 inch Schmidt-Cassegrain.png|thumb|Hố Mặt Trăng [[Eratosthenes (hố)|Eratosthenes]] (ở giữa bên trái) được chụp tại Trái Đất bởi nhà thiên văn học nghiệp dư Joel Frohlich sử dụng kính thiên văn Schmidt-Cassegrain 8 inch.]]
==Phân loại hố Mặt Trăng==

* ''ALC'' – nhỏ, lỗ hình cốc với đường kính 10&nbsp;km hoặc nhỏ hơn, và không có tầng giữa. Ví dụ điển hình cho loại này là [[Albategnius (hố)|Albategnius C]].{{Cần dẫn nguồn|ngày=tháng 5 năm 2025}}
* ''BIO'' – giống với ALC, nhưng tầng nhỏ và bằng phẳng. Đường kính khoảng 15&nbsp;km. Ví dụ điển hình cho loại này là [[Biot (hố)|Biot]].{{Cần dẫn nguồn|ngày=tháng 5 năm 2025}}
* ''SOS'' – tầng bên trong rộng và phẳng, không có đỉnh trung tâm. Tường bên trong [[wiktionary:terrace|cao]]. Đường kính bình thường khoảng 15–25&nbsp;km. Ví dụ điển hình cho loại này là [[Sosigenes (hố)|Sosigenes]].{{Cần dẫn nguồn|ngày=tháng 5 năm 2025}}
* ''TRI'' – loại này đủ lớn để lớp tường bên trong trũng xuống tới tầng thấp nhất. Có đường kính khoảng 15–50&nbsp;km. Ví dụ điển hình cho loại này là [[Triesnecker (hố)|Triesnecker]].{{Cần dẫn nguồn|ngày=tháng 5 năm 2025}}
* ''TYC'' – có đường kính lớn hơn 50&nbsp;km, tường bên trong cao và tầng trong tương đối bằng phẳng. Ví dụ điển hình cho loại này là [[Tycho (hố)|Tycho]].{{Cần dẫn nguồn|ngày=tháng 5 năm 2025}}

==Vị trí của các hố chính==
Điểm chấm đỏ ở dưới thể hiện vị trí của mỗi hố trên [[Mặt Trăng]].

<gallery>
Image:Location of albategnius crater.jpg|<center>[[Albategnius (hố)|Albategnius]]</center>
Image:Location of lunar aristarchus crater.jpg|<center>[[Aristarchus (hố)|Aristarchus]]</center>
Image:Location of lunar aristoteles crater.jpg|<center>[[Aristoteles (hố)|Aristoteles]]</center>
Image:Location of lunar bailly crater.jpg|<center>[[Bailly (hố)|Bailly]]</center>
Image:Location of lunar crater clavius.jpg|<center>[[Clavius (hố)|Clavius]]</center>
Image:Location of lunar crater copernicus.jpg|<center>[[Copernicus (hố Mặt Trăng)|Copernicus]]</center>
Image:Location of lunar crater fra mauro.jpg|<center>[[Fra Mauro (hố)|Fra Mauro]]</center>
Image:Location of lunar crater humboldt.jpg|<center>[[Humboldt (hố)|Humboldt]]</center>
Image:Location of lunar crater janssen.jpg|<center>[[Janssen (hố Mặt Trăng)|Janssen]]</center>
Image:Location of lunar crater langrenus.jpg|<center>[[Langrenus (hố)|Langrenus]]</center>
Image:Location of lunar crater longomontanus.jpg|<center>[[Longomontanus (hố)|Longomontanus]]</center>
Image:Location of lunar crater maginus.jpg|<center>[[Maginus (hố)|Maginus]]</center>
Image:Location of lunar crater metius.jpg|<center>[[Metius (hố)|Metius]]</center>
Image:Location of lunar crater moretus.jpg|<center>[[Moretus (hố)|Moretus]]</center>
Image:Location of lunar crater petavius.jpg|<center>[[Petavius (hố)|Petavius]]</center>
Image:Location of lunar crater picard.jpg|<center>[[Picard (hố)|Picard]]</center>
Image:Location of lunar crater piccolomini.jpg|<center>[[Piccolomini (hố)|Piccolomini]]</center>
Image:Location of lunar crater pitatus.jpg|<center>[[Pitatus (hố)|Pitatus]]</center>
Image:Location of lunar crater plinius.jpg|<center>[[Plinius (hố)|Plinius]]</center>
Image:Location of lunar crater rheita.jpg|<center>[[Rheita (hố)|Rheita]]</center>
Image:Location of lunar crater russell.jpg|<center>[[Russell (hố Mặt Trăng)|Russell]]</center>
Image:Location of lunar crater schickard.jpg|<center>[[Schickard (hố)|Schickard]]</center>
Image:Location of lunar crater seleucus.jpg|<center>[[Seleucus (hố)|Seleucus]]</center>
Image:Location of lunar crater stadius.jpg|<center>[[Stadius (hố)|Stadius]]</center>
Image:Location of lunar crater stofler.jpg|<center>[[Stöfler (hố)|Stöfler]]</center>
Image:Location of lunar crater thebit.jpg|<center>[[Thebit (hố)|Thebit]]</center>
Image:Location of lunar crater theophilus.jpg|<center>[[Theophilus (hố)|Theophilus]]</center>
Image:Lage des Mondkraters Tycho.jpg|<center>[[Tycho (hố)|Tycho]]</center>
Image:Location of lunar crater vendelinus.jpg|<center>[[Vendelinus (hố)|Vendelinus]]</center>
Image:Location of lunar crater wargentin.jpg|<center>[[Wargentin (hố)|Wargentin]]</center>
</gallery>
*

==Chú thích==
{{notelist-ua}}

==Tham khảo==
{{Thể loại Commons|Craters on the Moon}}
{{tham khảo}}
{{Mặt Trăng}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Lỗ mặt trăng}}
[[Thể loại:Hố va chạm trên Mặt Trăng| ]]